بزانە پزیشکی جێگرەوە چییە، چۆن لە چاودێری تەواوکەر جیاوازە، و چارەسەری دەرەوەی پزیشکی باو چ مەترسی و سوودێکی هەیە.
پزیشکی جێگرەوە چییە و چاودێری تەواوکەر چۆنە؟
هەرچەندە زۆرجار ئەم دوو ڕێبازە بە ناوی CAM (پزیشکی تەواوکەر و جێگرەوە) پێکەوە باس دەکرێن، بەڵام جیاوازن. پزیشکی جێگرەوە واتە بەکارهێنانی چارەسەری دەرەوەی پزیشکی باو لە جێی پزیشکی ڕۆژئاواییی باو. بە پێچەوانەوە، پزیشکی تەواوکەر واتە بەکارهێنانی هەمان چارەسەران لەگەڵ چارەسەری پزیشکیی باو.
لەبەر ئەوەی بەکارهێنانی ڕێگاکانی دەرەوەی پزیشکی باو لە جێی چاودێری پزیشکیی سەلمێندراو دەتوانێت مەترسیی ژیان لەخۆ بگرێت، پسپۆڕان بە گشتی پێشنیاری ناکەن. بەڵام، ئێستا زۆرێک لە پزیشکە باوەکان ڕێبازە تەواوکەرەکان قبوڵ دەکەن، و هەندێک ناوەندی پزیشکی تەنانەت ئەم خزمەتگوزارییانە پێشکەش دەکەن.
نموونە باوەکانی چارەسەرە دەرەوەکانی پزیشکی باو
چارەسەرە جەستەیی و دەستییەکان
- سوزن‌دەرمانی: شێوازێکی چینییە کە تێیدا چارەسەرکار سوزنی باریک و ستەریلی لە خاڵە دیاریکراوەکانی جەستە دەدات. بۆ دڵتێکچوون، نیگەرانی، بێخەوی، نەزۆکی، خەمۆکی و ئازاری درێژخایەنی مل، پشت و جومگەکان بەکاردێت.
- پزیشکی چیڕۆپراکتیک: سەرنجی لەسەر ڕێکخستنی ستوونی پشت و پێکهاتەی جەستەیە. چیڕۆپراکتەر ستوونی پشت یان ناوچەکانی تری جەستە دەجووڵێنێت بۆ کەمکردنەوەی ئازار و باشترکردنی کارکردن. زۆرجار بۆ سەرئێشە، ئازاری مل بەهۆی لەناکاو جووڵان و ئازاری خوارەوەی پشت بەکاردێت.
- یۆگا: ئەم ڕاهێنانە دەتوانێت یارمەتی دابەزاندنی لێدانی دڵ و پەستانی خوێن، کەمکردنەوەی نیگەرانی و خەمۆکی، و بەڕێوەبردنی ئازار بدات.
چارەسەرە بنەما لە وزەوەکان
- چارەسەری مەیدانی موگناتیسی: مەیدانی کارەبایی یان موگناتیسی بەکاردێنێت بۆ کێشەکانی ماسولکە و ئێسک، وەک ئیستۆئارترایتس. هەروەها لەوانەیە یارمەتی بدات شکانی ئێسک زووتر چاک ببێتەوە.
- ڕێکی: چارەسەرکار دەستەکانی بە نەرمی لەسەر پێست یان کەمێک لە سەرووی پێست دادەنێت بۆ گواستنەوەی وزە. توێژینەوەی کەم هەیە کە کاریگەرییەکەی بسەلمێنێت.
- دەستلێدانی چاککەرەوە: چارەسەرکار دەستەکانی بەسەر جەستەدا دەجووڵێنێت بەبێ ئەوەی دەست لە پێست بدات. توێژینەوەکان ئاماژە بەوە دەکەن کە دەتوانێت هەستی باشبوون زیاد بکات و نیگەرانی لە نەخۆشانی شێرپەنجە کەم بکاتەوە.
ڕێبازە ڕووەکی و نەریتییەکان
- دەرمانسازیی ڕووەکی: بەشەکانی ڕووەک وەک گوڵ، ڕەگ و گەڵا بەکاردێنێت. نزیکەی ٨٠٪ی خەڵکی جیهان بۆ چارەسەرکردنی ماندووبوونی درێژخایەن، هەستیاری و نیشانەکانی پێش مانگانە بەکاری دەهێنن.
- پزیشکی ئەیۆروێدی: سیستەمێکی کۆنی هیندییە کە خواردنی تایبەت و گیا بەکاردێنێت. دەرمانەکانی هەندێک بەرهەم لەم سیستەمەدا دۆزراونەتەوە کە کانزای ژەهراوییان وەک سرب تێدایە.
مەترسییە پەیوەندیدارەکان بە پزیشکی جێگرەوە
هەموو چارەسەرە پزیشکییەکان مەترسییان هەیە، بەڵام بەکارهێنانی چارەسەرە دەرەوەکانی پزیشکی باو لە جێی پزیشکی باو بە تایبەتی مەترسیدارە، چونکە نەخۆشان لە دەستگەیشتن بە چارەسەری سەلمێندراو بێبەش دەبن.
هەندێک نیگەرانیی تایبەت بە سەلامەتی بریتین لە:
- کارلێکی گیا لەگەڵ دەرمان: گیای ڕۆژەقەد (St. John’s Wort) دەتوانێت کاریگەریی دژە ڤایرۆسەکانی HIV، دەرمانەکانی کەمکردنەوەی کارکردنی سیستەمی بەرگریی جەستە، و هەندێک دەرمانی شێرپەنجە کەم بکاتەوە. کاڤا کاڤا دەتوانێت زیان بە جگەر بگەیەنێت.
- تێکدان لە چارەسەر: دۆزی بەرزی ڤیتامین C یان هەندێک پاشکۆی خواردن دەتوانێت لە تیشک‌چارەسەری و کیمیاچارەسەری تێک بدات.
- پیسبوون: هەندێک بەرهەمی ئەیۆروێدی و گیا‌دەرمانیی چینی لەوانەیە ئارسەنیک یان سربیان تێدا بێت.
- مەترسیی جەستەیی: هەرچەندە چاودێری چیڕۆپراکتیک زۆرجار تەنها سەرئێشەی سووک دروست دەکات، لە حاڵەتە دەگمەنەکاندا جووڵاندنی ستوونی پشت بووەتە هۆی سکتە.
- بارودۆخی پێچەوانە: چارەسەری مەیدانی موگناتیسی بۆ ئەو کەسانە سەلامەت نییە کە پەمپی ئینسولینیان هەیە، ئامێری پزیشکییان لە دڵیان دانراوە، یان دووگیانن.
پرسیارە باوەکان
کێ دەتوانێت سوود لە CAM ببینێت؟
هەر کەسێک، چ ئێستا نەخۆش بێت یان تەندروست، لەوانەیە سوود لەم ڕێکارانە ببینێت. بەڵام، وەڵامی هەر کەسێک بەرامبەر ئەم ڕێکارانە جیاوازە.
چی بە پزیشکی جێگرەوە دادەنرێت؟
ئەو چارەسەرانەی لە دەرەوەی پزیشکی باون—وەک بیرکردنەوەی هێمن، ماساژ، گیا و سوزن‌دەرمانی—کاتێک بە جێگرەوەی پزیشکی باو بەکاردێن، بە پزیشکی جێگرەوە دادەنرێن.
ئایا پزیشکی تەواوکەر بۆ تۆ گونجاوە؟
ئەمە پەیوەندی بە پێداویستییە تەندروستییەکانتەوە هەیە. پێویستە هەمیشە سەرەتا ڕاوێژ بە پزیشکەکەت بکەیت بۆ دۆزینەوەی چارەسەرکارێکی مۆڵەتپێدراو و دڵنیابوون لەوەی چارەسەرەکە لەگەڵ چارەسەرە ئێستاکانتدا تێک ناچێت.
کەی پێویستە پزیشک ببینیت؟
ئەگەر یەکێک لەم دۆخانە ڕووی دا، دەستبەجێ ڕاوێژ بە دابینکەری چاودێری تەندروستی بکە:
- دوای خواردنی پاشکۆیەکی گیا، کاریگەریی لاوەکیی توندت هەبوو.
- کاتێک پزیشکی باو بە چارەسەری جێگرەوە دەگۆڕیت، نیشانەکانت لەناکاو زیاتر بوون.
- پێویستت بە پسپۆڕێکی بڕوانامەدارە بۆ دڵنیابوون لەوەی چارەسەرێکی دەستی بە سەلامەتی ئەنجام دەدرێت.
ڕەتکردنەوەی بەرپرسیارێتی: ئەم ناوەڕۆکە تەنها بۆ زانیارییە و ڕاوێژی پزیشکی نییە. هەمیشە سەردانی دابینکەرێکی شایستەی چاودێری تەندروستی بکە و ڕێنمایییەکانی لەبارەی دۆخێکی پزیشکی وەربگرە.
وتارە پەیوەندیدارەکان
- ڕۆنە ئەسەنسییەکان و سوودەکانیان
- ڕێنمایی چارەسەری پزیشکی جێگرەوە
- دەرمانی بێ ڕەچەتە بۆ نەخۆشی گورچیلە: چی بزانیت؟
- سوودەکانی شیاتسو بۆ تەندروستی
- زیاتر دەربارەی چارەسەرە تەواوکەرەکان
Photo: CC0 1.0, via rawpixel.com
approved by: Medica Health team