پریاپیزمی ئیسکیمیک فریاکەوتنێکی پزیشکییە؛ خوێنی گیرکردوو هەڵسانی درێژخایەن دروست دەکات و بۆ پاراستنی بافتەکان چارەسەری خێرا دەوێت.
پریاپیزمی ئیسکیمیک چییە؟
ئەم جۆرە لە پریاپیزم کاتێک ڕوودەدات کە خوێن ناتوانێت لە ڕێگەی دەماری ئەندامی نێرینەوە دەرچێت، یان کێشەیەک لە گرژبوونەوەی ماسولکە لوولەییەکانی ناو بافتە هەڵساوەکاندا هەبێت. ئەمە باوترین جۆری پریاپیزمە؛ بە ڕەقیی لەشی ئەندامی نێرینە و شلی سەری ئەندام (حەشفە) دەناسرێتەوە و زۆرجار ئازارێکی هەیە کە بە تێپەڕبوونی کات زیاد دەکات.
جۆرێکی تریش هەیە کە پێی دەوترێت پریاپیزمی نا ئیسکیمیک (بەرزی ڕەوتی خوێن) و زۆرجار بەهۆی بریندارییەکی جەستەییەوە ڕوودەدات، کە ڕێکخستنی ڕەوتی خوێن لە ڕێگەی خوێنبەرەکانەوە تێک دەدات. لەم جۆرەدا ئەندامی نێرینە بە تەواوی ڕەق نابێت و زۆرجار نەخۆش ئازار هەست ناکات.
هۆکارەکانی بەردەوامبوونی هەڵسان
چەندین هۆکار دەتوانن ببنە هۆی ئەم دۆخە، لەوانە:
- نەخۆشییەکانی خوێن: وەک نەخۆشی خانە داس‌شێوەکان (کە باوترین هۆکارە لە منداڵاندا)، لۆکیمیا و تالاسیمیا.
- دەرمانەکان: هەندێک دژەخەمۆکی، دەرمانی چارەسەری نیگەرانی و پەشێوی دەروونی، دژەخوێنبەستەکان و دەرزییە ناوخۆییەکانی چارەسەری لاوازی هەڵسان.
- ماددە هۆشبەرەکان: خواردنەوەی کحول، کۆکایین و ماریجوانا.
- برینداریی جەستەیی: تووشبوون بە لێدان لە ناوچەی لگەن، ناوچەی نێوان ئەندامی زاوزێ و کۆمەر، یان ئەندامی نێرینە.
- هۆکاری دیکە: گازگرتنی دووپشک و جاڵجاڵۆکە، یان هەندێک پەشێوی دەمارەکان وەک برینداربوونی مۆخی پشت.
دەستنیشانکردن و چارەسەری پریاپیزمی ئیسکیمیک
دەستنیشانکردن لە ژووری فریاکەوتندا پشت بە پشکنینی کلینیکی و مێژووی پزیشکی دەبەستێت و ئەم تاقیکردنەوانەش لەوانەیە بکرێن:
١. پێوانەکردنی گازی خوێن: نموونەیەک لە خوێنی ئەندامی نێرینە وەردەگیرێت؛ ئەگەر ڕەنگەکەی تاریک (کەم ئۆکسجین) بێت، ئەوە نیشانەی پریاپیزمی ئیسکیمیکە.
٢. وێنەگرتن بە شەپۆلی دەنگی (دۆپلەر): بۆ هەڵسەنگاندنی ڕەوتی خوێن و دۆزینەوەی برینداری.
٣. تاقیکردنەوەی خوێن و میز: بۆ دۆزینەوەی نەخۆشییەکانی خوێن یان بوونی ژەهر و دەرمانی هۆکار.
سەبارەت بە چارەسەری پریاپیزمی ئیسکیمیک، دەستبەجێ لە فریاکەوتندا دەست پێ دەکرێت:
- مژینی خوێن: بە دەرزی و سەرنجن، خوێنی زیادە دەردەهێنرێت؛ لەوانەیە ئەندامەکە بە ئاوی خوێیی بشۆردرێت.
- دەرمان: ماددەی فینیل‌ئافرین دەرزی دەکرێت بۆ تەسککردنەوەی خوێنبەرەکانی هێنەری خوێن بۆ ناوەوە و زیادکردنی ڕەوتی خوێن بەرەو دەرەوە.
- دەستێوەردانی نەشتەرگەری: ئەگەر چارەسەرەکانی پێشوو سەرکەوتوو نەبن، لەوانەیە نەشتەرگەری بۆ دەرکردنی خوێن یان گۆڕینی ئاراستەی ڕەوتی خوێن بکرێت.
بۆ پریاپیزمی نا ئیسکیمیک، لەوانەیە پزیشک تەنها چاودێری بکات، یان کۆمپرێسی سارد بەکاربهێنێت و فشار بخاتە سەر ناوچەی نێوان ئەندامی زاوزێ و کۆمەر؛ لە هەندێک دۆخدا بۆ چاککردنەوەی زیانی خوێنبەرەکان پێویستی بە نەشتەرگەری دەبێت.
پرسیارە باوەکان
ئایا پریاپیزم دەتوانێت لە داهاتوودا کاریگەری لەسەر توانای سێکسی دابنێت؟
بەڵێ، ئەگەر هەڵسانەکە ماوەیەکی زۆر درێژ (زیاتر لە ٤ کاتژمێر) بەردەوام بێت، کەمی ئۆکسجین دەتوانێت ببێتە هۆی لەناوچوونی بافتەکانی ئەندامی نێرینە و لاوازیی هەڵسان دروست بکات.
چۆن دەتوانرێت ڕێگری لە دووبارەبوونەوەی هێرشەکان بکرێت؟
لەوانەیە پزیشک چارەسەری دۆخی بنەڕەتی پێشنیار بکات (وەک نەخۆشی خانە داس‌شێوەکان)، یان بۆ گەورەساڵان دەرمانی بلۆککەری هۆرمۆن، یان خواردنی فینیل‌ئافرین.
ئایا هەموو حاڵەتەکانی هەڵسانی درێژخایەن مەترسیدارن؟
پریاپیزمی ئیسکیمیک فریاکەوتنێکی زۆر گرنگە؛ لە کاتێکدا پریاپیزمی نا ئیسکیمیک هەندێک جار بێ چارەسەر نامێنێت و هەمان مەترسی بۆ بافتەکان دروست ناکات.
کەی دەبێت دەستبەجێ سەردانی پزیشک بکرێت؟
کاتێک ئەم نیشانانە دەردەکەون، دەبێت دەستبەجێ بچیتە بەشی فریاکەوتن:
- بەردەوامبوونی هەڵسان بۆ ماوەی زیاتر لە ٤ کاتژمێر.
- ڕوودانی هەڵسان بەبێ بوونی هەستیاربوون یان ئارەزووی سێکسی.
- هەستکردن بە ئازاری زیادبوو لە ئەندامی نێرینە، لەگەڵ ڕەقییەکی زۆری لەشەکە و شلی سەرەکەی.
ڕەتکردنەوەی بەرپرسیاری: ئەم ناوەڕۆکە تەنها بۆ مەبەستی زانیارییە و جێگای ڕاوێژی پزیشکیی پسپۆڕ ناگرێتەوە.
وتارە پەیوەندیدارەکان
- دەرمانی لاوازیی جەنسی و مەترسیی کەمتر بۆ مردن
- هێرپەسی ئەندامی زاوزێ: ڕێگا بۆ کەمکردنەوەی مەترسی
- جینۆسێکشواڵیتی و ڕاکێشان بۆ ژنانەیی
- ئازاری دەمار دوای زۆنا: نیشانە و چارەسەر
- زیاتر دەربارەی لاوازی ڕەپبوون
Photo: Direct Media, CC0 1.0, via stocksnap.io
approved by: Medica Health team