بزانە چۆن بە پاککردنەوەی ڕووکەرەکان و دژەعەفونی‌کردنی کەرەستە کەسییەکان، مەترسیی گواستنەوەی ڤایرۆسی کۆرۆنای نوێ کەم بکەیتەوە.
چۆن لە ڤایرۆسی کۆرۆنای نوێ پارێزگاری بکەین؟
جیاوازی نێوان پاککردنەوە و دژەعەفونی چییە؟
بۆ دڵنیابوون لە ژینگەیەکی تەندروست، گرنگە جیاوازی نێوان پاککردنەوە و دژەعەفونی بزانیت؛ پاککردنەوە بۆ لابردنی پیسی و تەنۆڵە و میکرۆب لەسەر ڕووکەرەکانە، بەڵام میکرۆبەکان ناکوژێت و تەنها ژمارەیان کەم دەکاتەوە. دژەعەفونی‌کردنیش بەکارهێنانی ماددەی کیمیایی تایبەتە بۆ کوشتنی میکرۆبەکان، بەڵام جێی پاککردنەوە ناگرێتەوە و پیسیی دیار لانا‌بەیت.
کەرەستەکانی پاککردنەوە و دژەعەفونی ماڵەوە
بۆ پاراستن، پێشنیار دەکرێت سەرەتا ڕووکەرەکان پاک بکەیتەوە و پاشان دژەعەفونییان بکەیت. ئەمانە لە هەڵبژاردە بەردەستەکانن:
- محلولی ئەلکۆڵ بە ڕێژەی ٧٠%.
- سپیدی‌بەرەی ماڵیی شێلکراو (کلۆر).
- دژەعەفونییە ماڵییەکان.
- بەرهەمەکانی دێتۆڵ: هەرچەندە توێژینەوەیەک نییە کە کاریگەرییان بەرامبەر بە تایبەتی ئەم ڤایرۆسە بسەلمێنێت، توانایان بۆ کوشتنی جۆرەکانی تری ڤایرۆسی کۆرۆنا (وەک سارس و مێرس) سەلمێنراوە و، بەهۆی هاوشێوەیی پێکهاتەکەیان، چاوەڕوان دەکرێت کاریگەر بن.
ڕێنمایی بەکارهێنانی کلۆر و سپیدی‌بەر
لە کاتی بەکارهێنانی سپیدی‌بەر، ئەمانە لەبەرچاو بگرە:
- دەستکێش لەبەر بکە و دڵنیا ببە لەوەی شوێنەکە هەواکێشیی باشی هەیە.
- سپیدی‌بەر لەگەڵ ئەمونیا یان هیچ پاککەرەوەیەکی تر تێکەڵ مەکە.
- پێش بەکارهێنان دڵنیا ببە لەوەی بەرهەمەکە بەسەرنەچووە.
- چۆنیەتی ئامادەکردن: ٤ کەوچکی بچووک سپیدی‌بەر بۆ هەر لیترێک ئاو زیاد بکە، یان ٥ کەوچکی گەورە (کە دەکاتە ١/٣ پەرداخ) بۆ هەر گەلۆنێک ئاو بەکاربهێنە.
چۆنیەتی دژەعەفونی‌کردنی ڕووکەر و قوماش
ڕووکەرە ڕەقەکان
سەرنج بخە سەر ئەو شوێنانەی زۆر دەست لێدەدرێن، وەک دەستگرتەکانی دەرگا، دوگمەکانی کارەبا، مێزەکان و حەوزەکان. سەرەتا دەستکێش لەبەر بکە، پاشان ڕووکەرەکە بە ئاو و سابوون پاک بکەرەوە؛ دواتر بە ئەلکۆڵی دژەعەفونی یان محلولی سپیدی‌بەر دژەعەفونی بکە.
فەرش و پەردە
سەرەتا پیسیی دیار بە پاککەرەوەی گونجاو لاببە، پاشان بەپێی ڕێنمایی بەرهەمهێنەر بە گەرمترین ئاوی گونجاو بیشۆ، بەبێ ئەوەی قوماشەکە زیان ببینێت. دڵنیا ببە لەوەی بە تەواوی وشک دەبێتەوە.
جل‌وبەرگ و جلوبەرگی خەوتن
- بۆ ئەوەی ڤایرۆس بڵاونەبێتەوە، جلە پیسەکان زۆر مەجووڵێنە.
- کاتێک جلوبەرگی نەخۆشێک دەگریت، دەستکێش بەکاربهێنە و دوای بەکارهێنان دەستبەجێ فڕێی بدە.
- بە گەرمترین ئاوی گونجاو بیشۆ؛ ئەگەر قوماشەکە بەرگەی دەگرێت، پلەی گەرمی نێوان ٦٠ و ٩٠ پلەی سیلسیۆس باشترە.
- لەژێر تیشکی خۆر یان بە ئامێری وشککەرەوە وشکیان بکەوە.
دژەعەفونی‌کردنی ماسک و دەستکێش
شێوازی مامەڵەکردن لەگەڵ کەرەستەکانی پاراستنی کەسی بەپێی جۆریان جیاوازە:
- ماسکی قوماشی: دەتوانرێت بشۆردرێت، وشک بکرێتەوە و دووبارە بەکاربهێنرێتەوە.
- ماسکی N95: توێژینەوەیەک ئاماژەی بەوە کردووە کە دەکرێت تا ٥ جار بە بەخاری پرفشار دژەعەفونی بکرێتەوە.
- ماسکی نەشتەرگەری: توێژینەوەیەک ئەو ڕێگایەی باس کردووە کە ماسکەکە لە کیسەی پاراستنی خواردن دابنرێت و بۆ ماوەی ٣٠ خولەک بە سشوار گەرم بکرێت.
- دەستکێشی ڕەبەری: دەتوانرێت بە بەخاری پرفشار لە پلەی گەرمی ١١٥ پلەی سێلسیۆس و فشارێکی ١٠ پاوەند دژەعەفونی بکرێت؛ ئاگاداربە ئەم نرخانە زیاد نەکەیت، بۆ ئەوەی دەستکێشەکە زیان نەبینێت.
پرسیارە باوەکان
کام جۆرە ماسک بۆ ڤایرۆسی کۆرۆنا بەکاردێت؟
ماسکی قوماشی هەیە (بۆ خەڵکی گشتی لە شوێنە گشتییەکان)، ماسکی نەشتەرگەری (ڕێگری لە تژم و دڵۆپە گەورەکان دەکات، بەڵام بە تەواوی ڕێگری لە تەنۆڵە زۆر بچووکەکان ناکات) و ماسکی N95 (٩٥% لەو تەنۆڵانە پاڵێو دەکات کە قەترەیان لە ٠.٣ مایکرۆم کەمترە و بۆ کارمەندانی چاودێری تەندروستییە).
ئایا دەستکێش و ماسک بە شێوەیەکی کاریگەر لە تووشبوون بە ڤایرۆسی کۆرۆنا ڕێگری دەکەن؟
ماسکی N95 پاراستنی بەرزی لە تژم و تەنۆڵە بچووکەکان دابین دەکات؛ ماسکی قوماشی پاراستنێکی سنووردار دابین دەکات و یارمەتی ڕێگریکردن لە بڵاوبوونەوەی تووشبوون لەلایەن کەسانی تووشبووی بێ نیشانەوە دەدات. ماسکی نەشتەرگەری بەهۆی چوونەژوورەوەی هەوا لە لاوەکانەوە ڕێگری لە تەنۆڵە زۆر بچووکەکان ناکات. دەستکێش بۆ پاراستنی گشتی پێشنیار ناکرێت، چونکە لەوانەیە هەستێکی هەڵەی ئاسایش دروست بکات و ڕێگری لە شۆردنی بەردەوامی دەستەکان بکات.
کەی پێویستە پزیشک ببینیت؟
ئەگەر نیشانە ئاگادارکەرەوەکان دەردەکەون، وەک ئەمانە، دەبێت دەستبەجێ چاودێری پزیشکی وەربگریت:
- هەناسەدانی زۆر سەخت یان تەنگەنەفەسی لە سنگدا.
- بەرزبوونەوەی بەردەوامی پلەی گەرمی جەستە کە بە دەرمانی کەمکەرەوەی پلەی گەرمی وەڵام ناداتەوە.
- خراپبوونی لەناکاوی دۆخی تەندروستی یان لەدەستدانی هۆش.
ڕەتکردنەوەی بەرپرسیاریەتی: ئەم ناوەڕۆکە تەنها بۆ مەبەستی پەروەردەییە و جێی ڕاوێژ لەگەڵ پزیشکی پسپۆڕ ناگرێتەوە.
وتارە پەیوەندیدارەکان
- نیشانەکانی کۆرۆنا و پاراستنی تەندروستی لە گەشتدا
- نیشانەکانی ئەنفلۆنزا و چارەسەرەکەی
- وانەکانی هیجرەت و کۆرۆنا لە ٢٠٢٠
- ئەنفلۆنزا: نیشانەکان و ڕێگاکانی پاراستن
- زیاتر دەربارەی هەڵامەت، ئەنفلۆنزا و کۆڤید-١٩
Illustration: AI-generated
approved by: Medica Health team