ئەم وتارە ٥ جیاوازی ئەنفلۆنزا و کۆرۆنا دەخاتەڕوو و نیشانەکان، ماوەی حەڵمەتکردن، چارەسەر و ڕێگاکانی پاراستنی هەر یەکێکیان بەراورد دەکات.
٥ جیاوازی ئەنفلۆنزا و کۆرۆنا: هاوشێوەیی و جیاوازیی نیشانەکان
هەردوو ڤایرۆسەکە گوازراوەن و سیستەمی هەناسەدان دەگرنەوە. لە ڕێگەی دەستدان بە ڕووی پیسبوو بە ڤایرۆس یان پەیوەندیی ڕاستەوخۆ لەگەڵ کەسی تووشبووەوە دەگوازنەوە، بەڵام لە نیشانە کلینیکییەکاندا جیاوازن:
- ئەنفلۆنزا: نیشانەکانی بریتین لە تا، کۆکە، سەرئێشە، لەرز، ئازاری ماسولکە و جەستە، هەروەها ئازاری قوڕگ و ئاوسان و گیربوونی لووت؛ هەندێک کەس ڕشانەوە و سکچوونیشیان دەبێت.
- کۆرۆنا: بە تا، کۆکەی وشک (کە ڕەنگە لەگەڵ بەڵغەمدا بێت)، تەنگەنەفەس، لەدەستدانی هەستی تام و بۆن، ئازاری قوڕگ و ئازاری توندی جەستە دەردەکەوێت. دڵتێکچوون، سکچوون و ئاوسانی لووت بە دەگمەن ڕوودەدەن.
نیشانەکانی ئەنفلۆنزا جۆراوجۆرترن؛ بەڵام کۆرۆنا لە سەرەتادا کاریگەرییەکی کەم لەسەر سیستەمی هەناسەدان دادەنێت و بە تێپەڕبوونی کات خراپتر دەبێت، کە ڕەنگە ببێتە هۆی سییەڵە و سندرۆمی توندی سیستەمی هەناسەدان. هەروەها ڕەنگە هەندێک کەسی تووشبوو بە کۆرۆنا هیچ نیشانەیەکیان نەبێت.
ماوەی حەڵمەتکردنی ئەنفلۆنزا و کۆرۆنا
ماوەی نێوان تووشبوون بە ڤایرۆس و دەرکەوتنی نیشانەکان جیاوازە؛ لە ئەنفلۆنزادا کورتە. بەڵام لە تووشبوون بە کۆرۆنای نوێدا، ڕەنگە دەرکەوتنی نیشانەکان تا ١٤ ڕۆژ بخایەنێت و کەسی تووشبوو لەم ماوەیەدا بتوانێت ڤایرۆسەکە بگوازێتەوە بۆ کەسانی تر.
بەراوردی چارەسەری ئەنفلۆنزا و کۆرۆنا و ئاڵۆزییەکان
چارەسەری پزیشکی و مەترسییەکان بەپێی جۆری ڤایرۆسەکە جیاوازن:
ئاڵۆزییەکان:
- ئەنفلۆنزا لە زستاندا بڵاو دەبێتەوە و زۆرجار مەترسییەکی زۆر دروست ناکات، هەرچەندە لە هەندێک حاڵەتدا ڕەنگە ئاڵۆزیی توند دروست بکات.
- کۆرۆنا لە زۆر حاڵەتدا مەترسییەکی گەورەترە، چونکە زیان بە خانەکانی سیستەمی هەناسەدان دەگەیەنێت و کێشەی پەیوەندیدار بە تەنگەنەفەس دروست دەکات.
هەڵبژاردەکانی چارەسەر و پاراستن:
- ئەنفلۆنزا: نیشانەکانی لە ماڵەوە بە پشوودان و خواردنەوەی شلەی گەرم کەم دەکرێنەوە، و دژەڤایرۆس تەنها لە حاڵەتە ئاڵۆزەکاندا بەکاردەهێنرێت. ڤاکسینێکی ساڵانە هەیە کە ئەگەری تووشبوون کەم دەکاتەوە و توندی نەخۆشییەکە سووک دەکاتەوە.
- کۆرۆنا: هیچ چارەسەرێک نییە کە بە تەواوی ڤایرۆسەکە لەناو ببات، و دەرمانەکان تەنها بۆ کەمکردنەوەی نیشانەکانن. ئەوانەی تەنگەنەفەسیان هەیە پێویستیان بە چاودێری لە نەخۆشخانە و جیاکردنەوەی تەواو هەیە. لە کاتی بەردەست نەبوونی ڤاکسین، پاراستن پشت بە شۆردنی بەردەوامی دەست، دوورکەوتنەوە لە قەرەباڵغی و دوورکەوتنەوە لە کەسانی تووشبوو دەبەستێت.
پرسیارە باوەکان
گرنگترین نیشانەکانی کۆرۆنای نوێ کە لە ئەنفلۆنزای جیا دەکەنەوە چین؟
لەدەستدانی هەستی بۆن و تام و تەنگەنەفەس لە نیشانە جیاکەرەوەکانی ئەوەن؛ لە کاتێکدا لە ئەنفلۆنزادا ئاوسان و گیربوونی لووت باوترە.
ماوەی حەڵمەتکردنی ئەنفلۆنزا و کۆرۆنا چەندە؟
ماوەی حەڵمەتکردنی ئەنفلۆنزا کورتە، بەڵام لە کۆرۆنای نوێدا ڕەنگە تا ١٤ ڕۆژ درێژ ببێتەوە.
ئایا بۆ پاراستن لە هەردوو ڤایرۆسەکە ڤاکسین هەیە؟
ڤاکسینی ساڵانە بۆ ئەنفلۆنزا بەردەستە، بەڵام ڤاکسین بۆ کۆرۆنای نوێ بەردەست نییە؛ پاراستن لەوە بە دوورکەوتنەوە لە کەسانی تر و پاکوخاوێنیی کەسییەوە دەبێت.
کەی پێویستە سەردانی پزیشک بکەیت؟
لە کاتی دەرکەوتنی نیشانە مەترسیدارەکان، وەک ئەمانە، دەبێت دەستبەجێ داوای چاودێریی پزیشکی بکەیت:
- تەنگەنەفەس یان سەختیی زۆر لە هەناسەدان.
- خراپتربوونی دۆخی تەندروستی بە شێوەیەک کە پێویستی بە دەستوەردانی پزیشکی لە نەخۆشخانە هەبێت.
بەرپرسیارێتی: ئەم ناوەڕۆکە تەنها بۆ مەبەستی زانیارییە و جێگرەوەی ڕاوێژی پزیشکیی پسپۆڕانە نییە.
وتارە پەیوەندیدارەکان
- نەخۆشی کۆرۆنا: نیشانە و ڕێگاکانی پاراستن
- باوکبوون مەترسی سەرماخۆردن کەم دەکات
- ڕێنمایی کۆرۆنا بۆ کارمەندانی قوتابخانە
- تووشبوون بە ئەنفلۆنزا: ڕێنمایی و چارەسەر
- زیاتر دەربارەی هەڵامەت، ئەنفلۆنزا و کۆڤید-١٩
Illustration: AI-generated
approved by: Medica Health team