چالاکیی جەستەیی دەتوانێت توندی نیشانەکانی یائسەگی، لەوانە نیشانە جەستەیی و دەروونییەکان، کەم بکاتەوە و جێگرەوەیەکی سروشتی بۆ هەندێک چارەسەری هۆرمۆنی بێت.
وەرزش چۆن کاریگەری لەسەر نیشانەکانی یائسەگی دەکات؟
هەندێک توێژینەوە نیشانیان داوە کە پابەندبوون بە بەرنامەیەکی وەرزشی هەناسەیی (ئێروبیک) بۆ ماوەی شەش مانگ، فشار، تووڕەیی، گۆڕانی دۆخی دەروونی و ئارەقی شەوانە کەم دەکاتەوە. لە تاقیکردنەوەیەکدا کە ژنانی تەمەنیان لە نێوان ٤٥ و ٦٣ ساڵ بوو بەشدارییان تێدا کرد، بە ماوەی ٥٠ خولەک لە ڕۆژێکدا، چوار ڕۆژ لە هەفتەدا و بۆ ماوەی ٢٤ هەفتە وەرزشیان کرد. ڕێژەی ئەوانەی تووشی گۆڕانی دۆخی دەروونی و فشار دەبوون لە ٢٠% بۆ ١٠% دابەزی، هەروەها ڕێژەی ئارەقی شەوانە لە ٦٠% بۆ ٥٠% کەم بووەوە.
چالاکییە بەسوودەکان ئەمانەن:
- ڕۆیشتن و ڕاکردنی هێواش.
- مەلەکردن و پاسکیل‌سواری.
- ڕاهێنانەکانی ئێروبیک.
بەڵام، ئەنجامەکان لە توێژینەوەکاندا جیاوازن؛ هەرچەندە دۆخی دەروونی و ئارەقکردن باشتر بوون، لە سەرئێشە، خەمۆکی، وشکیی ڤاجینا و کێشەکانی سیستەمی میزکردندا هیچ باشبوونێک نەبینرا. لەوانەیە ژنان لە سەرەتای دەستپێکردنی وەرزشدا زیادبوونی کاتیی گڕگرتنەوەی گەرمییان هەست پێ بکەن، پێش ئەوەی دواتر هەستی ئاسوودەیی بکەن.
هەڵبژاردە سروشتییەکانی دیکە بۆ چارەسەری نیشانەکانی یائسەگی
جگە لە وەرزش، ڕێگای سروشتیی جۆراوجۆر هەن بۆ کەمکردنەوەی ناڕەحەتییەکانی ئەم قۆناغە:
خۆراک و پاشکۆی خۆراکی:
- خواردنی سۆیا، تۆوی کەتان و خۆراکی پڕ لە ڕیشاڵ (وەک جۆ) بۆ کەمکردنەوەی گڕگرتنەوەی گەرمی.
- بەکارهێنانی پاشکۆی مەگنیزیۆم بۆ باشترکردنی خەو، و پاشکۆی مێلاتۆنین بۆ چارەسەری تێکچوونی خەو.
- بەکارهێنانی ڕۆنی ڤیتامین E بۆ چارەسەری وشکیی ڤاجینا.
- خواردنەوەی خواردنەوەی سارد و ئاو بە بڕی زۆر، و دوورکەوتنەوە لە کافایین و خواردنەوە گەرمەکان.
ڕووەکە دەرمانییەکان (دوای ڕاوێژکردن بە پزیشک):
- کوهوشی ڕەش: بۆ گڕگرتنەوەی گەرمی و گۆڕانی دۆخی دەروونی (ئەو ژنانەی نەخۆشی جگەر‌یان هەیە با بەکاری نەهێنن).
- دونگ کوای: بۆ گڕگرتنەوەی گەرمی (بۆ ئەوانەی دژەخوێنبەستن بەکاردەهێنن قەدەغەیە).
- جینسینگ: بۆ باشترکردنی خەو و دۆخی دەروونی.
- کاڤا: بۆ کەمکردنەوەی نیگەرانی و فشار.
- گوڵی بەیانیی دوایین: بۆ ئازاری مەمک.
تەکنیکی زیادە:
- ئەنجامدانی یۆگا و ڕاهێنانی هەناسەدان.
- پەنابردن بۆ دەرزی‌دان بۆ کەمکردنەوەی ئارەقی شەوانە.
مەترسییە تەندروستییە باوەکان لەم قۆناغەدا
کەمبوونەوەی هۆرمۆنی ئیسترۆجین ئەگەری تووشبوون بە چەند کێشەیەکی تەندروستی زیاد دەکات:
- نەخۆشیی دڵ و جەڵتەی مێشک: ڕەقیی خوێنبەرەکان و کۆبوونەوەی کۆلێسترۆڵ زیاد دەکات.
- پوکبوونی ئێسک: کەمبوونەوەی هۆرمۆن خێرایی لەدەستدانی چڕیی ئێسک زیاد دەکات و ئێسکەکان بە ئاسانی دەشکێن.
- نەگرتنی میز: نزیکەی نیوەی ژنان بەهۆی لاوازیی میزڕێژەوە تووشی کێشەی ڕاگرتنی میز دەبن.
- ژەهراویبوون بە سەرب: لەوانەیە ئاستی سەرب لە خوێندا بەهۆی لەدەستدانی چڕیی ئێسکەوە ٣٠% زیاد بکات.
- کێشەی دیکە: وەک وشکیی دەم، کەڵەکەبوونی کێرمی ددان و زیادبوونی مەترسیی هەندێک جۆری شێرپەنجە (مەمک، هێلکەدان و منداڵدان).
پرسیارە باوەکان
نیشانەکانی یائسەگی لە ژناندا چین؟
گڕگرتنەوەی گەرمی، ئارەقی شەوانە، تێکچوونی خەو، سەرئێشە، خەمۆکی، تووڕەیی، وشکیی ڤاجینا و کێشەکانی سیستەمی میزکردن لە نیشانەکانن.
چارەسەری نیشانەکانی یائسەگی چییە؟
هەڵبژاردەکان جۆراوجۆرن؛ لە چارەسەری جێگرەوەی هۆرمۆنی (کە کاریگەرترینە، بەڵام مەترسیی هەیە) تا چارەسەری سروشتی وەک وەرزش، گۆڕینی ڕێژیمی خۆراک و بەکارهێنانی هەندێک ڕووەک و پاشکۆی خۆراکی.
ژن چۆن دەتوانێت لە قۆناغی یائسەگیدا تەندروستیی خۆی بپارێزێت؟
بە وازهێنان لە جگەرەکێشان، گەیشتن بە کێشی تەندروست، خواردنی خۆراکی پڕ لە کەلسیۆم (نزیکەی ١٢٠٠ ملغ) و ڤیتامین D (١٠٠٠ یەکە)، خواردنی میوە و سەوزە بە بڕی زۆر و بەردەوامبوون لە وەرزش.
کەی پێویستە سەردانی پزیشک بکەیت؟
ئەگەر ئەم نیشانانە دەرکەوتن، دەبێت دەستبەجێ ڕاوێژ بە پزیشک بکەیت:
- هەستکردن بە ئازاری ئێسک یان شکانی لەناکاوی ئێسک.
- دەرکەوتنی نیشانەی هاوشێوەی خەرف، یان کاریگەری لەسەر بیرەوەری و توانای بیرکردنەوە.
- ویستنی دەستپێکردن بە بەکارهێنانی پاشکۆی ڕووەکی یان چارەسەری هۆرمۆنی.
- تێبینی گۆڕانکاریی نائاسایی لە مەمک یان منداڵدان.
بەرپرسیارێتی: ئەم ناوەڕۆکە تەنها بۆ مەبەستی زانیارییە و جێگرەوەی ڕاوێژی پزیشکیی پسپۆڕانە نییە.
وتارە پەیوەندیدارەکان
- یائسەگی چییە؟ ڕێگاکانی پاراستنی تەندروستی
- خوێنڕژانی زۆری مانگانە و کەمخوێنی
- تاقیکردنەوەی پێشبینی دەستپێکی یائسایی چۆن کار دەکات؟
- سوتینی ژنان و ڕاستییە تەندروستییەکان
- زیاتر دەربارەی سووڕی مانگانە و وەستانی سووڕ
Illustration: AI-generated
approved by: Medica Health team