واکسین بۆ گەورەساڵان یارمەتی پاراستن لە ژمارەیەک نەخۆشیی تووشبوو دەدات؛ گەورەساڵان پێویستە دۆزە پێشنیارکراوەکان بەردەوام بکەن.
گرنگی واکسین بۆ گەورەساڵان و لقاحە پێشنیارکراوەکان
پێویستی بە لقاح تەنها بۆ قۆناغی منداڵی نییە؛ گەورەساڵانیش بۆ پاراستن لە مەترسییە جیاوازەکانی تەندروستی پێویستیان بە دۆزی دیاریکراو هەیە. لە گرنگترین لقاحەکان ئەمانەن:
- لقاحی ڤایرۆسی پاپیلۆمای مرۆیی (HPV):
- بۆ ئەو کەسانە پێشنیار دەکرێت کە تەمەنیان لە ٢٧ تا ٤٥ ساڵە و پێشتر واکسینەکەیان وەرنەگرتووە.
- یارمەتی کەمکردنەوەی مەترسی شێرپەنجەی ملی منداڵدان و شێرپەنجەی دەم و کۆم دەدات.
- تەنانەت ئەگەر کەس پێشتر تووشی ڤایرۆسەکە بووبێت، دەتوانێت سوودی لێ ببینێت؛ هەروەها ژنانی تووشبوو بە شێرپەنجەی ملی منداڵدانیش دەتوانن بۆ یارمەتیدان بە خاوکردنەوەی پەرەسەندنی نەخۆشییەکە سوودی لێ ببینن.
- لقاحەکانی گەشت و کۆبوونەوە گەورەکان:
- تووشبوونی پەردەی مێشک: بۆ هەندێک کۆبوونەوەی گەورە پێشنیار دەکرێت.
- تاوی زەرد: بۆ گەشت بۆ ناوچە تووشبووەکان گرنگە و پێویستە لانیکەم ١٠ ڕۆژ پێش گەشت وەربگیرێت.
- شلەڵی ئەندامەکان: ئەگەر زیاتر لە ١٠ ساڵ بەسەر دوا دۆزی بەهێزکەرەوەدا تێپەڕیوە، پێشنیار دەکرێت.
- ئەنفلۆنزا: بە تایبەتی بۆ بەساڵاچووان و ئەوانەی نەخۆشیی درێژخایەنیان هەیە پێشنیار دەکرێت.
- هەوکردنی جگەرەی B: بۆ پێشگیری لە تووشبوون بەو نەخۆشییە پێشنیار دەکرێت کە ڕەنگە لە ڕێگەی ئامێری ڕیشتاشینی بەکارهاتووەوە بگوازرێتەوە.
- لقاحەکانی تر: لقاحی تایفۆئید، هەوکردنی جگەرەی A و لقاحی سەرخەڵەتە و کوکە و سوورە (MMR) لەخۆدەگرن.
پێشگیری لە ڤایرۆسی پاپیلۆمای مرۆیی
ئەم ڤایرۆسە دەبێتە هۆی دەرکەوتنی گەڵاڵەی پێست یان پەردەی ناوەوە، و زیاتر لە ١٠٠ جۆری لاوەکی هەیە. زۆربەی تووشبوونەکان نابنە هۆی شێرپەنجە، بەڵام جۆرە دیاریکراوەکان دەبنە هۆی ٩٩%ی شێرپەنجەی ملی منداڵدان، هەروەها شێرپەنجەی کۆم، ڤاژین و قوڕگ.
نیشانەکانی تووشبوون بەمانە دەردەکەون:
- گەڵاڵەی ئەندامی زاوزێ: پەڵەیەکی شێوە گوڵکەڵەمەنی یان برینە تەختەکان لە ناوچەی ئەندامی زاوزێ یان کۆم.
- گەڵاڵەی ئاسایی: پەڵەی زبر لەسەر پەنجەکان و دەستەکان.
- گەڵاڵەی کەفی پێ: گەڵاڵەی ڕەق کە لەسەر پاشنە یان کەفی پێ دەردەکەوێت و ئازاربەخشە.
- گەڵاڵەی تەخت: برینی نەرم کە زۆرجار لەسەر ڕووخسار لە منداڵان یان لەسەر قاچی ژنان دەردەکەوێت.
پرسیارە باوەکان
ئەگەر تەمەنی گەنجیم تێپەڕاندبێت، پێویستم بە لقاحی HPV هەیە؟
بەڵێ، پێشنیار دەکرێت گەورەساڵانی تەمەنیان لە ٢٧ تا ٤٥ ساڵە و پێشتر لقاحەکەیان وەرنەگرتووە، بۆ پێشگیری لە شێرپەنجە پەیوەستەکان بە ڤایرۆسەکە وەریبگرن.
چۆن دەتوانم پێشگیری لە شێرپەنجەی ملی منداڵدان بکەم؟
جگە لە واکسین، ژنان پێویستە بە شێوەیەکی ڕێکوپێک پشکنین بکەن؛ بۆ تەمەنی ٢١ تا ٢٩ ساڵ پشکنینی ملی منداڵدان هەر سێ ساڵ جارێک پێشنیار دەکرێت، و بۆ تەمەنی ٣٠ تا ٦٥ ساڵ هەر سێ یان پێنج ساڵ جارێک، بەپێی جۆری تاقیکردنەوەکە.
بۆ گەشت بۆ ناوچە تووشبووەکان کام لقاحەکان پێویستن؟
بەپێی شوێنی مەبەست جیاوازن، بەڵام بە گشتی لقاحی تاوی زەرد، تووشبوونی پەردەی مێشک، تایفۆئید و هەوکردنی جگەرەی A لەخۆدەگرن.
کەی پێویستە سەردانی پزیشک بکەم؟
ئەگەر ئەم نیشانانە ببینیت، پێویستە دەستبەجێ ڕاوێژ بە پزیشک بکەیت:
- دەرکەوتنی زیادەگۆشتی پێست یان گەڵاڵەی نادیار لە ناوچەی ئەندامی زاوزێ یان لەسەر پێست.
- سکچوونی توند و بەردەوام کە نیشانەکانی وشکبوونی لێ دەکەوێتەوە.
- پێویستی بە نوێکردنەوەی تۆماری واکسینەکان پێش گەشت یان بەشداری لە کۆبوونەوەیەکی گەورە.
ڕەتکردنەوەی بەرپرسیاریەتی پزیشکی: ئەم ناوەڕۆکە تەنها بۆ زانیارییە و جێگرەوەی ڕاوێژی پسپۆڕانەی پزیشکی نییە. تکایە بۆ دیاریکردنی لقاحە گونجاوەکان بۆ دۆخی تەندروستیت ڕاوێژ بە پزیشک بکە.
وتارە پەیوەندیدارەکان
- ڤاکسین و کوتان و ڕێنمایی تەندروستی بۆ حەج
- ڤاکسینە گرنگەکان بۆ چوون بۆ حەج
- ڤاکسین و کوتان: ڕێنماییە ڕۆتینییەکان
- ڤاکسینی ئەنفلۆنزا بۆ پاراستنی ساڵانە
- زیاتر دەربارەی ڤاکسین و کوتان
Illustration: AI-generated
approved by: Medica Health team