وانەکانی هیجرەت و وانەکانی کۆرۆنا لە ٢٠٢٠ فێرمان دەکەن چۆن تەندروستی گشتی بپارێزین و خۆمان لە ڤایرۆس و نەخۆشییە گوازراوەکان دوور بخەینەوە.
گۆڕانی تێگەیشتنمان لە ڤایرۆس و تووشبوون
قەیرانەکە ئاشکرای کرد کە ڤایرۆسەکان، سەرەڕای بچووکبوونیان کە بینینیان سەخت دەکات، مەترسییەکی گەورەن بۆ تەندروستی گشتی. ئەم ئەزموونەش وای کرد چەند ڕاستییەک تێبگەین:
- هیچ کەسێک بە تەواوی لە تووشبوون بەرگری نییە؛ نەخۆشییەکە بڵاوی بۆتەوە لەنێو چینە جیاوازەکان، لەوانەش کارمەندانی پزیشکی.
- گواستنەوەی تووشبوون لەلایەن ئەو کەسانەوە دەکرێت کە هیچ نیشانەیەکی نەخۆشییان نییە.
- جیاکردنەوەی نیشانەکانی ئەم ڤایرۆسە لە نەخۆشییەکانی دیکەی ڕێگای هەناسەدان سەختە؛ هەندێک جار نیشانەکان لەگەڵ کێشەکانی سیستەمی گەدە و ڕیخۆڵەش تێکەڵ دەبن.
گرنگترین وانەکانی هیجرەت بۆ خۆپاراستنی کەسی
ڕەفتارەکانی ڕۆژانە گۆڕان بۆ ئەوەی لە مامەڵەکردن لەگەڵ دەوروبەرماندا وریاتر بین. ئەمانەش لەخۆدەگرێت:
- پاکوخاوێنی کەسی: شۆردنی دەست بە ئاو و سابوون بۆ ماوەی ٢٠ چرکە بووە پێویستییەک بۆ لابردنی میکرۆبەکان؛ هەروەها گرنگە کاتێک ئاو بەردەست نییە ماددەی پاککەرەوە بەکاربهێنین.
- دووریی کۆمەڵایەتی: قەرەباڵغی لە شوێنە گشتی و داخراوەکان، لە نیشانەی پڕڕەواییەوە بووە سەرچاوەی نیگەرانی و مەترسیی زیاتر بۆ تووشبوون.
- خۆپاراستنی جەستەیی: پۆشینی ماسک چیتر تەنها تایبەت بە کارمەندانی نەخۆشخانەکان نەما؛ بەڵکو بووە ڕێگایەکی پێویست بۆ هەموو کەسێک بۆ کەمکردنەوەی بڵاوبوونەوەی نەخۆشییەکە.
- وریایی لە مامەڵەکردندا: پێویستە کاتی دەستدان بە ڕوویەکان یان گۆڕینەوەی سڵاو و ماچ، وریا بین.
بەهێزکردنی بەرگرییە سروشتییەکان و ڕەفتاری کۆمەڵایەتی
پاندەمییەکە پیشانی دا کە سیستەمی بەرگریی جەستە یەکەم هێڵی بەرگرییە؛ ئەمەش بووە هۆی زیادبوونی گرنگیدان بە:
- پەیڕەوکردنی خواردنی تەندروست و دوورکەوتنەوە لە خواردنی زیانبەخش.
- پابەندبوون بە عادەتە تەندروستەکان، وەک وەرزشکردن، خەوی بەقەدەر و کۆنترۆڵکردنی سترێس.
هەروەها دەرکەوت کە ڕەفتاری تاکەکان و پابەندبوونیان بە ڕێکارەکانی خۆپاراستن کاریگەرترین هۆکارە بۆ کەمکردنەوەی بڵاوبوونەوەی ڤایرۆسەکە، لەگەڵ ئەو ڕۆڵەی ڤاکسینەکان کە بۆ تاقیکردنەوە و دڵنیابوون لە سەلامەتییان پێویستیان بە کاتە.
ئەو گرووپانەی زیاتر لە مەترسیدان
هەرچەندە هەمووان مەترسیی تووشبوونیان هەیە، بەڵام لە هەندێک گرووپدا ئەگەری ڕوودانی ئاڵۆزییە سەختەکان زیاترە:
- بەساڵاچووان، بەهۆی لاوازیی بەرگریی جەستە.
- ئەو کەسانەی نەخۆشیی درێژخایەنیان هەیە کە کاریگەری لەسەر سیستەمی بەرگریی جەستە دەکات، وەک نەخۆشیی دڵ و شەکرە.
پرسیارە باوەکان
ئایا کەسێک دەتوانێت بەبێ دەرکەوتنی نیشانە تووشبوون بگوازێتەوە؟
بەڵێ، هەندێک کەسی تووشبوو دەتوانن ڤایرۆسەکە بگوازنەوە، بەبێ ئەوەی هیچ نیشانەیەکی نەخۆشییان دەرکەوێت.
چۆن دەستەکان بە دروستی بشۆین بۆ خۆپاراستن؟
دەبێت ئاو و سابوون بەکاربهێنرێت و بگەنە هەموو بەشەکانی دەست؛ دەستشۆردنیش بۆ ماوەی ٢٠ چرکە بەردەوام بێت.
کام کەسان زیاتر لە مەترسیی ئاڵۆزییەکانی ڤایرۆسدان؟
بەساڵاچووان و ئەو کەسانەی نەخۆشیی درێژخایەنیان هەیە، وەک شەکرە و نەخۆشیی دڵ، زیاتر لە مەترسیی ئاڵۆزییەکان دان.
کەی پێویستە سەردانی پزیشک بکەین؟
کاتێک نیشانە ئاگادارکەرەوەکان دەردەکەون، وەک:
- بەرزبوونەوەی پلەی گەرمیی جەستە.
- تووشبوون بە کۆکە.
- دەرکەوتنی هەر نیشانەیەکی نائاسایی لە ڕێگای هەناسەدان یان سیستەمی هەرسکردن.
ڕەتکردنەوەی بەرپرسیارێتی: ئەم ناوەڕۆکە تەنها بۆ مەبەستی زانیارییە و جێگرەوەی ڕاوێژکردن بە پزیشکی پسپۆڕ نییە.
وتارە پەیوەندیدارەکان
- جۆرەکانی ئەنفلۆنزا و نیشانەکانیان
- نیشانەکانی مێرس و خۆپاراستن لێی
- تاقیکردنەوەی کۆڤید: ڕێنمایی تەواو
- خرافەکانی گریپ و ڕاستییە زانستییەکان
- زیاتر دەربارەی هەڵامەت، ئەنفلۆنزا و کۆڤید-١٩
Illustration: AI-generated
approved by: Medica Health team