زۆرێک لە گەورەساڵان خەونی دووبارە دەبینن؛ ئەم خەونانە زۆرجار بە هەستە چارەسەرنەکراوەکان یان کێشەکانی ژیانەوە پەیوەستن، و دەتوانن خەوتن تێکبدەن.
تێگەیشتن لەوەی خەونی دووبارە واتای چییە
پسپۆڕان پێیان وایە ئەم ئەزموونە دووبارەبووەکانی خەو زۆرجار لە هەستە سەختەکان یان کێشە چارەسەرنەکراوەکانەوە سەرچاوە دەگرن. ڕەنگە ئەمانە ڕێگایەک بن بۆ ئەوەی مێشک برینەکانی ڕابردوو پرۆسێس بکات، یان وەک ڕاهێنانێک بۆ ڕووبەڕووبوونەوە لەگەڵ مەترسییەکانی داهاتوو کار بکەن.
هەندێک تیۆری ئەم شێوازانە بە پێداویستییە دەروونییە نەهاتووەکانەوە دەبەستنەوە، بە تایبەتی پێداویستییەکانی توانایی، سەربەخۆیی و پەیوەندیی کۆمەڵایەتی. کاتێک پشتگوێ دەخرێن، ئەگەری بینینی بابەتی نەرێنی لە خەودا زیاتر دەبێت، وەک کەوتن یان هێرشکردنە سەر کەسێک. هەندێک کەس بۆ دۆزینەوەی مانای کەسی، یاداشتکردنی خەون یان لێکدانەوەی خەونە دووبارەکان بە شێوازی یونگی بەکاردەهێنن؛ بەڵام تاقیکردنەوەی زانستیی ئەم تیۆرییانە سەختە، چونکە توێژەران ناتوانن لە کاتی خەوتندا لەگەڵ خەوتووەکان قسە بکەن.
باوترین خەونە دووبارەکان و بابەتەکان
هەرچەندە ئەزموونی هەر کەسێک تایبەتە، چەند بابەتێک لە نێو خەڵکدا زۆر دووبارە دەبنەوە. زۆربەیان ناخۆشن، هەرچەندە هەندێکیان ئاسایین.
- هەستە جەستەییەکان: کەوتن، فڕین، یان دەرچوونی ددان.
- فشار و نیگەرانی: دوا کەوتن، تێپەڕنەکردنی تاقیکردنەوە، یان لەبەرکردنی جلێکی نەگونجاو.
- ترس و مەترسی: ڕاکردن لە کەسێک، خۆشاردنەوە، یان ڕووبەڕووبوونەوە لەگەڵ کارەساتە سروشتییەکان وەک شەپۆلی گەورەی دەریا.
- پەیوەندیی نێوان کەسان و ژینگە: بینینی کەسانی مردوو، گیران، یان دۆزینەوەی ژووری نوێ لە ماڵدا.
شێوازی خەون لە منداڵان و هەرزەکاراندا
تا ٩٠%ی خەونە دووبارەکان لە منداڵاندا ناخۆشن و مەترسییان تێدایە. خەونی منداڵانی بچووک زۆرجار لەسەر دێو یان شتی خەیاڵییە؛ بەڵام بە گەورەبوونیان، خەونەکان زیاتر لەسەر مەترسیی کەسانی نامۆ دەبن. بابەتە باوەکانی خەونی منداڵان و گەنجان بریتین لە:
- ڕفاندن یان هێرشی جەستەیی.
- ڕووداوی ئۆتۆمبێل یان نەخۆشکەوتن.
- مردنی ئەندامێکی خێزان یان دایک و باوک.
- لەدەستدانی کۆنترۆڵی جەستە یان گیران.
هەندێک توێژینەوە پەیوەندییەک لەنێوان ئەم خەونانە و کێشەکانی گونجانی کۆمەڵایەتی یان تووڕەیی لە منداڵاندا دەخەنەڕوو.
جیاکردنەوەی خەون لە کابووس لە خەوندا
هەر خەونێکی نەرێنی و دووبارەبووەوە کابووس نییە. بۆ ئەوەی خەونێک کابووس بێت، دەبێت ڕوون و زیندوو بێت و کەسەکە لە خەو بێدار بکاتەوە. کەسەکە دوای بێداربوونەوە زۆرجار هەستی بە ترس دەکات و ڕەنگە ئارەقەی بکات یان لێدانی دڵی خێرا بێت.
ئەگەر ئەمانە زۆر ڕووبدەن و کاری ڕۆژانە تێکبدەن، یان ببنە هۆی ترس لە خەوتن، ڕەنگە کەسەکە تووشی نەخۆشیی کابووس بووبێت. ئەم دۆخە دەتوانێت ببێتە هۆی ماندووبوونی ڕۆژانە و گۆڕانی هەڵوێست.
ڕێگریکردن لە خەونی دووبارە
ئەگەر ئەم شێوازانە ببنە هۆی ناڕەحەتی، چەند ڕێگایەک لەوانەیە یارمەتیدەر بن:
- ڕێبازە چارەسەرییەکان: چارەسەری ڕاهێنانی وێنەسازی بریتییە لە کارکردن لەگەڵ پسپۆڕێک بۆ نووسینەوەی چیرۆکی کابووسەکە، بە شێوەیەک کە کۆتاییەکی ئەرێنی هەبێت.
- گۆڕانکاریی شێوازی ژیان: کەمکردنەوەی فشاری گشتی و چارەسەرکردنی دۆخەکانی تەندروستی دەروونی وەک خەمۆکی، دەتوانێت دووبارەبوونەوەی خەونی خراپ کەم بکاتەوە.
- تەندروستیی خەوتن: پابەندبوون بە کاتی جێگیری بێداربوونەوە و خەوتن، و خۆبواردن لە خواردنەوەی کحول، نیکۆتین، کافایین و خواردنی قورس پێش خەوتن، لەوانەیە یارمەتیدەر بێت. هەروەها پێشنیار دەکرێت کاتی بەکارهێنانی شاشە پێش خەوتن سنووردار بکرێت.
- پشکنینی پزیشکی: هەندێک دەرمان، وەک مەلاتۆنین، دەتوانن ببنە هۆی کابووس. هەروەها چارەسەرکردنی نەخۆشییەکانی خەو وەک وەستانی هەناسە لە خەودا، نەخۆشیی خەوی لەناکاو، یان بێخەوی، لەوانەیە ئەم ڕووداوانە کەم بکاتەوە.
پرسیارە باوەکان
خەونی دووبارە واتای چییە؟
زۆرجار پەیوەندییان بە کێشە چارەسەرنەکراوەکانی ژیان، پێداویستییە دەروونییە نەهاتووەکان، یان هەوڵی مێشک بۆ پرۆسێسکردنی بیرەوەرییە ئازاردەرەکانەوە هەیە.
باوترین خەونە دووبارەکان چین؟
بابەتە زۆر دووبارەبووەکان بریتین لە ڕاکردن لە کەسێک، کەوتن، تێپەڕنەکردنی تاقیکردنەوە، یان دەرچوونی ددان.
چۆن دەتوانم ئەم خەونانە بوەستێنم؟
دەتوانیت هەوڵ بدەیت عادەتەکانی خەوتن باشتر بکەیت، فشار کەم بکەیتەوە، کێشە بنەڕەتییەکانی تەندروستی دەروونی چارەسەر بکەیت، یان چارەسەری ڕاهێنانی وێنەسازی بەکاربهێنیت.
ئایا منداڵانیش ئەم خەونانە دەبینن؟
بەڵێ، زۆربەی ئەم خەونانە ناخۆشن؛ لە منداڵانی بچووکدا زۆرجار دێو دەبینرێت و لە منداڵانی گەورەتر کەسانی نامۆ.
کەی پزیشک ببینیت
ئەگەر ئەمانە بەسەرتدا هاتن، ڕاوێژ بە دابینکەری چاودێریی تەندروستی بکە:
- خەونەکان لە خەوت بێدارت دەکەنەوە و هەست بە ترس یان ئارەقەکردن دەکەیت.
- بەهۆی تێکچوونی خەوەوە، ماندووبوونی زۆرت لە ڕۆژدا هەیە یان هەڵوێستت دەگۆڕێت.
- ترست لە خەوتن زیاتر دەبێت.
- گومانت بە نەخۆشیی خەو هەیە، وەک وەستانی هەناسە لە خەودا یان بێخەوی.
ئاگادارکردنەوە: ئەم ناوەڕۆکە تەنها بۆ زانیارییە و جێگرەوەی ڕاوێژی پزیشکیی پسپۆڕانە، دەستنیشانکردنی نەخۆشی یان چارەسەری نییە.
وتارە پەیوەندیدارەکان
- ساردبوونی پێکان لە کاتی خەوتن و هۆکارەکانی
- کارکردن لە دوورەوە و خەوتنی باشتر
- شەربەتی گیلاس بۆ خەو و باشترکردنی خەوتن
- ئەلزایمەر و شێوازی خەوتن: هۆکار و ڕێگاچارە
- زیاتر دەربارەی خەو و تێکچوونەکانی خەو
Illustration: AI-generated
approved by: Medica Health team