هۆکارەکانی وەستانی هەناسە لە خەودا پەیوەستن بە شل‌بوونەوەی ماسولکەکانی قوڕگ کە ڕێگای هەناسە دەبەستن؛ ئەمەش لە کاتی خەودا چەندین جار ڕوودەدات.
هۆکارەکانی وەستانی هەناسە لە خەودا: چییە؟
ئەپنەی خەوی ئەنسدادی کاتێک ڕوودەدات کە ماسولکەکانی پشتگیریی شانە نەرمەکانی قوڕگ، وەک زمان و کامە نەرمەکە، شل دەبنەوە. ئەمە دەبێتە هۆی تەسکبوونەوە یان داخستنی ڕێگاکانی هەناسە لە کاتی هەناسەهەڵکێشاندا. ئەم بەربەستی ڕێگای هەناسەیە ئاستی ئۆکسجینی خوێن دادەبەزێنێت و دەبێتە هۆی کۆبوونەوەی دووئۆکسیدی کاربۆن؛ ئەمەش مێشک هان دەدات کە کەسەکە بۆ ماوەیەکی کورت لە خەو هەڵبێنێتەوە تا ڕێگای هەناسە بکاتەوە. زۆرجار ئەم شێوەیە زیاتر لە ٥ جار لە کاتژمێرێکدا دووبارە دەبێتەوە.
فاکتەرەکانی مەترسی و ئاڵۆزییەکان
هۆکارەکانی ئەپنەی خەوی ئەنسدادی بە پێی تەمەن جیاوازن:
- لە گەورەساڵاندا: قەڵەوی هۆکارێکی سەرەکییە، چونکە چەوری لە دەوری ڕێگای هەناسە کۆدەبێتەوە؛ هەروەها بە تەمەن‌گەورەبوون، جگەرەکێشان، مێژووی خێزانی و هەندێک نەخۆشیی پزیشکی وەک کەمیی کارکردنی غودەی تیروئیدیش لە هۆکارەکانن.
- ئەپنەی خەو لە منداڵاندا: زۆرجار هۆکاری سەرەکی گەورەبوونی لۆزەکان و غودەی ئادێنۆیدە، یان بوونی کەموکوڕیی لەدایکبوو لە ڕوو و کاسەی سەر، یان دۆخی میراتی وەک سەنڈرۆمی داون.
ئاڵۆزییە ئەگەرییەکان:
- دڵ و ڕەگەکان: بەرزبوونەوەی پەستانی خوێن و زیادبوونی مەترسیی تووشبوون بە هێرشی دڵ، سکته‌ی مێشک و نائاساییی ڕیتمی دڵ.
- تەندروستیی گشتی: ماندووبوونی زۆر، سەختیی تەرکیز، خەمۆکی و کەمبوونەوەی ئارەزووی سێکسی.
- دووگیانی: لە ژنانی تووشبوو بە قەڵەویدا، ئەگەری تووشبوون بە تسممی دووگیانی، لەدایکبوونی بە سیزاری و چوونە ناو بەشی چاودێریی چڕی منداڵانی تازە لەدایکبوو ڕەنگە زیاد بکات.
- منداڵان: ڕەنگە کاریگەری لەسەر گەشە، دەستکەوتی خوێندن و ڕەفتار هەبێت، و ببێتە هۆی کێشەی ڕەفتاری وەک چالاکیی زۆر.
دەستنیشانکردن و چارەسەری ئەپنەی خەو
دەستنیشانکردن بە پشکنینی جەستەیی لووت و قوڕگ و پێوانەکردنی دەوری مل دەکرێت، هەروەها ئەم تاقیکردنەوانەش ئەنجام دەدرێن:
- تۆمارکردنی خەو: چاودێریکردنی چالاکیی دڵ و مێشک، هەناسەدان و ئاستی ئۆکسجین لە ناوەندێکی تایبەت یان بە ئامێری ماڵەوە.
هەڵبژاردەکانی چارەسەری ئەپنەی خەو:
١. ئامێری پەستانی ئەرێنی (CPAP): ئامێرێکە کە هەوا لە ڕێگەی ماسکێک (بۆ لووت یان ڕوو) دەپاڵێت بۆ ئەوەی ڕێگاکانی هەناسە کراوە بهێڵێتەوە.
٢. ئامێری ناو دەم: پارچەیەکە کە چەناگەی خوارەوە بەرەو پێش پاڵدەنێت یان کامەی دەم فراوان دەکات.
٣. دەستێوەردانی نەشتەرگەری: وەک لابردنی لۆزەکان و غودەی ئادێنۆید (بەتایبەتی بۆ منداڵان) یان نەشتەرگەریی ڕێگای سەرەوەی هەناسە.
٤. گۆڕینی شێوازی ژیان: کەمکردنەوەی کێش بۆ کەسانی تووشبوو بە قەڵەوی، و بەکارهێنانی ستیرۆیدی موضعیی لووت بۆ هەندێک منداڵ.
کەی پزیشک ببینیت؟
کاتێک ئەم نیشانانە دەردەکەون، پێویستە ڕاوێژ بە پسپۆڕێکی چاودێریی تەندروستی بکەیت:
- خڕەخڕی بەرز کە خەو تێکدەدات، یان لە نێوانیدا ماوەی بێدەنگی هەیە.
- لە خەو بەناکاو هەڵدەستیت و هەست بە خنکان یان هەناسەهەڵکێشان دەکەیت.
- هاوبەشی ژوورەکە تێبینی وەستانی هەناسەت لە خەودا دەکات.
- خەواڵوویی زۆری ڕۆژانە تا ئەو ئاستەی لە کاتی کارکردن یان لێخوڕیندا خەوت لێدەکەوێت.
- بۆ منداڵان: هەناسەدان بە دەم، میزکردنی لەناکاوی شەوانە لە جێگا، یان لاوازیی ئەدای خوێندن.
پرسیارە باوەکان
ئایا هەموو کەسێک کە خڕەخڕ دەکات تووشی ئەم نەخۆشییەیە؟
نەخێر، خڕەخڕ هەمیشە نیشانەی کێشەیەکی تەندروستیی مەترسیدار نییە و هەموو ئەوانەی خڕەخڕ دەکەن تووشی وەستانی هەناسەی خەوی ئەنسدادی نین.
ئەم نەخۆشییە لە ڕۆژدا چۆن کاریگەری لەسەر منداڵان دەکات؟
لە منداڵاندا ڕەنگە بە سەختیی تەرکیز، ڕەفتاری تووڕە و پەلە، یان سەختی لە زیادکردنی کێش خۆی بنوێنێت.
مەترسییەکانی بێهۆشکردنی گشتی بۆ تووشبووان چین؟
هەندێک دەرمانی ئارامکەرەوە و دەرمانی بێهۆشکردنی گشتی ڕەنگە سەختیی هەناسەدان زیاد بکەن و دۆخەکە خراپتر بکەن؛ بۆیە پێویستە پێش هەر نەشتەرگەرییەک جەڕاح ئاگادار بکرێتەوە.
ڕەتکردنەوەی بەرپرسیاریی پزیشکی: ئەم ناوەڕۆکە تەنها بۆ مەبەستی زانیارییە و جێگرەوەی ڕاوێژکردن بە پزیشکی پسپۆڕ نییە بۆ دەستنیشانکردنی دۆخەکە و دیاریکردنی چارەسەری گونجاو.
وتارە پەیوەندیدارەکان
- ڕژیمی کێتۆ و کاریگەریی لەسەر خەو
- لێدانی سەر لە شەودا لە منداڵان
- مانای وشەی safely: دەرمانی خەوتن بە سەلامەتی
- کۆمەڵەی مۆبیلیای ژووری نووستن بۆ خەوی باش
- زیاتر دەربارەی خەو و تێکچوونەکانی خەو
Illustration: AI-generated
approved by: Medica Health team