قسەکردن لە خەودا دۆخێکی فیزیۆلۆژیی باوە کە منداڵان و گەورەکان دەگرێتەوە؛ توندییەکەی لە دەنگی ناڕوونەوە تا ڕستەی ڕوون دەگۆڕێت.
هۆکاری قسەکردن لە خەودا چییە؟
توێژەران هێشتا دڵنیا نین کە خەونەکان هۆکاری سەرەکیی ئەم دۆخەن یان نا، چونکە قسەکردن دەتوانێت لە هەر قۆناغێکی خەودا ڕووبدات. هۆکارە ئەگەرییەکان بریتین لە:
- تێکچوونی ڕەفتاری خەو: لە دۆخی ئاساییدا، لە قۆناغی جووڵەی خێرای چاو (کە ٢٠-٢٥%ی کاتی خەو پێکدەهێنێت)، جەستە تا ڕادەیەک شەڵ دەبێت بۆ ئەوەی ڕێگری لە جێبەجێکردنی خەونەکان بکرێت. بەڵام ئەوانەی تووشی تێکچوونی ڕەفتاری خەو دەبن، بەکردەوە لە خەویاندا ڕەفتار دەکەن؛ ئەمەش دەتوانێت ببێتە هۆی قسەکردن، ڕۆیشتن یان توندوتیژی.
- تێکچوونی دەروونی: قسەکردن لە شەودا لەوانەیە پەیوەندی بە هێرشە شەوانەکان یان تێکچوونی دەروونیی گەورەکانەوە هەبێت، بە تایبەتی ئەوانەی تەمەنیان لە ٢٥ ساڵ زیاترە. زانایان هێشتا بڕیاریان نەداوە کە ئایا کێشەی دەروونی هۆکاری تێکچوونی خەوەکەیە یان پێچەوانەکەی.
- هۆکارەکانی تر:
- تووشبوون بە فشار یان خەمۆکی.
- تووشبوون بە تا.
- بێبەشبوون لە خەو یان هەستکردن بە ماندوویی لە ڕۆژدا.
- خواردنی هەندێک دەرمان.
- گیرۆدەبوون بە مادە هۆشبەرەکان و کحول.
چۆن مامەڵە لەگەڵ ئەم دۆخەدا بکەین
زۆرجار ئەم دۆخە پێویستی بە دەستێوەردانی چارەسەری نییە، بەڵام دەتوانرێت بە ڕەچاوکردنی ئەم عادەتانە ئەگەری ڕوودانی کەم بکرێتەوە:
- پابەندبوون بە خشتەیەکی ڕێکوپێکی خەو و خەوتنی ژمارەی پێویستی کاتژمێر.
- خۆپاراستن لە خواردنی ژەمی قورس پێش خەوتن.
- هەوڵدان بۆ کەمکردنەوەی ئاستی فشار.
- کەمکردنەوەی بەکارهێنانی کحول.
کەی پێویستە سەردانی پزیشک بکەیت؟
لەمانەدا ڕاوێژ بە پزیشک بکە:
١. ئەگەر دۆخەکە بۆ ماوەیەکی درێژ بەردەوام بوو.
٢. ئەگەر قسەکردن لە خەودا زۆر توند بوو.
٣. ئەگەر قسەکردن نیشانەی بوونی دۆخێکی پزیشکیی بنەڕەتی بوو.
پرسیارە باوەکان
بۆچی گەورەکان لە خەودا قسە دەکەن؟
لەوانەیە هۆکارەکە تێکچوونی ڕەفتاری خەو بێت، یان پەیوەندی بە کێشەی تەندروستی دەروونیی ئەو کەسانەوە هەبێت کە تەمەنیان لە ٢٥ ساڵ زیاترە؛ هەروەها فشار یان بەکارهێنانی کحولیش لە هۆکارەکانن.
خەونقسەکردن چۆن لێک دەدرێتەوە؟
دۆخێکی فیزیۆلۆژییە کە لەوانەیە بە دەنگی سادە یان دەربڕینی تەواو و تێگەیشتن‌پێکراو دەربکەوێت، هەندێک جاریش بە وتاری درێژ کە تووشی تووڕەیی یان دوژمنایەتییە.
قسەکردن لە خەودا چۆن چارەسەر دەکرێت؟
بە گشتی پێویستی بە چارەسەری پزیشکی نییە، بەڵام ڕێکخستنی خەو، کەمکردنەوەی فشار و خۆپاراستن لە خواردنی خواردنی چەور پێش خەوتن دەتوانن دۆخەکە باشتر بکەن.
ڕەتکردنەوەی بەرپرسیاریی پزیشکی: ئەم ناوەڕۆکە تەنها بۆ مەبەستی زانیارییە و جێگرەوەی ڕاوێژکردن بە پزیشکی پسپۆڕ نییە.
وتارە پەیوەندیدارەکان
- هۆکارە سەرەکییەکانی عەرەقکردنی شەوانە
- پشووی کۆتایی هەفتە و مەترسی شەکرە
- چارەسەری کێشەکانی خەو و ڕێگاکانی چارەسەر
- نەخۆشییەکانی کەمخەوی و کاریگەرییان
- زیاتر دەربارەی خەو و تێکچوونەکانی خەو
Illustration: AI-generated
approved by: Medica Health team