هۆکارەکانی خراپ هەرسکردن جۆراوجۆرن؛ ئەم دۆخە هەستێکی نارەحەتی لە بەشی سەرەوەی سکە و دەتوانێت بەهۆی خواردن یان کێشەی تەندروستییەوە بێت.
نیشانە باوەکانی خراپ هەرسکردن چین؟
ئەم دۆخە بە کۆمەڵێک نیشانە دەردەکەوێت کە لە کاتی خواردن یان دوای خواردن ڕوودەدەن. گرنگترینیان ئەمانەن:
- زوو هەستکردن بە تێربوون، یان بەردەوامبوونی هەستی پڕی بۆ ماوەیەکی درێژ.
- ئازار، سووتان یان ئاوسان لە بەشی سەرەوەی سک.
- دڵتێکچوون، کە هەندێک جار لەگەڵ ڕشانەوە دەبێت.
- زۆر گەڕانەوەی هەوا، بوونی گاز، یان بیستنی دەنگی (قرقرە) لە سکدا.
- تامی تاڵ لە دەم و قوڕگدا، بەهۆی گەڕانەوەی شلەی ترش.
- گۆڕانکاری لە دەرچوون، وەک سکچوون یان قەبزی.
هۆکارەکانی خراپ هەرسکردن بە وردی
هۆکارەکانی ئەم کێشەیە جۆراوجۆرن و دەتوانرێت بەم شێوەیە دابەش بکرێن:
شێوازی ژیان و خواردن:
- زۆر بەخێرایی خواردن یان خواردنی بڕێکی زۆر.
- خواردنی خواردنی چەور، سوورکراوە، یان بەهارات‌دار و تیژ.
- زۆر خواردنەوەی کافایین کە لە قاوە، چۆکڵێت و خواردنەوەی گازداردا هەیە.
- جگەرەکێشان و تووشبوون بە فشاری دەروونی و دڵەڕاوکێ.
- بەکارهێنانی هەندێک پاشکۆی خۆراکی وەک ئاسن، یان هەندێک دەرمان وەک دژەزیندەکان و دەرمانەکانی کەمکردنەوەی ئازار (وەک ئەسپرین، ئیبۆپرۆفین و ناپرۆکسین).
کێشەکانی سیستەمی هەرسکردن:
- برینی گەدە و ڕوودە، هەوکردنی گەدە، یان هەوکردنی پانکریاس.
- بەردی کیسەی زەردە، گیربوونی ڕوودە، یان نەخۆشیی سیلیاک.
- گەڕانەوەی ترشی گەدە بۆ مێری، خاو هەرسکردنی گەدە، یان شێرپەنجەی گەدە.
- کۆڵۆنی هەستیار کە کاریگەری لەسەر جووڵەی ڕوودەکان دادەنێت.
لە هەندێک حاڵەتدا، هۆکارێکی دیاریکراو بۆ کێشەکە نازانرێت؛ ئەو کاتە پێی دەوترێت «خراپ هەرسکردنی کارکردی» یان «ئازاری خراپ هەرسکردن کە بەهۆی برینەوە نییە».
ڕێگاکانی چارەسەری نەهەرسین
ڕێگای چارەسەر بە هۆکاری ڕاستەوخۆوە پەیوەستە. ئەمانە گرنگترین هەڵبژاردەکانن:
گۆڕانکاری لە شێوازی ژیان و چارەسەری ماڵەوە:
- دابەشکردنی خواردنەکان بۆ ٥ یان ٦ ژەمەی بچووک، لە جیاتی ٣ ژەمی گەورە.
- بە هێواشی جوینەوەی خواردن و دوورکەوتنەوە لە وەرزشی توند بلافاصڵە دوای تەواوکردنی خواردن.
- پاراستنی کێشی تەندروست بۆ کەمکردنەوەی فشار لەسەر سک.
- بەرزکردنەوەی سەر بە سەرینەی زیادە لە کاتی خەوتندا، و خۆپاراستن لە خواردن دوو کاتژمێر پێش خەوتن.
- بەکارهێنانی هەندێک گیا وەک زەنجەفیل، پونە، یان ڕیشا‌شیری (دوای ڕاوێژکردن بە پزیشک بۆ نەخۆشانی پەستانی خوێن و ژنانی دووگیان).
چارەسەری پزیشکی و دەرمانی:
- دژە ترشییەکان، ڕاگرەکانی پەمپی پرۆتۆن، و بلۆکەرەکانی وەرگرەکانی H2 بۆ کەمکردنەوەی ترشیی گەدە.
- دەرمانە هاندەرەکانی جووڵە بۆ خێراکردنی بەتاڵبوونی گەدە.
- دژەزیندەکان لە حاڵەتی بوونی بەکتریای هێلیکۆباکتەر پیلۆری (H. pylori).
- دەرمانەکانی دژە دڵەڕاوکێ و دژە خەمۆکی بە دۆزی کەم بۆ کۆنترۆڵکردنی ئازاری درێژخایەن.
کەی پێویستە سەردانی پزیشک بکەیت؟
ئەگەر نیشانەکان بۆ دوو هەفتە یان زیاتر بەردەوام بوون، یان ئەم نیشانانە دەرکەوتن، پێشنیار دەکرێت ڕاوێژی پزیشکی وەربگریت:
- قورسایی لە قووتدان یان لەدەستدانی ئارەزووی خواردن و کێش بەبێ هۆکار.
- ڕشانەوەی خوێناوی یان دەرچوونی پیسایی ڕەشی وەک قیتران.
- هەستکردن بە لاوازیی گشتی و ماندووبوون (کە ڕەنگە ئاماژە بێت بۆ کەمخوێنی).
ئاگاداری: ئەگەر لەگەڵ خراپ هەرسکردندا ئەمانە هەبوون، دەستبەجێ بچۆ بۆ فریاکەوتن:
- تەنگەنەفەسی یان ئارەقکردنی زۆر.
- ئازاری سنگ کە بۆ بازوو، مل یان چەناگە بڵاودەبێتەوە.
پرسیارە باوەکان
چۆن بزانم تووشی خراپ هەرسکردن بووم؟
ئەمە بە پشکنینی پزیشکیی تەواو و گفتوگۆ لەسەر مێژووی نەخۆشی و عاداتەکانی خواردن دەزانرێت. ڕەنگە پزیشک بۆ دۆزینەوەی بەکتریا تاقیکردنەوەی هەناسە یان پیسایی داوا بکات، یان بە تایبەتی بۆ ئەوانەی تەمەنیان لە ٥٠ ساڵ زیاترە، ئەندۆسکۆپی ئەنجام بدات.
ئایا کۆڵۆنی هەستیار دەبێتە هۆی خراپ هەرسکردن؟
بەڵێ، کۆڵۆنی هەستیار لە هۆکارە باوەکانە، چونکە ڕاستەوخۆ کاریگەری لەسەر جووڵەی ڕوودەکان دادەنێت.
ئایا خراپ هەرسکردن مەترسیدارە؟
لە زۆربەی حاڵەتەکاندا سادەیە و جێی نیگەرانی نییە، بەڵام ئەگەر لەگەڵ نیشانەی توند وەک لەدەستدانی کێش یان خوێنبەربووندا بێت، ڕەنگە ئاماژە بێت بۆ نەخۆشییەکانی تر.
ڕەتکردنەوەی بەرپرسیارێتی: ئەم ناوەڕۆکە تەنها بۆ مەبەستی زانیارییە و جێگرەوەی ڕاوێژکردن بە پزیشکی پسپۆڕ نییە.
وتارە پەیوەندیدارەکان
- گەدە، سورێنچک و گەڕانەوەی ترشی؛ هۆکارەکان
- هۆکارەکانی هەڵاوسانی معدە و چارەسەر
- هەوکردنی گەدە و ڕیخۆڵە: نیشانە و چارەسەر
- ڕێنمایی ترشی گەدە بۆ چارەسەر و پێشگیری
- زیاتر دەربارەی گەدە، سورێنچک و گەڕانەوەی ترشی
Illustration: AI-generated
approved by: Medica Health team