هۆکارەکانی تەنگی هەناسە جۆراوجۆرن و دەتوانن بەهۆی نەگەیشتنی هەوای پێویست بێت؛ هەندێک جار کێشەی تەندروستییە و پێویستی بە پزیشک هەیە.
هۆکارەکانی تەنگی هەناسە چین؟
زۆربەی حاڵەتەکان بەهۆی کێشە لە کارکردنی دڵ یان شوشەوە ڕوودەدەن؛ ئەمەش کاریگەری لە گواستنەوەی ئۆکسجین بۆ شانەکان یان دەرکردنی دوو ئۆکسیدی کاربۆن دەکات. ئەم هۆکارانە دابەش دەبن بە:
هۆکارە لەناکاوەکان (تیژ):
- کێشەکانی هەناسەدان: وەک ئەسمە، هەوکردنی شوش، گیرانی ڕێگاکانی هەوا، یان کۆبوونەوەی هەوا لە دەوری شوش (داڕمانی شوش)، و ژەهراویبوون بە مۆنۆکسیدی کاربۆن.
- کێشەکانی دڵ: لەوانەش هێرشی دڵ، شکستی دڵ، فشاردانی دڵ بەهۆی کۆبوونەوەی شلە لە دەوری، و خوێنبەستەیی شوش.
- هۆکارەکانی تر: وەک خوێنبەربوونی لەناکاو، هەستیاریی توند (ئانافیلاکسی)، یان فتقی پەردەی نێوان سنگ و سک.
هۆکارە درێژخایەنەکان (مزمن):
- نەخۆشیی مزمنی گیرانی ڕێگاکانی هەناسە (COPD) و فیبرۆزی شوش.
- شکستی دڵ و نەخۆشیی ماسولکەی دڵ.
- قەڵەویی زۆر و لاوازیی ماسولکەکان بەهۆی کەمی چالاکیی جەستەیی.
- کەمخوێنی بەهۆی کەمی ئاسن، کە ژمارەی خانە سوورەکانی خوێن کەم دەکات؛ ئەو خانانە ئۆکسجین دەگوازنەوە.
هۆکارە ناپەیوەستەکان بە نەخۆشی:
- ئەنجامدانی چاڵاکیی جەستەییی زۆر یان هەڵکشانی پەیژە.
- بوون لە بەرزاییە زۆرەکان، کە پەستانی ئۆکسجین تێیاندا کەمە.
- بەرکەوتن بە پلەی گەرمیی زۆر (سەرمای وشک یان گەرمی و شێی زۆر).
- دۆخی دەروونی وەک نیگەرانی، فشار و هێرشەکانی پانیک.
چارەسەری تەنگی هەناسە لە ماڵەوە
دەتوانرێت هەندێک ڕێکاری ماڵەوە بگیرێتەبەر بۆ کەمکردنەوەی توندیی دۆخەکە و باشترکردنی ڕەوتی هەوا:
- تەکنیکەکانی هەناسەدان و شێوازی دانیشتن و وەستان:
- لێوەکانت پێکەوە بنێ: مل و شانەکانت شل بکە، بە هێواشی لە لووتەوە هەناسە هەڵمژە، پاشان هەوا بە هێواشی لە لێوە پێکەوەنراوەکانت دەربکە.
- دانیشتن بە لەش بەرەو پێش: لەسەر کورسی دابنیشە، سنگت کەمێک بەرەو پێش ببە و ئەرنجەکانت لەسەر ئەژنۆکانت دابنێ.
- پاڵپشتیکردن بە مێز: سەرت لەسەر سەرینێک لەسەر مێز دابنێ و دەستەکانت شل بکە.
- وەستان بە پاڵپشت: پشت یان ڕانت بە دیوارەکەوە پاڵ پێوە بدە و سنگت بەرەو پێش بجوڵێنە.
- باشترکردنی کوالێتی خەو: بۆ ئەوانەی تەنگی هەناسە لە کاتی خەوتندا هەیە، پێشنیار دەکرێت سەرین لە ژێر سەر و ئەژنۆکان دابنرێت بۆ پاراستنی ڕاستیی پشت.
- چارەسەرە سروشتییەکان:
- هەڵم هەڵمژین: بەکارهێنانی قاچێک ئاوی گەرم لەگەڵ چەند دڵۆپێک ڕۆن بۆ تەڕکردنی ڕێگاکانی هەناسەدان.
- خۆراک: خواردنی زەنجەفیل و ڕەزەنج، چونکە تایبەتمەندیی دەرکردنی بەلغەم هەیانە؛ خواردنی چەغەندەر بۆ بڕی زۆری ئاسنی لە حاڵەتی کەمخوێنیدا؛ و قاوەی ڕەش بۆ باشترکردنی کارایی برۆنشییەکان بەهۆی کافایینەوە.
دەستێوەردانە پزیشکییەکان بۆ باشترکردنی هەناسەدان
کاتێک دۆخەکە بەهۆی نەخۆشییەوە بێت، ڕەنگە پزیشک چارەسەری تایبەت بنووسێت، لەوانە:
- دەرمانەکان: وەک فراوانکەرەوەکانی برۆنشی، دەرمانی دژەهەستیاری، یان دەرمانی چارەسەرکردنی نەخۆشییەکانی دڵ.
- توانبەخشکردنی شوش: فێربوونی تەکنیکە مەعریفییە-ڕەفتارییەکان بۆ باشترکردنی توانای جەستەیی.
- چارەسەری ئۆکسجین: بەکارهێنانی ئامێری ئۆکسجین لە نەخۆشخانە یان ماڵەوە بۆ حاڵەتە توندەکان.
پرسیارە باوەکان دەربارەی تەنگی هەناسە و هۆکارەکانی
هۆکاری دەروونیی تەنگبوونی هەناسە چییە؟
نیگەرانی و فشار دەتوانن ببنە هۆی گرژبوونی ماسولکەکانی سنگ، کە هەستی تەنگی هەناسە یان هەناسەدانی خێرا و کورت دروست دەکات.
کەمخوێنی چۆن کاریگەری لە هەناسەدان دەکات؟
کەمی ئاسن ژمارەی خانە سوورەکانی خوێن کەم دەکات، کە توانای جەستە بۆ دابەشکردنی ئۆکسجین کەم دەکات؛ بەمەش تەنگی هەناسەی پچڕپچڕ و زەردیی ڕوو دەردەکەون.
ئایا مەلەکردن بۆ ئەوانەی ئەسمەیان هەیە سوودبەخشە؟
بەڵێ، مەلەکردن چالاکییەکی جەستەییی زۆر باشە و بۆ ئەوانەی ئەسمەیان هەیە پێشنیار دەکرێت.
کەی پێویستە پزیشک ببینیت؟
لە حاڵەتەکانی خوارەوەدا داوای چاودێریی پزیشکیی خێرا بکە:
- تەنگی هەناسەی توند و لەناکاو، بەبێ هۆکارێکی ڕوون، دەرکەوێت.
- تەنگی هەناسە لەگەڵ ئازاری سنگ یان بێهۆشبووندا بێت.
- لێوەکان یان نینۆکەکان شین ببن.
- لەگەڵ سەختیی هەناسەداندا هەستی بە دڵتێکچوون یان تێکچوونی گەدە بکەیت.
بەرپرسیارێتی: ئەم ناوەڕۆکە تەنها بۆ مەبەستی زانیارییە و جێگەی ڕاوێژی پزیشکیی پسپۆڕ ناگرێتەوە. تکایە پێش خواردنی هەر دەرمان یان پاشکۆیەکی خۆراکی، پزیشک ببینە.
وتارە پەیوەندیدارەکان
- تاقیکردنەوەی بزاق بۆ دەستنیشانکردنی ئەسم
- نەخۆشی سارس: نیشانە و ڕێگاکانی پاراستن
- نیشانەکانی ئەلێرژیی وەرزی و چارەسەری
- نەخۆشییەکانی سییەکان: نیشانە و چارەسەری MERS
- زیاتر دەربارەی نەخۆشییەکانی سییەکان
Illustration: AI-generated
approved by: Medica Health team