بێئیشتهابوونی لەناکاو دەتوانێت لە هەڵامەتێکی سادە یان کێشەیەکی تەندروستی و دەروونییەوە بێت و چەند ڕۆژ یان هەفتەیەک بەردەوام بێت.
هۆکارە جەستەییەکانی بێئیشتهابوونی لەناکاو چین؟
چەندین هۆکاری جەستەیی دەتوانن ئارەزووی خواردن کەم بکەنەوە، لە گرنگترینیان:
- تووشبوون و هەوکردنەکان: وەک ئەنفلۆنزا، هەوکردنی جگەر، هەوکردنی ڕێگاکانی هەناسەدان، ژەهراویبوونی خۆراک، ڤایرۆسی کەم‌کاری بەرگریی جەستەی مرۆڤ (ئەیدز)، و هەوکردنی گورچیلە.
- نائاساییەکانی سیستەمی هەرس: وەک نەخۆشی کرۆن، کۆلۆنی هەستیار، هەوکردنی کۆلۆنی قورحی، هەرسنەکردن، گەڕانەوەی ترشی گەدە بۆ مری، و هەوکردنی گەدە و ڕوودە.
- نەخۆشییە درێژخایەنەکان و کێشەکانی تەندروستی: لەم بارەیەدا دیابێت، کەمخوێنی، نائاساییەکانی تیروئید (چالاکیی کەم یان زۆر)، نەخۆشی ئەدیسۆن، وشکبوونەوەی جەستە، سەرئێشەی میگرێن، و نائاساییی هاوسەنگیی هۆرمۆنەکان دەگرێتەوە.
- شێرپەنجەکان: بێ‌ئیشتهابوون نیشانەیەکی باوی هەندێک جۆری شێرپەنجەیە، وەک شێرپەنجەی گەدە، کۆلۆن، پانکریاس، هێلکەدان، میزەڕۆ، و ڕاستەڕۆ.
- هۆکارەکانی تر: وەک تەمەن‌پیر بوون بەهۆی گۆڕانکارییە جەستەییەکان، لە سێ‌مانگی یەکەمی دووگیانیدا، یان بەهۆی سەختیی قووتدان.
کاریگەریی دەرمان و هۆکارە دەروونییەکان لەسەر ئیشتها
هۆکاری بێئیشتهابوونی لەناکاو دەتوانێت بە شێوەی کاریگەریی لاوەکیی هەندێک دەرمان یان لە ئەنجامی فشارە سۆزدارییەکانەوە دەربکەوێت:
دەرمان و داڕوکان:
- چارەسەری کیمیایی، تیشکی و بەرگرییی شێرپەنجە.
- هەندێک دژەزیندە و دژەقارچ.
- ئازارشکێنە ئۆپیۆیدییەکان و شلکەرەوەکانی ماسولکە.
- دەرمانی فشاری خوێن و هەندێک دژەخەمۆکی (وەک فلوۆکسیتین و مێتیلفێنیدەیت).
- دەرمانی کەمکردنەوەی کێش و هەندێک دەرمان کە گەدە هەراسان دەکەن، وەک ئیبۆپرۆفین.
- ماددەی هۆشبەریی نایاسایی وەک کۆکایین، هێرۆیین و ئەمفیتامینەکان.
هۆکارە دەروونییەکان:
بارودۆخی دەروونی کاریگەرییەکی زۆری لەسەر ئارەزووی خواردن هەیە؛ لەوانەش خەمۆکی، نیگەرانی، هێرشەکانی ترس، و خەمباریی زۆر بەهۆی لەدەستدانی کەسێکی خۆشەویست، لەدەستدانی کار یان جیابوونەوە. هەروەها فشارە ئەرێنییەکان، وەک ئاهەنگی هاوسەرگیری، دەتوانن کاریگەرییەکی کاتی لەسەر ئیشتها هەبێت.
ئاڵۆزییەکانی پشتگوێخستنی بێ‌ئیشتهابوون
ئەگەر هۆکاری سەرەکی چارەسەر نەکرێت، دەتوانێت ببێتە هۆی کێشەی تەندروستیی زیاتر، لەوانە:
- خراپیی خۆراکخواردن و کەمیی ڤیتامینەکان.
- سندرۆمی کاڵبوونەوە و لەدەستدانی هێزی جەستەیی.
- خراپتربوونی تووشبوونەکان یان بڵاوبوونەوەی شێرپەنجە.
پرسیارە باوەکان
هۆکاری بێئیشتهابوونی لەناکاو و دڵتێکچوون چییە؟
ئەم دوو نیشانەیە لەوانەیە بەهۆی نەخۆشییەکانی سیستەمی هەرس وەک کۆلۆنی هەستیار و نەخۆشی کرۆن، یان ژەهراویبوونی خۆراک، یان کاریگەریی لاوەکیی هەندێک چارەسەری شێرپەنجەوە بن.
هۆکاری بێئیشتهابوونی لەناکاو لە منداڵاندا چییە؟
سەرچاوەکان وردەکاریی دیاریکراویان لەبارەی هۆکارەکانی منداڵانەوە نەداوە، بەڵام ئاماژەیان بەوە کردووە کە بێ‌ئیشتهابوون بە گشتی لەوانەیە بەهۆی تووشبوونی بەکتریایی یان ڤایرۆسی، یان هۆکاری دەروونی بێت.
کەی پێویستە سەردانی پزیشک بکەم؟
ئەگەر بێ‌ئیشتهابوون بۆ ماوەیەکی درێژ بەبێ هۆکارێکی ڕوون بەردەوام بوو، پێشنیار دەکرێت سەردانی پزیشک بکەیت.
نیشانەکان کە پێویستیان بە چاودێریی پزیشکیی خێرا هەیە
ئەگەر بێ‌ئیشتهابوون لەگەڵ یەکێک لەم نیشانانەدا بوو، دەبێت دەستبەجێ ڕاوێژ بە پزیشک بکرێت:
- کەمبوونەوەی کێش بەبێ مەبەست.
- هەبوونی ئاوسان یان ئازار لە ناوچەی سکدا.
- سەختی لە قووتدان.
- تەنگەنەفەسی یان ئارەقی شەوانە.
- بەردەوام هەستکردن بە دڵتێکچوون.
بەرپرسیارییەتی: ئەم ناوەڕۆکە تەنها بۆ زانیارییە و جێگرەوەی ڕاوێژی پزیشکیی پسپۆڕانە نییە.
وتارە پەیوەندیدارەکان
- هۆکارەکانی کۆکە و نەخۆشییە مەترسیدارەکان
- ساردی پێ؛ هۆکار و چارەسەر
- خوێنڕژانی ناوخۆ: نیشانە، هۆکار و چارەسەر
- زیانەکانی سەرما بۆ جەستە: نیشانە و پاراستن
- زیاتر دەربارەی تەندروستی گشتی
Illustration: AI-generated
approved by: Medica Health team