ئیمفیزێمی سییەکان کیسە هەواییەکان زیانمەند دەکات و ئۆکسجینی خوێن کەم دەکات؛ هۆکارەکانی ئیمفیزێمی سییەکان جگەرەکێشان و پیسبوونن.
ئیمفیزێمی سییەکان چییە؟
ئەم نەخۆشییە لە گروپی نەخۆشییە درێژخایەنەکانی سییەکانە کە ڕێگای هەناسەدان تەسک دەکەن؛ کیسە هەواییەکان لاواز دەکات و خانە هەواییەکان زیانمەند دەکات، بەمەش ڕووبەری سییەکان کەم دەبێتەوە. ئەم گۆڕانکارییانە هەناسەدان سەخت دەکەن و کێشەکە لە کاتی وەرزشکردن یان چالاکیی جەستەییدا زیاتر دەردەکەوێت. چونکە ئەم دۆخە بە تەواوی چارەسەر نابێت، ئامانجی پزیشکی کەمکردنەوەی نیشانەکان و ڕێگریکردنە لە خراپتربوونی نەخۆشییەکە.
هۆکارەکانی ئیمفیزێمی سییەکان و مەترسییەکانی
هۆکارەکان بە پێی ژینگە و شێوازی ژیان جیاوازن:
- بەکارهێنانی تووتن: جگەرەکێشان هۆکاری سەرەکییە و بە زیادبوونی بڕی جگەرەکێشان، ئەگەری تووشبوونیش زیاد دەکات. داتاکان ئاماژە بەوە دەکەن کە ٨٠%ی مردنە پەیوەندیدارەکان بە جگەرەکێشان بە نەخۆشیی درێژخایەنی سییەکان کە ڕێگای هەناسەدان تەسک دەکات دەگەڕێتەوە، لەوانەش ئیمفیزێم.
- ژینگەی پیس: مەترسیی تووشبوون لە کەسانی نیشتەجێ یان کارکەر لە شوێنەکانی کە ماددە هەستیارکەرەکانی سییەکان، بخاری کیمیایی یان پیسبوونی زۆریان تێدایە، زیاترە.
نیشانەکانی ئیمفیزێم
لە سەرەتادا ڕەنگە کەسەکە تێبینی نەخۆشییەکە نەکات، چونکە نیشانەکان لەگەڵ نەخۆشییەکانی تری هەناسەدان هاوشێوەن؛ بەڵام بە تێپەڕبوونی کات خراپتر دەبن. ئەم نیشانانە دەگرنەوە:
- ماندووبوون.
- خێرابوونی لێدانی دڵ.
- خەمۆکی و کەمبوونەوەی کێش.
دەستنیشانکردنی ئیمفیزێم
پزیشک سەرەتا مێژووی پزیشکیی نەخۆش پێداچوونەوەی بۆ دەکات، بە تایبەتی عادەتی جگەرەکێشان و بەرکەوتن بە پیسبوونی شوێنی کار یان ماڵ. بۆ پشتڕاستکردنەوەی دەستنیشانکردن، ئەم پشکنینانە ئەنجام دەدرێن:
- وێنەگرتنی پزیشکی: بەکارهێنانی تیشکی ئێکس یان وێنەگرتنی بەشی.
- شیکردنەوەی خوێن و گازەکان: پشکنینی گازەکانی خوێنی شەریانی بۆ پێوانەکردنی دوو ئۆکسیدی کاربۆن، و پشکنینی تریش بۆ هەڵسەنگاندنی توانای گواستنەوەی ئۆکسجین.
- پێوانەکردنی سییەکان: پێوانەکردنی ئۆکسجینی خوێن بە ئۆکسیمەتریی پەڵە و بەکارهێنانی سپیرۆمەتەر بۆ دیاریکردنی بڕی هەوای هەڵمژراو.
- نەخشەی کارەبایی دڵ (ECG): ڕەتکردنەوەی نەخۆشییەکانی دڵ و دڵنیابوون لە سەلامەتی کارکردنی دڵ.
هەڵبژاردەکانی چارەسەری ئیمفیزێمی سییەکان
چارەسەر ئامانجی باشترکردنی کوالێتی ژیان و خاوکردنەوەی پێشکەوتنی نەخۆشییەکەیە، بە ڕێگەی:
- دەرمانەکان: فراوانکەرەوەی برۆنکەکان بۆ ئاسانکردنی هەناسەدان و کەمکردنەوەی کۆکە، ستێرۆیدەکان بۆ کەمکردنەوەی تەنگەنەفەسی، و دژەزیندەکان بۆ چارەسەرکردنی هەوکردن.
- دەستێوەردانی نەشتەرگەری: چاندنی تەواوی سییەکان یان نەشتەرگەریی بچووککردنەوەی سییەکان بۆ لابردنی بەشە زیانمەندەکان.
- پشتگیریی هەناسەدان و جەستەیی: ئەنجامدانی یۆگا، ڕاهێنانی هەناسەدانی قووڵ و وەرزشی مامناوەند بۆ بەهێزکردنی ماسولکەکانی هەناسەدان، هەروەها چارەسەری ئۆکسجین (بەتایبەتی بۆ دۆخە توندەکان بە درێژایی ٢٤ کاتژمێر).
- پاراستن و خۆراک: خواردنی خۆراکی دەوڵەمەند بە ڤیتامین بۆ جێگرتنەوەی کەمبوونەوەی کێش، و وەرگرتنی ڤاکسین دژ بە تووشبوونەکانی وەک هەوکردنی سییەکان.
پرسیارە باوەکان
ئیمفیزێمی سییەکان چییە؟
دۆخێکی نەخۆشییە کە سییەکان دەگرێتەوە و دەبێتە هۆی تێکشکاندنی خانە هەواییەکان و لاوازبوونی کیسە هەواییەکان؛ ئەمەش تەنگەنەفەسی دروست دەکات و بڕی ئۆکسجینی گەیشتوو بە خوێن کەم دەکاتەوە.
ئایا ئەم نەخۆشییە بە تەواوی چارەسەر دەبێت؟
نەخێر، بە تەواوی چارەسەر نابێت؛ بەڵام ئامانجی دەرمان و چارەسەرەکان خاوکردنەوەی پێشکەوتنی دۆخەکە و کەمکردنەوەی نیشانەکانە.
چارەسەری ئۆکسجین چۆن یارمەتی تووشبووان دەدات؟
هەناسەدان ئاسانتر دەکات و هەندێک نەخۆش کە ئیمفیزێمی توندیان هەیە، پێویستییان بە بەکارهێنانی بەردەوامی لە تەواوی ڕۆژەکەدا هەیە.
کەی دەبێت دەستبەجێ سەردانی پزیشک بکرێت؟
ئەگەر نیشانەکانی کەمیی توندی ئۆکسجین دەرکەوتن، دەبێت بە خێرایی داوای چاودێریی پزیشکی بکرێت؛ لەوانە:
- گۆڕانی ڕەنگی لێوەکان بۆ خۆڵەمێشی.
- شینبوونی ناخنەکان.
ڕاگەیاندنی بەرپرسیارییەتی: ئەم ناوەڕۆکە تەنها بۆ مەبەستی زانیارییە و جێگرەوەی ڕاوێژکردن لەگەڵ پزیشکی پسپۆڕ نییە.
وتارە پەیوەندیدارەکان
- پاککردنەوەی سییەکان و باشتر هەناسەدان
- هۆکارەکانی تەنگی هەناسە لە منداڵان
- چارەسەری بلغم لە نەخۆشییەکانی سییەکان
- هەوکردنی سییەکان بەهۆی هەڵمژین: نیشانە و چارەسەر
- زیاتر دەربارەی نەخۆشییەکانی سییەکان
Illustration: AI-generated
approved by: Medica Health team