نەشتەرگەری دیسکی مل مەترسی و ئاڵۆزیی هەیە؛ لێرەدا فاکتەرەکانی مەترسی، ڕێنمایی چاکبوونەوە و ئەو نیشانانە دەزانیت کە پێویستیان بە پەیوەندی فوری بە پزیشک هەیە.
نەشتەرگەری دیسکی مل چییە؟
پزیشکان کاتێک چارەسەری ئاسایی وەک دەرمان و چارەسەری سروشتی کاریگەر نەبن، یان نیشانەکان وەک سڕبوون، لاوازیی جووڵە و ئازار خراپتر بن، یان مەترسی لەسەر عەسەبەکان و مەخی پشت هەبێت، پەنا بۆ ئەم جەراحییە دەبەن. ئامانجی نەشتەرگەرییەکە لابردنی پارچەکانی دیسکی شکاو یان زیادە ئێسکەکانە، بۆ فراوانکردنی بۆشایی دەوروبەری عەسەبەکان و مەخی پشت.
نەشتەرگەرییەکە بە یەکێک لە دوو ڕێگا ئەنجام دەدرێت:
- گۆڕینی دیسکی زیان‌لێکەوتوو بە دیسکێکی دەستکرد.
- لابردنی دیسک و یەکخستنی دوو مۆرە بە بەکارهێنانی پارچە ئێسکێک لە بانکی بەخشین یان لە ئێسکی لگەن.
ئاڵۆزییەکانی نەشتەرگەری دیسکی مل کە ڕەنگە ڕووبدەن
هەرچەندە ئەم جەراحییە لە زۆربەی حاڵەتەکاندا سەرکەوتووە، بەڵام ڕەنگە هەندێک مەترسیی لێ بکەوێتەوە، لەوانە:
- کێشەی کارکردی: قورسایی لە قووتدان (کە یەکێکە لە باوترین ئاڵۆزییەکان و بۆ چەند ڕۆژێک یان چەند هەفتەیەک بەردەوام دەبێت)، یان کاریگەری لەسەر توانای قسەکردن بەهۆی زیانگەیشتن بە عەسەبی دەنگدان.
- مەترسییە جەراحییەکان: خوێنبەربوونی توند ئەگەر شریانێکی سەرەکی ببڕدرێت، تووشبوون بە عەفونەت کە ببێتە هۆی هەڵاوسانی توند، یان دەرچوونی شلەی مەخی پشت بەهۆی زیانگەیشتن بە پەردەی دەوروبەری مەخی پشت.
- برینداریی عەسەبی: زیانگەیشتن بە مەخی پشت یان ڕەگ و ڕیشەکانی عەسەب (ئەمە کەم ڕوودەدات)، یان زیانگەیشتن بە عەسەبەکان بەهۆی دانانی هەڵەی جەستەی نەخۆش لە کاتی جەراحییەکەدا.
- ئەنجامی ناخوازراو: نەچوونەوەی ئازار بەهۆی نەچەسپانی ئێسک، کە ڕەنگە پێویستی بە جەراحیی چاککەرەوە هەبێت، یان دەرکەوتنی نیشانە لە دیسکەکانی نزیک شوێنی جەراحییەکە.
- مەترسییە گشتییەکان: ئاڵۆزیی پەیوەندیدار بە بێهۆشیی گشتی، یان ڕوودانی عەفونەت لە شوێنی برینەکە.
فاکتەرەکانی زیادبوونی مەترسیی جەراحی
هەندێک فاکتەر ڕەنگە ئەگەری ڕوودانی ئاڵۆزی دوای جەراحی زیاد بکەن، گرنگترینیان:
- جگەرەکێشان، چونکە چاکبوونەوەی برین و ئێسک خاو دەکاتەوە.
- نەخۆشییە درێژخایەنەکان وەک شەکرە، نەخۆشیی دڵ و خوێنبەرەکان و نەخۆشیی گورچیلە.
- قەڵەویی توند و کەمخوێنی.
- تەمەن‌گرتن، بە تایبەتی دوای تەمەنی ٦٥ ساڵی.
- تووشبوون بە پووکانەوەی ئێسک یان پێشتر ئەنجامدانی نەشتەرگەری لە ستوونی پشت.
- نەخۆشییە درێژخایەنەکانی هەناسەدان وەک ئەسمە و نەخۆشیی توندی گیرانی هەناسە.
چاکبوونەوە دوای جەراحی
لە نەخۆشخانەدا، تا کاتێک نەخۆش بتوانێت بخواتەوە، شلەی لە ڕێگەی ڕەگەوە پێ دەدرێت؛ طوقێکی پشتگیریی مل بۆ دادەنرێت و زۆرجار دەتوانێت لە ماوەی چەند کاتژمێرێکدا بجوڵێت. لە ماڵەوە، چەسپانی مۆرەکان ڕەنگە لە ٣ مانگ تا ساڵێک بخایەنێت و پزیشک پێشنیاری لەبەرکردنی طوقی مل بۆ ماوەی ٤ بۆ ٦ هەفتە دەکات.
بۆ خێراکردنی چاکبوونەوە، پێویستە:
- دەستبەجێ لە شۆفێریکردن، کارکردن و هەڵگرتنی شتی قورس خۆ بپارێزیت.
- دوای چەند هەفتەیەک دەست بە چارەسەری سروشتی بکەیت.
- خواردنی تەندروست بخۆیت و جگەرەکێشان بوەستێنیت.
کەی پێویستە پزیشک ببینیت؟
ئەگەر یەکێک لەم نیشانانە دەرکەوت، دەبێت دەستبەجێ داوای چاودێریی پزیشکی بکەیت:
- بەرزبوونەوەی پلەی گەرمی بۆ زیاتر لە ٣٨.٣ پلەی سیلیزی، دوو جار لە هەر ٤ کاتژمێردا.
- ئاوسان و سووربوونەوەی لاق، ڕان یان پشت ئەژنۆ (ڕەنگە نیشانەی خوێن‌گرێی قوڵی ڕەگ بێت).
- ئاوسانی قاچ و پێ.
- قورسایی لە هەناسەدان یان قووتدان کە زیاتر دەبێت.
- خوێنبەربوون یان دەرچوونی شلە لە شوێنی برینەکە.
- لەدەستدانی کۆنترۆڵی میزکردن یان پیسایی.
- لاوازیی لەناکاوی جووڵەی دەستەکان یان لاقەکان.
پرسیارە باوەکان
دوای نەشتەرگەری دیسکی مل لە نەخۆشخانەدا چی ڕوودەدات؟
بەردەوام پشکنینی پانسمانەکان دەکرێت، کاتێک پێویست بێت دەرمانی ئازارشکێن دەدرێت و هاندانی نەخۆش دەکرێت بۆ جووڵەکردن و زووترین کات لە جێگاکەی هەڵبستێت. ڕەنگە نەخۆش هەمان ڕۆژ یان بەیانیی ڕۆژی دواتر نەخۆشخانە بەجێبهێڵێت.
ئایا نەشتەرگەری دیسکی مل سەرکەوتووە؟
ئەم جەراحییە بە شێوەیەکی زۆر سەلامەت و سەرکەوتوو دادەنرێت؛ زیاتر لە ٩٠%ی ئەوانەی بە ئازاری دەرچوونی دیسکی مل تووش بوون، بە خۆڕایی یان بە چارەسەرییە سادەکان باشتر دەبن، و جەراحی بۆ حاڵەتە توندەکان هەڵبژاردەیەکی کاریگەرە.
کەی پێویستە نەشتەرگەریی مل بکرێت؟
کاتێک حاڵەتەکە وەڵامی چارەسەری ئاسایی (وەک دەرمان و چارەسەری سروشتی) نەداتەوە، یان ئازار و سڕبوون زیاتر ببێت، یان مەخی پشت لە مەترسیدا بێت، جەراحی پێشنیار دەکرێت.
نەشتەرگەریی دیسکی مل چۆن ئەنجام دەدرێت؟
یەکێک لە دوو ڕێگا ئەنجام دەدرێت: یان دیسکی زیان‌لێکەوتوو بە دیسکێکی دەستکرد دەگۆڕدرێت، یان دیسکەکە لادەبرێت و مۆرەکان بە پارچە ئێسکێک لە لگەن یان لە بانکی ئەندامە بەخشراوەکان یەکدەخرێن.
ڕەتکردنەوەی بەرپرسیاریی پزیشکی: ئەم ناوەڕۆکە تەنها بۆ مەبەستی زانیارییە و جێگای ڕاوێژکردن بە پزیشکی پسپۆڕ ناگرێتەوە.
وتارە پەیوەندیدارەکان
- سیاتیک: نیشانەکان و ڕێگاکانی چارەسەر
- ئازاری پشتی شەوانە: هۆکار و چارەسەر
- ئێم ئاڕ ئای پشت: ڕێنمایی تەواو
- نەشتەرگەری لامینێکتۆمی و چاکبوونەوەی دوای نەشتەرگەری
- زیاتر دەربارەی ئازاری پشت و مل
Illustration: AI-generated
approved by: Medica Health team