پشکنینە پزیشکییەکان نەخۆشییە میراتییەکان زوو دەدۆزنەوە و یارمەتی هاوسەرەکان دەدەن مەترسیی تەندروستیی کۆرپە هەڵبسەنگێنن و بڕیارێکی ئاگادارانە بدەن.
ئەو کەسانەی زیاتر لە مەترسیی تووشبوون بە نەخۆشیی میراتیدان
لە هەندێک باردا ئەگەری گواستنەوەی جینە هۆکارەکانی کێشەی تەندروستی زیاترە، لەوانە:
- هاوسەرگیریی خزمەتی.
- هەبوونی مێژووی خێزانیی پێشووی تووشبوون بە ناڕێکیی جینی.
- هەبوونی منداڵێکی تر لە خێزانەکەدا کە جینی نەخۆشییەک هەڵدەگرێت.
شایانی باسە هەندێک کەس تەواو تەندروستن و هیچ نیشانەیەکیان نییە، بەڵام جینەکانیان هەڵگرتووە کە دەکرێت لە منداڵەکانیاندا ببنە هۆی نەخۆشی؛ ئەگەری گواستنەوەی نەخۆشییەکی میراتی لە دایک و باوکەوە بۆ منداڵان ٢٥% ـە.
ڕێگاکانی دەستنیشانکردنی نەخۆشییە میراتییەکان
شێوازەکانی پشکنین بە پێی قۆناغی کاتی و دۆخی تەندروستی جیاوازن:
پشکنینی جینی پێش دووگیانی و لە کاتی دووگیانیدا
زۆرجار ئەم پشکنینانە پشت بە شیکردنەوەی خوێنی هاوسەرەکان دەبەستن بۆ دۆزینەوەی هەڵگری جین. ئەگەر دەرکەوێت دایک و باوک جینێکی نەخۆشییان هەڵگرتووە، ڕێکارەکانی دەستنیشانکردنی کۆرپە دەکرێن، وەک:
- پشکنینی پرزەکانی کۆریۆن: دوای هەفتەی دەیەم ئەنجام دەدرێت (یان لە نێوان هەفتەی ١١ و ١٤، لە حاڵەتێکدا وەک سندرۆمی تێرنەر).
- بزلکردنی کیسەی ئاو: دوای هەفتەی شانزدەیەم نموونەیەک لە شلەی ئەمنیۆسی وەردەگیرێت (یان لە حاڵەتەکانی تردا دوای هەفتەی ١٤).
دەستنیشانکردنی حاڵەتەکان دوای لەدایکبوون
تووشبوون بە شیکردنەوەی کرۆمۆسۆمەکان لە ڕێگەی نموونەی خوێن، یان سواب لە پێست یان ناوچەی گۆناوەوە پشتڕاست دەکرێتەوە. لە نەخۆشییەکانی چاو، دەستنیشانکردن مێژووی پزیشکیی خێزان و پشکنینی تەواوی چاو دەگرێتەوە.
جۆرە باو و دەگمەنەکانی ناڕێکییە جینییەکان
جۆرەکانی نەخۆشییە هۆکارەکەیان جینە میراتییەکانن، زۆرن، لەوانە:
- نەخۆشییە مەترسیدار و چارەسەرنەکراوەکان: وەک نەخۆشیی تای-ساکس (کە بەهۆی کەمبوونی ئەنزایمی A دەبێتە هۆی کەمیی توانای دەروونی و مردن لە تەمەنی پێنج ساڵیدا)، فیبڕۆزی کیسەیی، و سندرۆمی بلوم.
- ناڕێکییە دەگمەنەکان: وەک سندرۆمی پیاوی گورگ (زۆربوونی مووی لەدایکبوون)، و پۆڕفیریا کە کاریگەری لەسەر بەرهەمهێنانی هیم دەکات و کێشەی دەمار یان پێست دروست دەکات.
- سندرۆمە کاریگەرەکان لەسەر ژنان: وەک سندرۆمی تێرنەر کە پێویستی بە چارەسەری هۆرمۆنی بە هۆرمۆنی گەشە و ئیسترۆجین هەیە.
- نەخۆشییەکانی چاو: وەک کەمبوونەوەی بینایی، گلوکۆمای سەرەتاییی لەدایکبوون، کاتاراکتی لەدایکبوون، و سندرۆمی ئاشەر.
پرسیارە باوەکان دەربارەی جینە میراتییەکان
جینە میراتییەکان چین؟
ئەوان یەکەکانی گواستنەوەی تایبەتمەندی و زانیاری لە دایک و باوکەوە بۆ منداڵانن؛ دەکرێت گۆڕانکاری یان کێشەیان تێدا بێت کە ببێتە هۆی دەرکەوتنی نەخۆشییە دیاریکراوەکان.
بەڵام بۆچی کۆدی جینی؟
کۆدی جینی وەک پەنجەمۆرێکی تایبەت بۆ هەر مرۆڤێک دادەنرێت؛ زانیاریی ورد دەربارەی ڕەچەڵەک و بنەچەی تێدایە و ئەگەری تووشبوون بە هەندێک نەخۆشی یان هەڵگرتنی گۆڕانکاریی جینی دەردەخات کە دەکرێت بۆ نەوەکانی داهاتوو بگوازرێنەوە.
ئایا پێویستە لە هەر دووگیانییەکدا پشکنینەکە دووبارە بکرێتەوە؟
ئەگەر دایک و باوک جینی نەخۆشییەکیان هەڵگرتووە، پێویستە لە هەر دووگیانییەکدا پشکنینەکە ئەنجام بدرێت، تەنانەت ئەگەر منداڵی یەکەم تەندروستیش بێت. بەڵام ئەگەر لە یەکەم جاردا ئەنجامەکان نەرێنی بوون، پێویست ناکات دووبارە بکرێتەوە.
کەی پێویستە سەردانی پزیشک بکرێت؟
پێشنیار دەکرێت کاتێک ئەم نیشانانە دەردەکەون، دەستبەجێ ڕاوێژ بە پسپۆڕان بکرێت:
- بوونی خزمایەتیی خوێنی لەنێوان هاوسەرەکاندا، لەگەڵ نیازی پلاندانان بۆ دووگیانی.
- بینینی تۆڵەی سپی یان خۆڵەمێشی لە ناوچەی پەنجەی چاوەکانی منداڵ، یان نەبوونی بریسکەی سوور لە وێنەکاندا.
- گەشەکردنی مووی زۆر و نائاسایی لە ڕوو و جەستەی منداڵاندا.
- هەبوونی مێژووی خێزانیی نەخۆشییەکانی وەک فیبڕۆزی کیسەیی یان کەمبوونەوەی بینایی.
بەرپرسیاریەتی: ئەم ناوەڕۆکە تەنها بۆ مەبەستی زانیارییە و جێگای ڕاوێژی پزیشکیی پسپۆڕ ناگرێتەوە.
وتارە پەیوەندیدارەکان
- سندرۆمی گریانی پشیلە: نیشانە و چارەسەری
- سندرۆمی تریپل ئێکس و نیشانەکانی
- نەخۆشی داون: نیشانە و تایبەتمەندییەکان
- سوودەکانی وەرزی زستان بۆ تەندروستی
- زیاتر دەربارەی بۆماوە و نەخۆشییە دەگمەنەکان
Illustration: AI-generated
approved by: Medica Health team