نەخۆشییەکانی پێست وەک سووتان بەهۆی گەرما، ماددەی کیمیایی، کارەبا یان تیشکەوە ڕوودەدەن و لە زیانی سادەوە تا زیانی قوڵی بافتەکان دەگۆڕێن.
نەخۆشییەکانی پێست: پۆلێنکردنی سووتان و پلەکانی
بریندارییە گەرماییەکانی پێست بە پێی قووڵی زیانەکە لە چینەکانی پێستدا بۆ سێ پلەی سەرەکی دابەش دەکرێن:
- پلەی یەکەم: بریندارییەکی سەرپێییە کە دەبێتە هۆی سووربوونەوە و هەوکردنی پێست و هەستکردن بە ئازار، وەک سووتانی سادەی خۆر. زۆرجار کێشەی درێژخایەن دروست ناکات و پێویستی بە چارەسەری پزیشکی نییە، مەگەر ئەوەی ڕووبەرێکی فراوان لە ڕووخسار، دەست، پێ یان جومگەکان بگرێتەوە.
- پلەی دووەم: قووڵترە و کاریگەری لەسەر چینە دەرەکییەکە و ئەو چینەی لە ژێریەتی هەیە. بە دروستبوونی تاوڵ، ئاوسان و ئازاری بەردەوام دەناسرێتەوە. ئەگەر ڕووبەرێکی فراوان بگرێتەوە، لەوانەیە مەترسیدار بێت؛ ئەگەر ڕووبەرێکی گەورە لە باڵ، ڕووخسار یان هەردوو کەفی دەست بگرێتەوە، دەبێت پزیشک ببینرێت.
- پلەی سێیەم: هەموو چینەکانی پێست تا بافتە قووڵەکان وێران دەکات و لەوانەیە بگاتە ماسولکە یان ئێسک. پێست لەم جۆرە سووتانەدا ڕەش‌وڕووتاو یان سپی دەردەکەوێت. بەهۆی زیانی عەسەبەکانەوە، لە ناوەندی شوێنی سووتانەکە ئازار هەست ناکرێت. ئەمەش دۆخێکە کە پێویستی بە چارەسەری پزیشکیی دەستبەجێ هەیە.
ڕێگاکانی چارەسەری سووتانە جیاوازەکان
شێوازی مامەڵەکردن بە پێی توندی بریندارییەکە و هۆکاری ڕوودانی دەگۆڕێت:
هەڵبژاردەکانی چارەسەری ماڵەوەی سووتان
بۆ دۆخە سادەکان، دەتوانرێت ئەمانە جێبەجێ بکرێن:
- سووتانی گەرمایی: دەستبەجێ شوێنی بریندار بخەرە ژێر ئاوی ساردی ڕۆیشتوو، یان کەمپرێسی سارد بەکاربهێنە (بەفرێک کە بە قوماش یان کیسەی پلاستیکی پێچراوەتەوە) بۆ کەمکردنەوەی ئازار و زیان. پێشنیار دەکرێت بۆ ماوەی کاتژمێرێک یان تاوەکو ئازارەکە بوەستێت ساردی بکەیتەوە؛ بەڵام لە ساردکردنەوەی زۆر خۆ بپارێزە، چونکە دەبێتە هۆی لەدەستدانی هەست.
- سووتانی خۆر: خۆکردنە ناو ئاوی سارد کە جۆی تێدایە، یان زیادکردنی نیو پەرداخ پۆدری بیکاربۆناتی سۆدیۆم بۆ ئاوی خەستنگە، یارمەتیی کەمکردنەوەی نیشانەکان دەدات. دەتوانرێت کرێمی تەڕکەرەوەی بنەمای ئاوی بەکاربهێنرێت، بەڵام لە ڕۆژەکانی سەرەتادا لە بەرهەمە چەورەکان وەک ڤازلین دووربکەوە.
- جێگرەوە ماڵەوەییەکان: تەنها بۆ سووتانی پلەی یەکەم، دەتوانرێت پارچەی پەتاتە یان ئاردی ساردکراو بەکاربهێنرێت.
چارەسەری دەرمانیی سووتان
کاتێک بریندارییەکە توند بێت، پزیشک چاودێریی چارەسەرەکە دەکات و لەوانەیە ئەمانە بکات:
- دەرمان بۆ کەمکردنەوەی ئازار یان مەرهەمە هەڵگری ستێرۆید بنووسێت بۆ کەمکردنەوەی هەوکردن.
- لە دۆخە فراوانەکاندا، دژەزیندە یان شلە لە ڕێگەی دەماری خوێنەوە بدات بۆ ڕێگریکردن لە تووشبوون بە هەوکردن و جێگرتنەوەی شلە لەدەستچووەکان.
- لە دۆخی سووتانی پلەی سێیەمدا، نەشتەرگەریی پیوندکردن یان چاندنی پێست ئەنجام بدات.
ئامۆژگاری و ڕێنماییی گرنگ
- خۆ بپارێزە لە دانانی: کرە، ڕۆن، کرێمی جەستە یان ڤازلین لەسەر شوێنی سووتان.
- مامەڵەکردن لەگەڵ تاوڵەکان: تاوڵەکان بە دەست مەکەرەوە؛ ئەگەر خۆیان تەقینەوە، ئەو پێستەی سەریان دادەپۆشێت لە شوێنی خۆی بهێڵەوە.
- پاراستن لە خۆر: کرێمی پارێزەر لە بەرامبەر خۆر بەکاربهێنە (SPF ١٥ یان زیاتر بۆ پاراستنی باش)، جلێکی داپۆشەر و عەینەکی پان بپۆشە.
پرسیارە باوەکان دەربارەی سووتان و جۆرەکانی
سووتان و جۆرەکانی چییە؟
برینداریی پێستن کە بەهۆی گەرما، کارەبا، ماددەی کیمیایی یان تیشکەوە ڕوودەدات، و بە سێ پلە دابەش دەکرێت: پلەی یەکەم (سەرپێیی)، پلەی دووەم (تاوڵ دروست دەکات) و پلەی سێیەم (زیانی قووڵ و ڕەش‌وڕووتان).
سووتانەکە دابپۆشین؟
دەتوانرێت سووتانی سادە بە پانسمانی پزیشکیی پاک و سترێل دابپۆشرێت، بە مەرجێک زۆر توند نەبەسترێت تا ئەگەر ئاوسان ڕوویدا، فشار نەخاتە سەر شوێنەکە؛ هەروەها دڵنیابە لەوەی پانسمانەکە بە برینەکەوە نەلکێت.
کەی چارەسەری دەستبەجێی سووتان بەکاربهێنین؟
چارەسەری دەستبەجێ، وەک ساردکردنەوە بە ئاو، بۆ سووتانی پلەی یەکەم و سووتانی سەرپێیی پلەی دووەم کاریگەرە. بەڵام باشتر نییە پشت بە یارمەتیی سەرەتاییی ماڵەوە ببەسترێت بۆ سووتانی قووڵی پلەی دووەم یان سووتانی پلەی سێیەم؛ ئەمانە پێویستیان بە چاودێریی پزیشکی هەیە.
کەی دەبێت دەستبەجێ پزیشک ببینرێت؟
لە دۆخەکانی خوارەوەدا دەبێت دەستبەجێ پزیشک ببینرێت:
١. ئەگەر سووتانەکە پلەی سێیەم بێت (پێستی ڕەش‌وڕووتاو یان بێ‌هەستی).
٢. ئەگەر سووتانی پلەی دووەم ڕووبەرێکی فراوان لە ڕووخسار، دەست یان جومگەکان بگرێتەوە.
٣. بەردەوامبوونی ئازاری توند بۆ زیاتر لە ٤٨ کاتژمێر.
٤. دروستبوونی تاوڵی پێست بەهۆی سووتانی خۆرەوە.
٥. ڕوودانی کێشەی بینین دوای بەرکەوتن بە تیشکی خۆر.
ڕەتکردنەوەی بەرپرسیارێتی: ئەم ناوەڕۆکە تەنها بۆ مەبەستی زانیارییە و جێگەی ڕاوێژکردن بە پزیشکی پسپۆڕ ناگرێتەوە.
وتارە پەیوەندیدارەکان
- چارەسەری سووتانی خۆر و پاراستنی پێست
- پیسی: هۆکار، نیشانە و چارەسەر
- حەساسیەتی سەرما و چارەسەرەکەی: ڕێنمایی تەندروستی
- بەکارهێنانی میکاپ بۆ پێستی تووشی پسۆریازیس
- زیاتر دەربارەی نەخۆشییەکانی پێست
Illustration: AI-generated
approved by: Medica Health team