نەخۆشییەکانی هەناسەدان لە خەودا چین؟ ئەم باسە جۆرە باوەکان وەک ئەپنیا و خورەخور و چارەسەری هەناسەدان لە هەموو تەمەنەکاندا دەناسێنێت.
نەخۆشییەکانی هەناسەدان لە خەودا چین؟
ئەم دۆخانە شێوازی هەناسەدانی نائاسایی لەخۆدەگرن؛ لە خورەخوری بێ‌مەترسییەوە تا تێکچوونی توند کە ئاستی ئۆکسجین و کاربۆن دایۆکسایدی خوێن دەگۆڕێت. چونکە نیشانەکان و هۆکارەکان جیاوازن، هەندێک نەخۆش لەوانەیە بە چەند جۆرێکی ئەم نەخۆشییانەوە دەستنیشان بکرێن.
ئەپنیاى خەوی گیراو (OSA)
لە OSAدا، ڕێگای هەناسەدان لە کاتی خەودا دادەخرێت و دەبێتە هۆی وەستانی هەناسەدان؛ ئەمەش ئاستی ئۆکسجین دادەبەزێنێت و خەو تێکدەدات.
- گەورەساڵان: ئەم دۆخە تا ٣٠%ی گەورەساڵان دەگرێتەوە و لە پیاواندا زیاترە. قەڵەوی هۆکارێکی سەرەکیی مەترسییە.
- منداڵان: ئەم دۆخە لە ١% تا ٥%ی منداڵاندا ڕوودەدات. بە پێچەوانەی گەورەساڵان، هۆکاری زۆربەی حاڵەتەکانی منداڵان گەورەبوونی لۆزە و بادەڵەکانە.
ئەپنیاى خەوی ناوەندی (CSA)
CSA کاتێک ڕوودەدات کە مێشک ناتوانێت ماسولکەکانی هەناسەدان هان بدات، یان ماسولکەکان وەڵامی ئەو نیشانانە نادەنەوە. ئەم دۆخە لە OSA کەمتر باوە و کەمتر لە ١%ی خەڵکی سەرووی ٤٠ ساڵ دەگرێتەوە؛ هەروەها لە پیاوان یان ئەوانەی تەمەنیان لە ٦٥ ساڵ زیاترە، زیاترە.
تێکچوونی تر لە هەناسەدان
- کەم هەناسەدان لە کاتی خەوتن: جووڵەی کەمی هەوا دەبێتە هۆی بەرزبوونەوەی ئاستی کاربۆن دایۆکساید لە خوێندا. زۆرجار پەیوەندی بە نەخۆشیی درێژخایەنی ڕیەکان (COPD) یان سندرۆمی کەم هەناسەدانی قەڵەوییەوە هەیە.
- کەمبوونی ئۆکسجین لە کاتی خەوتن: ئەم دۆخە بە ئاستی نزمى ئۆکسجینی خوێن ناسراوە، بەبێ ئەو ئاستە بەرزەی کاربۆن دایۆکساید کە لە کەم هەناسەدان لە کاتی خەوتندا دەبینرێت.
- RERAs: هەستانەوەی کورتخایەنی پەیوەندیدار بە هەوڵی هەناسەدان، هەستانەوەیەکی کورتە کە دوای کەمبوونەوەی ڕەوتی هەوای لووت بۆ لانیکەم ١٠ چرکە ڕوودەدات. بە پێچەوانەی ئەپنیا، نابێتە هۆی دابەزینی ئۆکسجینی خوێن.
- کاتاترینیا: کە بە ناوی ناڵەکردن لە خەودا هەروەها ناسراوە، هەناسەهەڵمژینی درێژخایەن و پاشان ناڵەکردنێکی یەکدەنگ لە کاتی هەناسەدانەوەدا لەخۆدەگرێت.
نیشانە باوەکان و چارەسەری تەنگەنەفەسی
ڕێگاکانی چارەسەری بە پێی دەستنیشانکردنی دیاریکراو جیاوازن. بۆ منداڵانی تووشبوو بە OSA، لابردنی بادەڵ و لۆزە باوە. بۆ CSA و کەم هەناسەدان، پزیشکان هۆکاری بنەڕەتیی پزیشکی چارەسەر دەکەن.
خورەخوری درێژخایەن کاتێک ڕوودەدات کە هەوا پارچەی شلی قوڕگ دەهەژێنێت. هەرچەند خورەخوری هەندێک جار ئاساییە، ئەگەر زیاتر لە سێ شەو لە هەفتەیەکدا ڕووبدات، بە نەخۆشی دادەنرێت. هۆکارەکانی مەترسی بریتین لە خواردنەوەی کحول، گیربوونی لووت و خەوتن بەسەر پشتدا.
پرسیارە باوەکان
ئەپنیاى خەو چ جۆرە نەخۆشییەکە؟
ئەپنیاى خەو نەخۆشییەکی توندی هەناسەدانە کە تێیدا هەناسەدان بەردەوام دەوەستێت و دەست پێدەکاتەوە. ئەم دۆخە دەتوانێت گیراو بێت، کە ڕێگای هەناسەدان دادەخرێت، یان ناوەندی بێت، کە مێشک نیشانە بۆ ماسولکەکان نانێرێت تا هەناسە بدەن.
هۆکاری کێشەی هەناسەدان لە کاتی خەوتن چییە؟
هۆکارەکان بەپێی دۆخەکە جیاوازن. OSA زۆرجار پەیوەندی بە قەڵەوی یان گەورەبوونی شانەکانی قوڕگ لە منداڵاندا هەیە. CSA دەتوانێت بەهۆی کێشەی دڵ، بەکارهێنانی دەرمانی ماددەی هۆشبەر، یان بەرزیی ناوچەکەوە بێت. کەم هەناسەدان زۆرجار پەیوەندی بە نەخۆشییەکانی ڕیەوە هەیە، وەک COPD.
هەستانەوەی پەیوەندیدار بە هەوڵی هەناسەدان (RERA) چییە؟
RERA هەستانەوەیەکی کورت لە خەوە کە دوای کەمبوونەوەی هەناسەدانی لووت بۆ ١٠ چرکە یان زیاتر ڕوودەدات. زۆرجار لە کاتی تاقیکردنەوەی کلینیکیی خەودا دەستنیشان دەکرێت.
کێ تووشی نەخۆشییەکانی خواردن لە خەودا دەبێت؟
ئەم نەخۆشییانە، لەوانە سندرۆمی خواردن لە شەودا و نەخۆشیی خواردن لە کاتی خەوی شەوانە، هەردوو ڕەگەز دەگرنەوە، بەڵام لە ژناندا زیاتر باون. لەو کەسانەشدا زیاتر دەبینرێن کە نەخۆشییەکانی تری خواردنیان هەیە.
کەی پێویستە پزیشک ببینیت؟
ئەگەر ئەم نیشانانەی ئاگادارکەرەوەت هەبوو، ڕاوێژ بە دابینکەری چاودێریی تەندروستی بکە:
- زۆر خەواڵووبوون لە ڕۆژدا.
- دەنگی هەناسەبڕکێ یان خنکان لە کاتی خەودا.
- سەرئێشەی بەیانیان.
- زیادبوونی تازەی کێش لەگەڵ خورەخوری درێژخایەن.
- بەیەکدادانی ددان لە شەودا.
ڕەتکردنەوەی بەرپرسیاریی پزیشکی: ئەم ناوەڕۆکە تەنها بۆ مەبەستی زانیارییە و ڕاوێژی پزیشکی نییە. هەمیشە لەبارەی دۆخی پزیشکییەوە ڕێنماییی دابینکەرێکی چاودێریی تەندروستیی شایستە وەربگرە.
وتارە پەیوەندیدارەکان
- خەونی نابینایان؛ وێنە و هەستەکان
- موکتەیلی خەوتنی کچان و کاریگەریی لەسەر خەوتن
- باشترین وەرزش بۆ خەوتن؛ ڕێنماییی کرداری
- هۆکارەکانی خەوی منداڵان و کاریگەرییەکان
- زیاتر دەربارەی خەو و تێکچوونەکانی خەو
Illustration: AI-generated
approved by: Medica Health team