نەخۆشییەکانی غدەکانی بزاق لە هەوکردن، بەرد و گرێ پێکدێن؛ ئەم کێشانە دەتوانن وشکی دەم، ئاوسانی غدەکان و تا دروست بکەن.
غدەکانی بزاق چ کارێک دەکەن؟
غدەکانی بزاق وەک سیستەمێکی ترشحکار کار دەکەن و بزاق لە ناوچەکانی دەم و چەناگەدا بڵاو دەکەنەوە، ئەمەش یارمەتی ئەمانە دەدات:
- جوین و قوتدانی خواردن و هەرسکردنی نشاستە ئاسان بکات.
- یارمەتی قسەکردن بدات.
- زمان و ددان پاک و پاکیزە بکات و دەم شێدار ڕابگرێت.
- گۆڕانکارییەکانی ئاستی ترشی دەم کەم بکاتەوە.
ئەم غدەیانە بە دوو جۆر دابەش دەبن: غدە سەرەکییەکان (وەک غدەی بناگوێ، ژێر چەناگەی خوارەوە و ژێر زمان) و سەدان غدەی بچووک و ورد کە لە لێو، سەقفی دەم و گۆناکاندا بڵاو بوونەتەوە.
هۆکار و جۆرەکانی نەخۆشییەکانی غدەکانی بزاق
هۆکارە جیاوازەکان دەتوانن ببنە هۆی تێکچوونی کاری ئەم غدەیانە، لەوانە:
- بەردی غدەکانی بزاق: بەهۆی کۆبوونەوەی خوێی کەلسیۆم دروست دەبێت، کە ڕێڕەوەکانی بزاق دادەخات. ئەگەری تووشبوون پێی لە کەسانی تووشی نقرس، ئەوانەی کە وشکبوونەوەیان هەیە، یان ئەوانەی دەرمانی کەمکەرەوەی ترشحی بزاق دەخۆن زیاترە.
- هەوکردنەکان: لەوانەیە بەکتریایی بن و منداڵی ساوا و تەمەنداران تووش بکەن، یان ڤایرۆسی بن، وەک کوکە و ئەنفلۆنزا؛ زۆرجار غدەکانی بناگوێ دەگرن.
- گرێکان: گرێی بێ‌مەترسی لەخۆدەگرن کە هێواش گەشە دەکەن (زۆرجار لە غدەی بناگوێ)، یان گرێی شێرپەنجەیی کە دەگمەنە و بە گشتی لە تەمەنی ٥٠ تا ٦٠ ساڵیدا دەردەکەون.
- سندرۆمی سێگرێن: نەخۆشییەکی خۆبەرگرییە کە تێیدا خانە سپییەکانی خوێن هێرش دەکەنە سەر غدەکانی بەرهەمهێنەری شێ؛ ئەم نەخۆشییە لە ژنانی ناوەڕاستی تەمەن زیاتر باوە.
- کیسەکان و گەورەبوون: کیسەکان وەک کیسەی پڕ لە شلە دەردەکەون، بەڵام گەورەبوون زیادبوونی قەبارەی غدەیە بەبێ ئازار و بە هۆکارێکی نادیار.
نیشانەکانی نەخۆشییەکانی غدەکانی بزاق
نیشانە کلینیکییەکان بەپێی جۆری کێشەکە جیاوازن:
- هەوکردنەکان: ئاوسانی ئازارئامێز لە گۆنا یان ژێر چەناگە، تا، سەرما و لەرز؛ لەوانەیە چرک لە دەمەوە بێتە دەرەوە.
- بەردەکان: گرێیەکی ئازارئامێز کە بە تایبەتی لە کاتی خواردندا ناڕەحەتییەکی زۆر دروست دەکات.
- گرێکان: گرێیەک کە لەوانەیە ئازارئامێز بێت یان نا، و لە سەقفی دەم، گۆنا یان ژێر چەناگە دەردەکەوێت.
- سندرۆمی سێگرێن: وشکییەکی زۆری چاو و دەم لەگەڵ ئاوسانی غدەکان.
هەڵبژاردەکانی چارەسەری نەخۆشییەکانی تری غدەکانی بزاق
ڕێگای چارەسەر بە پشکنینی وردەوە دیاری دەکرێت؛ ئەم پشکنینە بە پشکنینی جەستەیی دەست پێ دەکات و لەوانەیە وێنەگرتنی ڕیزۆنانسی مەگناتیسی، سی‌تی‌سکان یان نموونەوەرگرتن (بایۆپسی) لەخۆ بگرێت.
چارەسەری بەردی غدەکانی بزاق
هەڵبژاردەکان بە چارەسەری سادە دەست پێ دەکەن، وەک:
- بەکارهێنانی کۆمپرێسی گەرم و ماساژدانی ناوچەکە.
- خواردنی شیرینی ترش بۆ هاندانی ڕەوتی بزاق.
- لە دۆخە پێشکەوتووەکاندا، نەشتەرگەری بۆ لابردنی بەردەکە یان تەواوی غدەکە ئەنجام دەدرێت؛ هەروەها دەتوانرێت تەکنیکی ئەندۆسکۆپی بەکاربهێنرێت بۆ لابردنی بەردەکان بە بۆرییەکی باریک و وردییەکی زیاتر.
چارەسەری نەخۆشییەکانی تری غدەکانی بزاق
- هەوکردنەکان: زۆرجار بە دژەبەکتریا بۆ چارەسەری تووشبوونی بەکتریایی، یان دەرمان بۆ چارەسەری وشکی دەم چارەسەر دەکرێن.
- گرێکان: زۆرجار پێویستیان بە نەشتەرگەری هەیە بۆ لابردنی گرێکە؛ لە هەندێک دۆخی شێرپەنجەدا، لەوانەیە چارەسەری تیشکی، کیمیایی یان بەرگرییی بەدوایدا بێت.
- کیسەکان: لەوانەیە پێویستیان بە نەشتەرگەری هەبێت بۆ کردنەوەی کیسەکە و دەرکردنی شلەکە.
پرسیارە باوەکان
نەخۆشییەکانی غدەکانی بزاق چین؟
کۆمەڵێک کێشەن کە غدە بەرپرسیارەکانی دەرکردنی بزاق دەگرن؛ بەرد، هەوکردنی ڤایرۆسی و بەکتریایی، گرێی بێ‌مەترسی و شێرپەنجەیی، و نەخۆشییە خۆبەرگرییەکان وەک سندرۆمی سێگرێن لەخۆ دەگرن.
چۆن دەتوانرێت لە ئاوسانی غدەکان ڕێگری بکرێت؟
هیچ ڕێگایەکی دڵنیای ڕێگری نییە، بەڵام پاکوخاوێنی دەم بە فڵچەکردن و بەکارهێنانی خەیتی ددان دوو جار لە ڕۆژدا مەترسی تووشبوون بە هەوکردن کەم دەکاتەوە.
ئایا هەندێک دەرمان کاریگەری لەسەر ئەم غدەیانە دەکەن؟
بەڵێ، هەندێک دەرمان وەک دژەهیستامینەکان و دەرمانەکانی خوێن دەتوانن ترشحی بزاق کەم بکەنەوە، کە لەوانەیە ئەگەری دروستبوونی بەرد زیاد بکات.
کەی پێویستە سەردانی پزیشک بکرێت؟
ئەگەر ئەم نیشانانە دەبینیت، دەبێت بێ‌درەنگ داوای چاودێری پزیشکی بکەیت:
- هەبوونی ئازاری بەردەوام لە دەم یان تامی خراپی بێ‌هۆ.
- دەرکەوتنی گرێ یان ئاوسانی خێرا لە ناوچەی چەناگە یان مل.
- قورسییەکی زۆر لە قوتدان، قسەکردن یان کردنەوەی دەم.
- بەرزبوونەوەی پلەی گەرمی لەگەڵ ئاوسانی ڕوو.
ڕەتکردنەوەی بەرپرسیاریەتی: ئەم ناوەڕۆکە تەنها بۆ مەبەستی زانیارییە و جێگای ڕاوێژ لەگەڵ پزیشکی پسپۆڕ ناگرێتەوە.
وتارە پەیوەندیدارەکان
- نەخۆشییەکانی بۆنی خراپی دەم: هۆکارەکان
- خواردن و بۆنی ناخۆشی دەم: هۆکار و چارەسەر
- جۆرەکانی ئافتی دەم و هۆکارەکانی
- هۆکارەکانی وشکی دەم و چارەسەرەکان
- زیاتر دەربارەی دەم، زمان و پووک
Illustration: AI-generated
approved by: Medica Health team