ئەم ڕێنماییە باس لە چارەسەری ئەنفلۆنزا و هەڵامەت و ڕۆڵی خواردن و پشوودان دەکات، لەبارەی نەخۆشییەکانی سییەکان.
جیاوازی نێوان ئەنفلۆنزا و هەڵامەت
ئەنفلۆنزا تووشبوونێکی ڤایرۆسییە کە سیستەمی هەناسەدان دەگرێتەوە و لە هەڵامەت، کە بە گشتی لووت و قوڕگ دەگرێتەوە، توندترە. نیشانەکانی ئەنفلۆنزا بە شێوەیەکی لەناکاو دەردەکەون و ئەمانە دەگرنەوە:
- بەرزبوونەوەی پلەی گەرمی و لەرز.
- سەرئێشە و ئازاری توندی ماسولکەکان.
- کۆکەی وشک و ماندووبوونی گشتی.
- لەدەستدانی ئارەزووی خواردن؛ هەندێک جار دڵتێکچوون یان سکچوونیش لەگەڵیدا دەبێت، بە تایبەتی لە منداڵاندا.
نەخۆشییەکانی سییەکان و ئەنفلۆنزا: خواردنی تەندروست
ڕێژەی خواردن لە پشتگیریکردنی جەستە لە کاتی نەخۆشیدا ڕۆڵی هەیە:
- ڤیتامینەکان: پێشنیار دەکرێت خواردنی دەوڵەمەند بە ڤیتامینی C بخورێت، وەک برۆکۆلی، بیبەری ڕەنگاوڕەنگ و شەربەتی میوە ترشەکان؛ هەروەها خواردنی دەوڵەمەند بە ڤیتامینی E وەک گوێز، فندەق و ڕۆنی گوڵەبەڕۆژە. بەڵام بۆچوونەکان سەبارەت بە کاریگەریی ئەمانە جیاوازن؛ هەندێک سەرچاوە ئاماژە بەوە دەکەن کە بەڵگەی زانستی نییە ڤیتامینی C بتوانێت چارەسەر بکات.
- شلەمەنییەکان: خواردنەوەی زۆری ئاو و خواردنەوە گەرمەکان لە وشکبوونەوەی جەستە ڕێگری دەکەن، یارمەتی دەرکردنی بلغم دەدەن و قوڕگ تەڕ دەکەنەوە.
- شەکر: باشترە بڕی شەکر کەم بکرێتەوە، چونکە لەوانەیە کارکردنی سیستەمی بەرگریی جەستە لاواز بکات.
ئەنفلۆنزا، شێوازی ژیان و پشوودان
خووی ڕۆژانە یارمەتی خێراتر باشبوونەوە و ڕێگریکردن لە بڵاوبوونەوەی تووشبوون دەدات:
- خەو و چالاکی: خەوتن بۆ ماوەی پێویست بەرگریی سروشتیی جەستە بەهێز دەکات. پێشنیار دەکرێت لە کاتی نەخۆشیدا چالاکییە ماندووکەرەکان کەم بکرێنەوە، بۆ ئەوەی وزە بۆ سیستەمی بەرگریی جەستە بمێنێتەوە.
- پاکوخاوێنی کەسی: دەبێت دەستەکان بە وردی و بەردەوام بشۆردرێن، و دەست لێدان لە چاو و دەم خۆ بپارێزرێت بۆ ڕێگریکردن لە گواستنەوەی ڤایرۆس.
- پاراستنی کۆمەڵایەتی: باشترە لە ماڵەوە بمێنیتەوە تا ٢٤ کاتژمێر بەسەر نەمانەوەی تاوەکەدا تێپەڕێت، بەبێ بەکارهێنانی دەرمان؛ لە کاتی پێویستیشدا ماسک بپۆشرێت.
ئەنفلۆنزا و چارەسەری پزیشکی
هەڵبژاردەکانی چارەسەری بە پێی دۆخی نەخۆش و پێشنیاری پسپۆڕ جیاوازن:
- دەرمانی دژەڤایرۆس: لەوانەیە پزیشک دەرمان وەک ئۆسێلتامێڤیر، بالۆکسافیر یان زانامێڤیر بنووسێت بۆ کەمکردنەوەی ماوەی نەخۆشی و ڕێگریکردن لە ئاڵۆزییەکان؛ باشترە لە دوو ڕۆژی یەکەمدا بەکاربهێنرێن.
- ئازارکەمکەرەوەکان: دەتوانرێت ئەسیتامینۆفین یان ئیبۆپرۆفین بۆ کەمکردنەوەی تاو و چارەسەری سەرئێشە بەکاربهێنرێت.
- ئاگاداریی گرنگ: نابێت ئاسپرین بدرێت بە منداڵان و هەرزەکارانی تەمەنیان خوار ١٦ ساڵە، بۆ ڕێگریکردن لە مەترسی تووشبوون بە سندرۆمی ڕای.
- دژەبەکتریاکان: بۆ چارەسەری ڤایرۆس بەکارناهێنرێن، بەڵام لەوانەیە پزیشک تەنها ئەگەر هەوکردنی بەکتریاییی دووەم ڕووبدات بیاننووسێت.
- ڤاکسینی ساڵانە: ڤاکسین یارمەتی دروستبوونی دژەتەنەکان دەدات و کاریگەرییەکەی بە گشتی دوای دوو هەفتە لە وەرگرتنی دەردەکەوێت.
کەی پێویستە سەردانی پزیشک بکرێت؟
ئەگەر ئەم نیشانانەی خوارەوە دەرکەوتن، دەبێت دەستبەجێ چاودێریی پزیشکی داوا بکرێت:
- هەناسەتەنگی یان ئازاری سنگ.
- بەردەوامبوونی تاو بۆ ماوەی زیاتر لە ٣ ڕۆژ، یان کەمبوونەوەی تاو و پاشان بەرزبوونەوەی دووبارەی.
- دەرکەوتنی پەڵەی پێست.
- ئازاری ئێسکەکانی ڕووخسار یان دەرچوونی شلە لە گوێ.
- ئازاری قوڕگ بەبێ بوونی نیشانەکانی هەڵامەت.
پرسیارە باوەکان دەربارەی چارەسەری ئەنفلۆنزا و هەڵامەت
ئایا دژەبەکتریاکان ئەنفلۆنزا چارەسەر دەکەن؟
نەخێر، چونکە ئەنفلۆنزا بەهۆی ڤایرۆسەوە دروست دەبێت و دژەبەکتریاکان تەنها بەکتریا چارەسەر دەکەن.
ئایا ڤاکسینی ئەنفلۆنزا دەبێتە هۆی تووشبوون بە نەخۆشی؟
نەخێر، چونکە ڤاکسینی گەورەساڵان ڤایرۆسی مردوو تێدایە و ڤاکسینی منداڵان ڤایرۆسی لاوازکراوی تێدایە؛ هیچ‌کام لەوانە نابنە هۆی نەخۆشی.
چۆن تووشبوون بە ئەنفلۆنزا دەستنیشان دەکرێت؟
بە پشکنینی جەستەیی، یان تاقیکردنەوەی جۆلەیی وەک PCR، یان تاقیکردنەوەی خێرای ئەنتیجین دەستنیشان دەکرێت.
بەرپرسیارێتیی پزیشکی: ئەم ناوەڕۆکە تەنها بۆ مەبەستی زانیارییە و جێگای ڕاوێژکردن بە پزیشک یان دەرمانساز ناگرێتەوە.
وتارە پەیوەندیدارەکان
- هۆکارەکانی فیبڕۆزی سییەکان و چارەسەرەکان
- نیشانەکانی زکام و هۆکارەکانی
- سیستەمی هەناسەدان و نەخۆشییە باوەکانی
- چارەسەری ڤایرۆسی کۆرۆنا: ڕێنمایی پێشگیری
- زیاتر دەربارەی نەخۆشییەکانی سییەکان
Illustration: AI-generated
approved by: Medica Health team