نیشانەکانی کۆرۆنا لە سووکەوە تا توند دەگۆڕێن، و لە کەسانی تووشی نەخۆشییە درێژخایەنەکانی هەناسەدان وەک ئەسمەدا مەترسییەکان دەتوانن زیاتر بن.
پەیوەندی نیشانەکانی کۆرۆنا بە ئەسمە
ڤایرۆسەکە لە ڕیەکاندا هەوکردن دروست دەکات، و ئەمە دەتوانێت بۆ ئەوانەی پێشتر کێشەی هەناسەدانیان هەیە مەترسیدار بێت. کەسی تەندروست توانای تەواوی ڕیی هەیە، بۆیە کەمبوونەوەی توانای ڕی لە کاتی تووشبووندا هێشتا لە ئاستێکی سەلامەتدا دەمێنێتەوە. بەڵام لە کەسی تووشبوو بە ئەسمەدا، لەوانەیە کارایی ڕی لە بنەڕەتدا کەمتر بێت؛ ئەمەش وای دەکات هەر کەمبوونەوەیەکی زیاتر بەهۆی ڤایرۆسەکەوە، ناخۆشی و تەنگەنەفەسی توندتر دروست بکات.
هەندێک سەرچاوە ئاماژە بەوە دەکەن کە ئەوانەی ئەسمەی مامناوەند تا توندیان هەیە، زیاتر لە مەترسیی تووشبوون بە ئاڵۆزییە مەترسیدارەکان دان. لەگەڵ ئەوەشدا، بۆچوونەکان لەبارەی ئەگەری تووشبوون جیاوازن؛ هەرچەندە ڤایرۆسەکان بە گشتی دەتوانن هێرشی هەناسەدان دروست بکەن، بەڵام بەڵگەی کۆتایی نییە کە بسەلمێنێت تووشبووانی ئەسمە بەراورد بە کەسانی تر زیاتر لە مەترسیی تووشبوون بە هەمان ڤایرۆسدان.
کاریگەریی دەرمانەکان لەسەر نیشانەکانی کۆرۆنا
زانیارییەکان لەبارەی پەیوەندی نێوان چارەسەری دەرمانی و مەترسیی تووشبوون جیاوازن:
- هەندێک سەرچاوە پشتڕاستی دەکەنەوە کە بەڵگەی بەشی پێویست نییە بۆ پەیوەستکردنی بەکارهێنانی ستێرۆیدەکان (بە دەم یان بە هەناسەدان)، مۆنتێلوکاست و دەرمانە بایۆلۆژیکییەکان بە زیادبوونی مەترسیی تووشبوون.
- بە پێچەوانەوە، بۆچوونێکی تر ئاگاداری داوە کە جۆرێکی دیاریکراوی ستێرۆید بە ناوی (Glucocorticoids) دەتوانێت توانای سروشتیی جەستە بۆ وەڵامدانەوە بە فشاری جەستەیی و تووشبوون کەم بکاتەوە؛ ئەمەش لەوانەیە مەترسی زیاد بکات، بە تایبەتی لە کەسانێکدا کە سیستەمی بەرگرییان لاواز کراوە یان لە ساڵی ڕابردوودا بەهۆی هێرشێکی هەناسەدانەوە لە نەخۆشخانە خەوتوون.
ڕێنماییەکانی پاراستنی تووشبووانی ئەسمە
تووشبووانی ئەسمە دەتوانن لەگەڵ شۆردنی دەست و دوورکەوتنەوە، بە هەنگاوی زیاتر مەترسییەکان کەم بکەنەوە:
- بەردەوامبوون لە دەرمان: بەردەوام بن لە خواردنی دەرمانە ڕۆژانە پێشنیارکراوەکان بۆ کەمکردنەوەی ئەگەری هێرشەکانی هەناسەدان کە بەهۆی ڤایرۆسەکانەوە دروست دەبن؛ هەروەها دڵنیابن لەوەی ژمارەیەکی بەس لە سپرەی هەناسەدان بەردەستە.
- کۆنترۆڵکردنی ژینگەی ماڵەوە: ژوورێک بۆ خۆتان تەرخان بکەن کە خۆڵ و ئاژەڵی ماڵی تێدا نەبێت، شێداری کەم بکەنەوە بۆ ڕێگرتن لە پەنگ، و لە بەهاردا پەنجەرەکان دابخەن بۆ دوورکەوتنەوە لە گەردی گوڵ.
- وریابوون لە پاککەرەوەکان: لەگەڵ ماددەکانی پاککردنەوە و دژەعەفونی بە وریایی مامەڵە بکەن، چونکە هەڵمیان دەتوانێت ڕییەکان هەراسان بکات.
- تەندروستیی دەروونی: مەشقەکانی هۆشیاری، وەرزش و دوورکەوتنەوە لە هۆکارەکانی نیگەرانی بکەن بۆ کەمکردنەوەی سترێس؛ چونکە سترێس دەتوانێت بەرگریی جەستە لاواز بکات یان هێرشەکانی ئەسمە هەڵبگیرسێنێت.
- وازهێنان لە جگەرەکێشان: واز لە جگەرەی ئاسایی و ئەلیکترۆنی بهێنن، چونکە بەرگریی برۆنکەکان لاواز دەکەن و ئەگەری ئاڵۆزییەکان زیاد دەکەن.
کەی دەبێت سەردانی پزیشک بکرێت؟
ئەگەر نیشانە ئاگادارکەرەوەکان دەردەکەون، دەبێت دەستبەجێ داوای چاودێریی پزیشکی بکرێت، وەک:
- زەحمەتی توندی هەناسەدان یان تەنگەنەفەسی.
- گۆڕانی ڕەنگی لێو، پێست یان نینۆک بۆ شین یان خۆڵەمێشی.
- هەستکردن بە فشار یان ئازاری بەردەوام لە ناوچەی سنگدا.
- تێکچوونی هۆشیاری بە شێوەیەکی لەناکاو یان زەحمەتی لە خەبەربوونەوە.
- لە منداڵاندا: وشکبوونی دەم، کەمبوونی فرمێسک، یان تا کە دادەبەزێت.
پرسیارە باوەکان
نیشانەکانی کۆرۆنا چین؟
نیشانەکان لە سووکەوە تا توند دەگۆڕێن و تا، کۆکەی وشک، تەنگەنەفەس، لەدەستدانی بۆن یان تام، هەروەها ماندووبوون، سەرئێشە و نیشانەی گەدە و ڕیخۆڵە وەک سکچوون یان ڕشانەوە دەگرنەوە.
دوورکەوتنەوەی کۆمەڵایەتی بۆ پاراستن لە ڤایرۆسی کۆرۆنا واتای چییە؟
ڕێکارێکی پاراستنە کە بریتییە لە هێشتنەوەی بۆشاییەکی پێویست (نزیکەی ٦ پێ) لە نێوان کەس و کەسانی تر، دوورکەوتنەوە لە کۆبوونەوە و دەستدان، و کەمکردنەوەی دەرچوون لە ماڵ مەگەر بۆ پێویستی، بۆ کەمکردنەوەی ئەگەری گواستنەوەی وردەئاوی هەناسەدان.
چۆن دەتوانرێت لە ڤایرۆسی کۆرۆنا خۆمان بپارێزین؟
باشترین ڕێگا بریتییە لە دوورکەوتنەوە لە کەسانی تووشبوو، شۆردنی دەست بە ئاو و سابون بۆ ماوەی ٢٠ چرکە، بەکارهێنانی ماددەی پاککەرەوەی دەست کە لانیکەم ٦٠% ئەلکۆلی تێدایە، و لەبەرکردنی ماسک لە شوێنە گشتییەکاندا.
بەرپرسیارێتی: ئەم ناوەڕۆکە تەنها بۆ مەبەستی زانیارییە و جێگرەوەی ڕاوێژکردن بە پزیشکی پسپۆڕ نییە.
وتارە پەیوەندیدارەکان
- چۆنیەتی بەکارهێنانی سپری ئەسم بە دروستی
- تووشبوون بە هەوکردنی سییەکان؛ ڕێنمایی تەندروستی
- کۆنترۆڵکردنی نەخۆشیی ئەسمە بە شێوەیەکی کاریگەر
- نەشتەرگەریی سینوس و چاکبوونەوە
- زیاتر دەربارەی نەخۆشییەکانی سییەکان
Illustration: AI-generated
approved by: Medica Health team