ئەمە گرنگترین نیشانەکانی زیانی سییەکان دەناسێنێت و ڕوون دەکاتەوە کام نیشانە ئاگادارکەرەوانە پێویستیان بە ڕاوێژکردن لەگەڵ پزیشک هەیە.
ئەرکی سییەکان لە جەستەدا
سییەکان کارە گرنگەکانیان ئەنجام دەدەن بۆ دڵنیابوون لە بەردەوامی ژیان، لەوانە:
- هەناسەدانی ئۆکسجین و گواستنەوەی بۆ ڕەوتی خوێن.
- دابەشکردنی ئۆکسجین بەسەر هەموو ئەندامەکانی جەستەدا.
- دەرکردنی دووئۆکسیدی کاربۆن لە جەستە بە هەناسەدەرکردن.
نیشانەکانی زیانی سییەکان
کارایی سییەکان بەهۆی نەخۆشییەکانی وەک توبرکولۆز، ئەسمە یان هەوکردنی سییەکان کەم دەبێتەوە. مەترسی تووشبوون بەو کێشانە لە نێو جگەرەکێشان، ئەوانەی ماددەی کیمیایی زیانبەخش هەڵدەمژن، یان ئەوانەی بەرکەوتەی دووکەڵی جگەرەن، زیاترە. لە نیشانەکانی نەخۆشی سییەکان کە دەکرێت ئاماژە بە زیانی سییەکان بکەن، ئەمانەن:
- کۆکەی درێژخایەن: کۆکەی ئاسایی یارمەتی پاککردنەوەی ڕێگاکانی هەناسەدان لە بەڵغەم دەدات، بەڵام بەردەوامبوونی بۆ ماوەیەکی درێژ دەکرێت ئاماژە بێت بە کێشەیەکی تەندروستی، بە تایبەتی ئەگەر لەگەڵ ئازاری سنگدا بێت کە بۆ باڵ و شانەکان بڵاو دەبێتەوە.
- هەناسەتەنگی: سەختی لە هەناسەدان یان خێرابوونی هەناسە تەنانەت لە کاتی پشوودان و بەبێ ماندووبوونی جەستەیی؛ ئەمە کاتێک ڕوودەدات کە سییەکان هەوڵی زیاتر دەدەن بۆ جوڵاندنی هەوا، بەهۆی داخستنی بەشێکی ڕێگاکانی هەناسەدان.
- گۆڕانکارییەکانی بەڵغەم: بەرهەمهێنانی بڕێکی زۆری بەڵغەم و موکۆس بەبێ تووشبوون بە سەرماخۆردن، لەگەڵ تێبینی گۆڕانکاری لە بۆن، ڕەنگ یان ئەستوورییەکەیدا؛ مەترسییەکە ئەگەر خوێن بە موکۆسەکەوە تێکەڵ بێت زیاتر دەبێت.
- دەنگەکانی سنگ: دەرکەوتنی دەنگی فیشەفیشی درێژخایەن لە کاتی هەناسەدان، کە نیشانەی تەسکبوونی ڕێگاکانی هەناسەدانە و دەکرێت پەیوەندی بە دۆخەکانی وەک شێرپەنجەی سییەکان، ئینفیزێما یان ئەسمەوە هەبێت.
- کاریگەرییە جەستەییەکانی دیکە: لەوانەیە بەهۆی کاریگەریی خراپی کارکردنی سییەکان لەسەر سیستەمی سووڕانی خوێن، ئاوسان لە قاچ و پێکاندا دەرکەوێت؛ هەروەها لەوانەیە بەهۆی هەناسەنەدانی دروست لە کاتی خەودا، کەس بەیانی کاتی لەخەبەربوون سەرئێشەی هەبێت.
کەی پێویستە سەردانی پزیشک بکەیت؟
لە کاتی دەرکەوتنی ئەم نیشانانەدا دەبێت دەستبەجێ چاودێریی پزیشکی وەربگریت:
- کۆکەی بەردەوام کە بە تێپەڕبوونی کات لەناچێت.
- سەختی لە هەناسەدان کە بەبێ وەرزش یان ماندووبوون ڕوودەدات.
- دەرچوونی خوێن لەگەڵ بەڵغەم یان موکۆس.
- فیشەفیشی درێژخایەن لە سنگدا.
- زیادبوونی بەرچاوی ئاوسانی بەشی خوارەوەی جەستە.
- دووبارەبوونەوەی سەرئێشەی بەیانی کاتی لەخەبەربوون.
پرسیارە باوەکان
ئایا زیانی سییەکان کاریگەری لەسەر پێکان دەکات؟
بەڵێ، کاتێک سییەکان بە باشی کار ناکەن، سیستەمی سووڕانی خوێن کاریگەری وەردەگرێت و ئەمە دەکرێت ببێتە هۆی ئاوسانی پێ و قاپێ.
بۆچی ئەگەر سییەکانم زیانیان پێگەیشتبێت، کاتی لەخەبەربوون سەرئێشەم هەیە؟
لەو دۆخەدا سەرئێشەی بەیانی بەهۆی ئەوەیە کە کەسەکە ناتوانێت لە ماوەی خەودا بە شێوەیەکی دروست هەناسە بدات.
جیاوازی نێوان کۆکەی ئاسایی و کۆکەی نەخۆشی چییە؟
ئامانجی کۆکەی ئاسایی پاککردنەوەی ڕێگاکانی هەناسەدانە؛ بەڵام ئەو کۆکەیەی کە لە نیشانەکانی زیانی سییەکانە، کۆکەیەکی درێژخایەن و بەردەوامە کە لەوانەیە ئازاری سنگیش لەگەڵدا بێت.
ڕەتکردنەوەی بەرپرسیارێتی: ئەم ناوەڕۆکە تەنها بۆ مەبەستی زانیارییە و جێگرەوەی ڕاوێژکردن لەگەڵ پزیشکی پسپۆڕ نییە.
وتارە پەیوەندیدارەکان
- زیانەکانی پیسبوونی هەوا و پاراستنی تەندروستی
- کۆکەی مەترسیدار: نیشانە و هۆکارەکان
- هەناسەدان بە دەم: هۆکار و مەترسییەکان
- ئەنفلۆنزای وەرزی: نیشانە، چارەسەر و پێشگیری
- زیاتر دەربارەی نەخۆشییەکانی سییەکان
Illustration: AI-generated
approved by: Medica Health team