زانینی نیشانە ئاگادارکەرەوەکان یارمەتیت دەدات نیشانەکانی دووقوتبی بناسیت؛ ئەمە نەخۆشییەکی دەروونییە کە بە گۆڕانی توندی دۆخی دەروونی دەناسرێتەوە.
نیشانەکانی دووقوتبی بە پێی جۆری نەخۆشییەکە
سروشتی ئەم نەخۆشییە بە پێی جۆری ئەو نۆبەتانەی کە کەسەکە تێیاندا دەبێت جیاوازە، کە بریتین لەمانە:
جۆری یەکەم
ئەم جۆرە کاتێک دەستنیشان دەکرێت کە نۆبەتی مانیا لانیکەم بۆ ماوەی ٧ ڕۆژ بەردەوام بێت، یان نیشانە توندەکان دەرکەون و پێویستی بە مانەوە لە نەخۆشخانە هەبێت. لە نۆبەتەکانی مانیا دا ئەم نیشانانە دەردەکەون:
- دڵخۆشییەکی زۆر یان تووڕەیی و زوو تووڕەبوون.
- خۆبەزلزانین و زیادبوونی ئارەزووی سێکسی.
- بیرەکان بە خێرایی زۆر دێن و دەچن، لەگەڵ قسەکردنی بەردەوام بە دەنگی بەرز.
- بەرزبوونەوەی وزەی جەستە لەگەڵ کەمبوونەوەی پێویستی بە خەو.
- ڕەفتاری بێ‌مەبەست و مەترسیدار، وەک بەکارهێنانی مادەی هۆشبەر یان خەرجکردنی بڕێکی زۆر پارە.
- لە حاڵەتە توندەکاندا، کەسەکە لەوانەیە پەیوەندیی خۆی لەگەڵ واقیع لەدەست بدات و تێکچوونی بیر و ڕەفتاری نامۆی لەخۆ بگرێت.
نۆبەتەکانی خەمۆکی لەم جۆرەدا دڵتەنگی، لەدەستدانی حەز بۆ چێژوەرگرتن لە خولیایەکان، هەستکردن بە تاوان و بێ‌بایەخی، و ئەگەری دەرکەوتنی بیرۆکەی خۆکوژی لەخۆ دەگرن.
جۆری دووەم
ئەم جۆرە بە گۆڕان لەنێوان نۆبەتەکانی خەمۆکی و نۆبەتەکانی مانیاى سووک (هایپۆمانیا) دەناسرێتەوە، بەبێ ئەوەی بگاتە مانیاى تەواو. نیشانەکانی مانیاى سووک ئەمانەن:
- زیادبوونی متمانە بەخۆ و هەستکردن بە ئەوەی کەسەکە زۆر بەهرەمەند و داهێنەرە.
- فراوانبوونی پەیوەندییە کۆمەڵایەتییەکان و زیادبوونی چالاکیی نزیکی.
- پەرتبوونی سەرنج و خێرایی وەڵامدانەوە.
- زۆر جگەرەکێشان یان خواردنەوەی قاوە.
- ڕەفتاری مەترسیدار، وەک شەڕکردن لەگەڵ کەسانی تر یان بەفیڕۆدانی پارە.
جۆری خولی (سایکڵۆتایمیا)
ئەم جۆرە نۆبەتی خەمۆکی و مانیاى سووک دروست دەکات، بەڵام مەرجە تەواوەکانی دەستنیشانکردنی جۆرەکانی پێشووتر پڕ ناکاتەوە.
- نیشانەکانی مانیاى سووک: هیوای زۆر، جووڵەی جەستەییی زۆر، قورسایی لە بڕیاردان و لاوازیی سەرنج.
- نیشانەکانی خەمۆکی: حەزکردن بە گریان، گۆڕانی کێش، تێکچوونی خەو و هەستکردن بە ماندوویی و خەم.
چۆن لە ڕەفتارەوە بزانم تووشی دووقوتبی بووم؟
دەتوانرێت بە چاودێریکردنی گۆڕانە لەناکاوەکان لە وزە و دۆخی دەروونی، ئەم نەخۆشییە تێبینی بکرێت. کاتێک کەسەکە لە قۆناغی مانیا دایە، هەستی بە دڵخۆشییەکی زۆر و توانایەکی زۆر بۆ قسەکردن و کارکردن دەکات؛ بەڵام لەوانەیە لەناکاو بگۆڕێت بۆ دۆخێکی خەمی زۆر و وزەی نزم. بەراوردکردنی ئەم دۆخانەی پێچەوانە، وای لێ دەکات کەسەکە لە خۆی بپرسێت ئایا تووشی ئەم نەخۆشییە بووە.
پرسیارە باوەکان
چۆن بزانم تووشی دووقوتبیی جۆری یەکەم بووم؟
بە نۆبەتەکانی مانیا دەناسرێتەوە کە هەفتەیەکی تەواو بەردەوام دەبن، یان پێویستی بە چاودێریی پزیشکیی خێرا لە نەخۆشخانە هەیە؛ ئەم نۆبەتانەش لەگەڵ وزەی زۆر یان هەڵچوونی توند دەبن.
جیاوازی نێوان مانیا و مانیاى سووک چییە؟
مانیا لە جۆری یەکەمدا لەوانەیە ببێتە هۆی لەدەستدانی پەیوەندی لەگەڵ واقیع و تێکچوونی بیر؛ بەڵام مانیاى سووک لە جۆری دووەم و جۆری خولیدا توندیی کەمترە و ناگاتە ئەم ئاستەی جیاکەوتنەوە لە واقیع.
ئایا ئەم نەخۆشییە کاریگەری لەسەر خەو دادەنێت؟
بەڵێ، لە نۆبەتەکانی مانیا پێویستی بە خەو بە شێوەیەکی بەرچاو کەم دەبێتەوە، لە کاتێکدا لە نۆبەتەکانی خەمۆکیدا لەوانەیە شێوازی خەو تێکبچێت.
کەی پێویستە سەردانی پزیشک بکەم؟
کاتێک ئەم نیشانانە دەردەکەون، دەبێت دەستبەجێ داوای یارمەتیی پزیشکی بکەیت:
- دەرکەوتنی بیرۆکەی خۆکوژی یان بیرکردنەوە لە مردن.
- لەدەستدانی پەیوەندی لەگەڵ واقیع یان بینینی تێکچوونی بیر.
- ئەنجامدانی ڕەفتاری مەترسیدار کە سەلامەتیی کەسی یان بارودۆخی دارایی مەترسیدار دەکات.
- نەیتوانین ژیانی ڕۆژانە بەهۆی گۆڕانەکانی دۆخی دەروونی بەڕێوە ببەیت.
ڕەتکردنەوەی بەرپرسیارێتی: ئەم ناوەڕۆکە تەنها بۆ مەبەستی زانیارییە و جێگەی ڕاوێژی پزیشکیی پسپۆڕ ناگرێتەوە.
وتارە پەیوەندیدارەکان
- هاوسەرگیری و نەخۆشی دوو جەمسەری
- خۆکوژی و بیرکردنەوەی خۆکوژی: نیشانە و چارەسەر
- ڕێگریکردن لە خەمۆکی: ڕێنمایییە گرنگەکان
- دەرمانی خەمۆکی کاری ناکات؟ هۆکار و چارەسەر
- زیاتر دەربارەی تێکچوونی دوو جەمسەری و شیزۆفرێنیا
Photo: City of Durham NC, BY 2.0, via flickr.com
approved by: Medica Health team