پشوودان لە کاتی نەخۆشیدا بە گشتی سەلامەتە، بەڵام ناسینەوەی نیشانەکانی تای مەترسیدار یارمەتیت دەدات بزانیت کەی پێویستە پزیشک ببینیت.
نیشانەکانی تای مەترسیدار: ئایا خەوتن لەگەڵ تا مەترسیدارە؟
بۆ زۆربەی کەسانی تەندروست، خەوتن لەگەڵ پلەی گەرمییەکی کەمتر لە ١٠٤ پلەی فاهڕەنهایت مەترسیدار نییە. لە زۆر حاڵەتدا، خەوی زیاتر دەتوانێت پشتگیری لە سیستەمی بەرگریی جەستە بکات و چاکبوونەوە لە تووشبوونە ڤایرۆسییەکان خێراتر بکات.
هەرچەندە خەوتن بە گشتی سوودبەخشە، نیگەرانیی سەرەکی ئەوەیە کە کەسێک پلەی گەرمییەکی زۆر بەرز پشتگوێ بخات و هیچ پلانی پزیشکیی نەبێت. ئەگەر کەسێک پێشتر ڕاوێژی لەگەڵ پزیشک کردبێت یان دەرمان وەربگرێت، خەوتن پێشنیار دەکرێت.
گۆڕانکارییەکانی خەو و خەونی تا
نەخۆشی دەتوانێت شێوازی خەوتنت بگۆڕێت؛ زۆرجار خەوی قووڵ و پشووبەخش زیاد دەکات و خەوی REM کەم دەکاتەوە. ئەم گۆڕانکارییە دەتوانێت ببێتە هۆی خەونی تا، کە زۆرجار ئەمانەی تێدایە:
- وێنەی نامۆ یان شێواندنی بینین.
- بابەتی پەیوەندیدار بە تەندروستی.
- هەستی نەرێنی یان ڕووداوی سەیر، وەک جووڵەی دیوارەکان.
تێگەیشتن لە پلەی گەرمیی جەستەت
تا ڕوودەدات کاتێک مێشک پلەی گەرمیی ناوەکی جەستە بەرز دەکاتەوە بۆ ئەوەی ژینگەیەک دروست بکات کە باکتریا و ڤایرۆسەکان لەوێدا کەمتر بتوانن بژین. ئەم وەڵامە بەرگرییە خۆڕێکخراوە جیاوازە لە هایپەرترمیا، کە هۆکارە دەرەکییەکانی ژینگە دەبنە هۆی گەرمبوونی زۆری جەستە.
لەبەر ئەوەی پلەی بنەڕەتیی گەرمیی جەستە لە کەسێکەوە بۆ کەسێکی تر، بە پێی تەمەن و قۆناغی ژیان ـ وەک لە ماوەی دووگیانی یان سووڕی مانگانەدا ـ دەگۆڕێت، هیچ ژمارەیەکی تاک بۆ هەمووان پێناسەی تا ناکات. بەڵام بۆ گەورەساڵان و منداڵانی سەرووی سێ ساڵ، پلەی گەرمیی ١٠٠ یان ١٠٠.٤ پلەی فاهڕەنهایت زۆرجار وەک پێوەر بەکاردێت.
تا لە چەند پلەدا خەتەرناکە؟
تا کاتێک دەبێتە مەترسیدار کە بگاتە ئاستێکی زۆر بەرز. هەرچەندە پلەی گەرمی تا ١٠٤ پلەی فاهڕەنهایت بە تەنیا بە گشتی زیانبەخش نییە، بەڵام دەتوانێت نیشانەی تووشبوونێکی توندی بنەڕەتی بێت.
پلەی گەرمیی ١٠٥ یان ١٠٦ پلەی فاهڕەنهایت بارودۆخێکی مەترسیدارە و دەتوانێت ببێتە هۆی لەکارکەوتنی ئەندامەکانی جەستە. هەروەها، ئەگەر تا زیاتر لە ٢٤ کاتژمێر بەردەوام بێت، پێویستە پەیوەندی بە دابینکەری چاودێری تەندروستییەوە بکەیت.
مامەڵەکردن لەگەڵ تای منداڵان
دایک و باوکان دەبێت هاوسەنگی لە نێوان پێویستی بە پشوودان و پێویستی بە دەستێوەردانی پزیشکدا بپارێزن.
- ساواکان: ساوای خوار تەمەنی ٣٠ ڕۆژ کە تا بگرێت، پێویستی بە چاودێریی فریاکەوتنی دەستبەجێ هەیە. ساوای خوار سێ مانگ دەبێت هەمیشە لەلایەن پزیشکەوە هەڵبسەنگێندرێت.
- منداڵانی بچووک (٣ مانگ تا ٣ ساڵ): ئەگەر تا لە ١٠٢ پلەی فاهڕەنهایت زیاتر بێت یان زیاتر لە سێ ڕۆژ بخایەنێت، داوای چاودێری پزیشکی بکە.
- چاودێریی گشتیی منداڵ: ئەگەر منداڵێک تای سووکی هەبێت و دەرمان وەربگرێت، دەتوانرێت ڕێگە بدرێت بە سروشتی لە خەو هەستێتەوە. بەڵام، ئەگەر پلەی گەرمی ١٠٢، ١٠٣ یان ١٠٤ پلەی فاهڕەنهایت بێت، پێشنیار دەکرێت دەرمان بە پێشوەختە بدرێت بۆ ڕێگریکردن لە بەرزبوونەوەی پلەی گەرمی.
چاودێری و چارەسەری ماڵەوە
زۆربەی تا سووکەکان پێویستیان بە چارەسەر نییە، مەگەر هۆکارێکی دیاریکراوی بنەڕەتی هەبێت. بۆ کەمکردنەوەی ناڕەحەتی، دەتوانیت:
- دەرمانی دژەهەوکردنی نا-ستیرۆیدی (NSAIDs، وەک ئایبیوپرۆفین) یان ئەسیتامینۆفین بەکاربهێنیت، بەو مەرجەی لەگەڵ مێژووی تەندروستیتدا ناکۆک نەبێت (بۆ نموونە، ئەسیتامینۆفین بەکارمەهێنە ئەگەر نەخۆشی جگەر هەبێت، یان NSAIDs بەکارمەهێنە ئەگەر قورحی گەدە یان کێشەی گورچیلەت هەبێت).
- بۆ پاراستنی شلەی پێویستی جەستە، خواردنەوەی شلە زیاد بکە.
- بۆ پشوودان، لە کار و بۆنە کۆمەڵایەتییەکان دوور بکەوە.
پرسیارە باوەکان
کاتێک تا هەیە خەوتن باشە؟
بەڵێ، بۆ زۆربەی کەسان، خەوتن لەگەڵ پلەی گەرمیی کەمتر لە ١٠٤ پلەی فاهڕەنهایت سوودبەخشە و ڕێگە بە جەستە دەدات بەرەنگاری تووشبوون ببێتەوە.
بۆچی تا لە شەودا بەرز دەبێتەوە؟
پلەی گەرمیی جەستە بەهۆی ڕیتمە بازنەییەکانەوە بە شێوەیەکی سروشتی دەگۆڕێت. ئاستی کۆرتیزۆڵ، کە سیستەمی بەرگریی جەستە سەرکوت دەکات، لە بەیانی بەرزترە و ئێواران دادەبەزێت؛ ئەمەش ڕێگە بە توندبوونی وەڵامی بەرگریی جەستە دەدات.
چەند پلە گەرمی تا حساب دەکرێت؟
هەرچەندە بەپێی کەس دەگۆڕێت، ١٠٠ یان ١٠٠.٤ پلەی فاهڕەنهایت سنوورێکی باوە بۆ گەورەساڵان و منداڵانی سەرووی سێ ساڵ.
کەی پێویستە پزیشک ببینیت
ئەگەر تا لەگەڵ یەکێک لەم نیشانانەدا بوو، دەستبەجێ داوای یارمەتیی پزیشکی بکە یان بچۆ بۆ بەشی فریاکەوتن:
- پلەی گەرمیی زیاتر لە ١٠٤ پلەی فاهڕەنهایت.
- سفتبوونی مل، سەرئێشەی توند یان ڕەشەڵەک.
- شێواوی، سەرلێشێواوی یان سەرگێژە.
- هەناسەدانی خێرا، کورتەهەناسە یان زیادبوونی لێدانی دڵ.
- فشاری خوێنی نزم.
- مێژووی لاوازبوونی بەرگریی جەستە یان گەشتی دوایی بۆ ناوچەکانی نەخۆشییە گەرمییەکان وەک مەلاریا.
- لە منداڵاندا: ڕەشەبا یان ئەو تاوەی زیاتر لە هەفتەیەک دەخایەنێت.
ڕەتکردنەوەی بەرپرسیاریەتی: ئەم ناوەڕۆکە تەنها بۆ مەبەستی زانیارییە و جێگرەوەی ڕاوێژ، دەستنیشانکردن یان چارەسەری پزیشکیی پسپۆڕانە نییە.
وتارە پەیوەندیدارەکان
- شەقی کام لە منداڵاندا و کێشەی هەناسە
- خەو و تێکچوونەکانی خەو؛ نیشانەکانی شەکری بەرز
- نیشانەکانی وەستانی هەناسە لە خەودا و نەشتەرگەری
- ئۆرێکسین و هایپۆکرێتین: ڕێکخستنی خەو
- زیاتر دەربارەی خەو و تێکچوونەکانی خەو
Illustration: AI-generated
approved by: Medica Health team