نیشانەکانی ئاو لە سییەکان بە کۆبوونەوەی شلە لە کیسە هەواییەکانەوە پەیوەستن؛ ئەمە گەیاندنی ئۆکسجین بە خوێن کەم دەکاتەوە و هەناسەتەنگی دروست دەکات.
ئاو لە سییەکان چییە؟
ئەم دۆخە لە پزیشکیدا بە وەرەمی سییەکان ناسراوە؛ واتە شلە لە ناو سییەکان، بە تایبەتی لە کیسە هەواییەکاندا کۆدەبێتەوە. ئەم کۆبوونەوەیە ڕێگە لە سییەکان دەگرێت ئەرکی سەرەکیی خۆیان، واتە گواستنەوەی ئۆکسجین بۆ بازنەی خوێن، ئەنجام بدەن. لە هەندێک دۆخی مەترسیداردا، ئەگەر دەستێوەردانی پزیشکی بە خێرایی نەکرێت، ئەمە دەتوانێت ببێتە هۆی مردن.
ڕێگاکانی پێشگیری لە نیشانەکانی ئاو لە سییەکان و ئاڵۆزییەکان
بە گرتنەبەری شێوازێکی ژیانی تەندروست و گرنگیدان بە خاڵەکانی خوارەوە، دەتوانرێت مەترسی تووشبوون بەو دۆخە کەم بکرێتەوە:
- پشتگیری لە تەندروستی دڵ: لەبەر ئەوەی نەخۆشییەکانی دڵ هۆکارێکی سەرەکیی ئەم کێشەیەن، بەهێزکردنی تەندروستی دڵ ئەگەری تووشبوون کەم دەکاتەوە.
- کۆنترۆڵکردنی فشاری خوێن: پێشنیار دەکرێت بەردەوام ئاستی فشاری خوێن بپشکنرێت، بە تایبەتی ئەگەر پێوانەکان کەمتر لە ١٢٠/٨٠ میلیمەتر جیوی سیماب بن.
- چاودێریکردنی کۆلێسترۆڵ: باشترە ئاستی کۆلێسترۆڵ کەمتر لە ٢٠٠ ملغم/دیسەلتر بێت؛ پێویستە بۆ دیاریکردنی ئاستی گونجاو بۆ هەر کەسێک ڕاوێژ بە پزیشک بکرێت.
- ڕێژەی خواردن: کەمکردنەوەی خواردنی سۆدیۆم (خوێ) لە خواردندا ڕێگری لە کۆبوونەوەی شلە لە جەستەدا دەکات و بار لەسەر دڵ کەم دەکاتەوە.
- وازهێنان لە جگەرەکێشان: جگەرەکێشان زیان بە تەندروستی سییەکان دەگەیەنێت و مەترسی نەخۆشییەکانی دڵ زیاد دەکات، کە ئەمەش ئەگەری تووشبوون بە وەرەمی سییەکان بەرز دەکاتەوە.
- خووی ڕۆژانە: وەرزشکردن، پاراستنی کێشی گونجاو، کەمکردنەوەی سترێس و خواردنی دانەوێڵەی تەواو، سەوزە و میوە.
چۆن سییەکی تەندروست بپارێزین؟
بۆ ئەوەی سییەکی تەندروست لە زیان دوور بێت، پێویستە لە هۆکارە دەرەکییەکان وەک بەرکەوتن بە فشاری بەرز یان بەکارهێنانی ماددەی هۆشبەر دوور بکەوینەوە. هەروەها چارەسەرکردنی پێشوەختەی هەوکردنی سییەکان، شکستی گورچیلە یان هەوکردنی پانکریاس، ڕێگری لە پەرەسەندنی ئاڵۆزییەکان دەکات کە دەتوانن ببنە هۆی کۆبوونەوەی شلە.
کاریگەریی جگەرەکێشان لەسەر سییەکان
سییەکان دوای جگەرەکێشان تووشی زیان لە شانەکانیان دەبن؛ ئەمەش وایان لێدەکات زیاتر لە مەترسی تووشبوون بە وەرەمی سییەکاندا بن، بەهۆی زیانگەیشتن بە کارکردنی هەناسەدان و زیادبوونی ئەگەری نەخۆشییەکانی دڵ. ئەم نەخۆشییانە دەبنە هۆی دەرچوونی شلە لە ڕەگە وردەکانی خوێنەوە بۆ ناو سییەکان.
کەی دەبێت دەستبەجێ پزیشک ببینرێت؟
ئەگەر نیشانەکانی خوارەوە دەرکەوتن، پێویستە بە خێرایی یارمەتی پزیشکی وەربگیرێت:
- هەناسەتەنگییەکی زۆر و لەناکاو، یان هەستی خنکان.
- کۆکە لەگەڵ دەرچوونی موکۆس یان خڕخڕەییی پەمەیی.
- گۆڕانی ڕەنگی پێست بۆ شین.
- بیستنی دەنگی سڕە لە کاتی هەناسەدان.
- ئارەقی زۆر لەگەڵ هەناسەتەنگی.
- هەستی شێواوی یان نیگەرانییەکی زۆر.
- دابەزینی توندی فشاری خوێن لەگەڵ سەرگێژە و لاوازی.
پرسیارە باوەکان
نیشانەکانی ئاو لە سییەکان چین؟
نیشانەکان جۆراوجۆرن؛ هەندێکیان درێژخایەنن، وەک هەناسەتەنگی لە کاتی چالاکی یان پاڵکەوتن، وەرمی پێکان؛ هەندێکیش نیشانەی پەلەن، وەک ئازاری سنگ، خڕخڕەییی پەمەیی و شینبوونی پێست.
ئاو لە سییەکان چییە؟
دۆخێکی پزیشکییە کە بە وەرەمی سییەکان ناسراوە؛ شلە لە سییەکاندا کۆدەبێتەوە و ڕێگری لە گەیشتنی ئۆکسجینی پێویست بە جەستە دەکات.
ئەم دۆخە چۆن دەستنیشان دەکرێت؟
دەستنیشانکردن بە پشکنینی کلینیکی، وێنەی ئێکسڕەی سنگ، تاقیکردنەوەی کارایی دڵ و پشکنینی خوێن بۆ پێوانەکردنی ئاستی ئۆکسجین و دووئۆکسیدی کاربۆن ئەنجام دەدرێت.
بەیاننامەی بەرپرسیاریەتی پزیشکی: ئەم ناوەڕۆکە تەنها بۆ زانیارییە و جێگرەوەی ڕاوێژگرتن لە پزیشکی پسپۆڕ یان وەرگرتنی چاودێریی پزیشکیی پەلە نییە.
وتارە پەیوەندیدارەکان
- هەوکردنی برۆنشی: نیشانە و چارەسەری
- هۆکارەکانی ئیمفیزێمی سییەکان و چارەسەر
- چارەسەری بلغم لە نەخۆشییەکانی سییەکان
- چارەسەری سینوزیت بە گیا؛ ڕێگاکانی ماڵەوە
- زیاتر دەربارەی نەخۆشییەکانی سییەکان
Illustration: AI-generated
approved by: Medica Health team