ناسینەوەی جۆرەکانی نەخۆشی ئەسمە یارمەتیت دەدات چاودێرییەکی گونجاوتر وەربگریت و تەندروستیی هەناسەدانت باشتر بەڕێوە ببەیت.
تێگەیشتن لە جۆرەکانی نەخۆشی ئەسمە
ئەسمە نەخۆشییەکی درێژخایەنی سییەکانە کە تێیدا لولەکانی برۆنشی هەوکردوو تەنگ دەبنەوە و هەناسەدان قورس دەکەن. لەبەر ئەوەی هۆکارە هەڵچێنەرەکان و نیشانەکان جیاوازن، پزیشکان ئەم نەخۆشییە بە چەند شێوەیەک دابەش دەکەن.
ئەسمەی بەهۆی وەرزشەوە
ئەم شێوەیە بەهۆی چاڵاکیی جەستەییەوە دەست پێ دەکات. تەنگبوونەوەی ڕێگاکانی هەناسەدان زۆرجار ٥ تا ٢٠ خولەک دوای دەستپێکردنی چاڵاکییەکە لە لووتکەی خۆیدایە. هەندێک کەس، لەوانە وەرزشوانانی ئاست بەرز، لەوانەیە تەنها لە کاتی وەرزشدا نیشانەکانی ئەسمەیان هەبێت.
ئەسمەی پیشەیی
هۆکارەکانی شوێنی کار ئەم جۆرە لە کێشەی هەناسەدان دروست دەکەن. هۆکارە باوەکان تۆز، دووکەڵ، ماددەی کیمیایی یان پەڕ و پێستی ئاژەڵان دەگرنەوە. ئەم جۆرە دەتوانێت لە شوێنی جۆراوجۆردا ڕووبدات، لە نەخۆشخانەوە تا کارگەی دارکاری. دوو شێوەی سەرەکی هەیە:
- خراپبوون: ئەسمەی پێشووتر بەهۆی دووبارە بەرکەوتن بە هۆکارێکی هەڵچێنەرەوە خراپتر دەبێت.
- ئەسمەی هەڵچێنەر: دوای بەرکەوتن بە هەندێک ماددەی هەڵچێنەری شوێنی کار، نیشانەکان دەستبەجێ دەردەکەون، تەنانەت ئەگەر کاردانەوەی هەستیاریش نەبێت.
ئەسمەی شەوانە
ئەم جۆرە کە بە ئەسمەی کاتی خەویش ناسراوە، کاتێک ڕوودەدات کە نیشانەکان لە کاتی خەودا خراپتر دەبن. ڕیتمی ڕۆژانەی جەستە کاریگەریی لەسەر دەبێت و لەوانەیە بەهۆی ساردبوونەوەی ڕێگاکانی هەناسەدان، پاڵکەوتن یان گۆڕانی هۆرمۆنەکانەوە بێت. نزیکەی ٧٥%ی ئەو کەسانەی ئەم نەخۆشییەیان هەیە، لانیکەم هەفتەی جارێک بەهۆی نیشانەکانەوە لە خەو هەڵدەستن.
ئەسمەی جۆری کۆکە
لە ئەم شێوەیەدا کۆکەی توند نیشانەی سەرەکییە، نەک ویزەی باو. زۆرجار بە هەڵە لێکۆڵینەوەی بۆ دەکرێت یان ناسراو نابێت، و زۆرجار وەرزش یان تووشبوون بە نەخۆشییەکانی ڕێگای هەناسەدان هەڵی دەچێنێت.
ئەسمەی هەستیاری و ئەسمەی تۆفانی
هەستیاری زۆرجار لەگەڵ ئەسمەدا هەیە. ڕینای هەستیاری دەتوانێت بە ڕهابوونی هیستامین نیشانەکانی ئەسمە هەڵبچێنێت. شێوەیەکی دەگمەن کە بە ئەسمەی تۆفانی ناسراوە، کاتێک ڕوودەدات کە تۆفانی بەهێز دانەکانی گەردەلوول بە پارچەی بچووکتر دەشکێنێت کە بە ئاسانی هەڵدەدرێنە ژوورەوە؛ ئەمە لەوانەیە لە کەسانی تووشی هەستیاریی لووت یان هەستیاری بە گیا هێرش دروست بکات.
نیشانە باوەکانی ئەسمە و هاوشێوەکان
هەرچەندە زۆر کەس کۆمەڵێک نیشانەی هاوبەشی ئەسمەیان هەیە، وەک تەنگیی سنگ، ویزە و کورتەهەناسە، هەندێک نەخۆشیی تر دەتوانن وەک ئەسمە دیار بکەون. نیشانەکانی ئەسمە لەوانەیە لەگەڵ نیشانەکانی ئەم بارودۆخانەدا تێکەڵ بکرێن:
- ئەسمەی دڵی: جۆرێک لە شکستی دڵە کە وەک کێشەی هەناسەدان دەردەکەوێت.
- ناڕێکیی جوڵەی دەنگدانەکان: جوڵەی نائاسایی دەنگدانەکان کە ویزە دروست دەکات و زۆرجار لە ژنان و کچانی گەنجدا دەبینرێت.
لە منداڵاندا نیشانەکان لەوانەیە جیاواز بن. ئەسمەی منداڵان دەتوانێت بە شێوەی کۆکەی دووبارە لە کاتی پێکەنین، گریان یان یاریکردندا دەربکەوێت، هەروەها کەمبوونی وزە لە کاتی چاڵاکییە جەستەییەکاندا.
بەڕێوەبردنی نەخۆشییەکە و ڕێگاکانی چارەسەری ئەسمە
بەڕێوەبردنی کاریگەر پشت بە تشخیصە دیاریکراوەکە دەبەستێت. هەندێک لە دەرمانەکانی ئەسمە بۆ کۆنترۆڵکردنی هەستیاری بەکاردەهێنرێن تا کۆکە کەم بکەنەوە، لە کاتێکدا دەرمانەکانی تر، وەک فراوانکەرەوەکانی برۆنشی، لەوانەیە پێش وەرزش بەکاربهێنرێن بۆ ڕێگریکردن لە هێرش.
پێوەری لووتکەی ڕەوتی هەوا دەتوانێت یارمەتی نەخۆش بدات خێرایی دەرچوونی هەوا لە سییەکانی بپێوێت؛ ئەمە یارمەتی تیمی پزیشکی دەدات بزانێت ئایا هەناسەدان خراپتر دەبێت.
کەی پێویستە پزیشک ببینیت؟
ئەگەر ئەم نیشانە ئاگادارکەرەوانەیەت هەبوو، دەستبەجێ یارمەتیی پزیشکی وەربگرە:
- شەفتەی شین یان زەردی لێو، ڕووخسار یان ناخنەکان.
- هەناسەدانی خێرا یان لێدانی خێرای دڵ.
- قسەکردن، ڕۆیشتن یان هەناسەدان بە قورسایی.
- کێشانەوەی پێست بۆ ناوەوە لە دەوری پەراسووەکان یان سک کاتێک هەناسە هەڵدەکێشیت.
- نیشانەکان دوای بەکارهێنانی دەرمانی فریاکەوتن باشتر نەبن.
پرسیارە باوەکان
بۆچی ئەسمە لە شەودا خراپتر دەبێت؟
نیشانەکانی شەوانە لەوانەیە بەهۆی بازنەی ناوەکی خەوتن و بەئاگا بوونەوەی جەستە، ساردبوونەوەی ڕێگاکانی هەناسەدان، پاڵکەوتن یان دەرچوونی هەندێک هۆرمۆنەوە بن.
ئایا لە کاتی خەودا هێرشی ئەسمە ڕوودەدات؟
بەڵێ، ئەسمەی شەوانە دەتوانێت لە کاتی خەودا ویزە، کۆکە و کێشەی هەناسەدان دروست بکات، کە دەتوانێت مەترسیدار بێت.
جۆرەکانی ئەسمە و نیشانەکانیان چین؟
شێوە باوەکان ئەسمەی بەهۆی وەرزشەوە، ئەسمەی پیشەیی، ئەسمەی شەوانە، ئەسمەی جۆری کۆکە و ئەسمەی هەستیاری دەگرنەوە. جۆرەکانی هێرشی ئەسمە دەتوانن بە هۆکار و نیشانەکانی ئەم شێوانەوە پەیوەست بن.
ڕەتکردنەوەی بەرپرسیاریی پزیشکی: ئەم ناوەڕۆکە تەنها بۆ زانیارییە و جێگرەوەی ڕاوێژی پزیشکیی پسپۆڕانە، تشخیص یان چارەسەر نییە.
وتارە پەیوەندیدارەکان
- چارەسەری هەناسەتەنگی منداڵان: ڕێنمایی
- هەڵچێنەرەکانی ئەسم و چۆنیەتی دوورکەوتنەوەیان
- گەشەی خێرای شیرخۆر و ئەسمە: پەیوەندییەکە
- هێرشی ئەسمە: چۆن مامەڵەی لەگەڵ بکەین؟
- زیاتر دەربارەی ڕەبۆ
Illustration: AI-generated
approved by: Medica Health team