مەترسییەکانی سێکسی مقعدی دەتوانن برین، خوێنبەربوون و گواستنەوەی نەخۆشی لەخۆ بگرن؛ لێرەدا ڕێگاکانی کەمکردنەوەی زیان و پاراستنی تەندروستی دەزانیت.
سێکسی مقعدی چییە؟
ئەم کردارە بریتییە لە هاندانی ناوچەی مەقعەد یان چوونەناوەوەی تێیدا، بە ئەندامی زاوزێ، پەنجە، ئامرازی سێکسی، یان بە هاندانی دەم و زمان.
مەترسییەکانی سێکسی مقعدی بۆ تەندروستی جەستەیی
بافتەکانی ڕاستەڕەو لە بافتەکانی واژن جیاوازن؛ ناسکتر و کەم‌وێن‌ترن و شلەی سروشتی بۆ ئاسانکردنی لێخلیسکاندن دروست ناکەن. بۆیە بە ئاسانی دەتوانن بدرێن و خوێنیان لێ بێت. ئەمەش دەتوانێت ببێتە هۆی چەندین کێشەی تەندروستی:
- برینی ناوچەکە: ئەگەری دروستبوونی شەقبوونی مەقعەد، ناسور، هەوکردنی ڕاستەڕەو، دروستبوونی دمل، یان هەوکردنی پێستی دەوروبەری مەقعەد زیاد دەکات.
- کاریگەری لەسەر بواسیر: ئەم کردارە دەتوانێت نیشانەکانی بواسیر خراپتر بکات، ماوەی بەردەوامبوونیان درێژتر بکات یان ببێتە هۆی خوێنبەربوونیان.
- کێشەی دەرکردنی پیسایی: کۆنترۆڵی ماسولکەکانی دەرکردنی پیسایی دەتوانێت لاواز ببێت. پەیوەندیی نێوان سێکسی مقعدی و بێکۆنترۆڵی پیسایی مەترسییەکەی لە ژناندا بە ڕێژەی ٥٠% و لە پیاواندا سێ هێندەی کەسانی ئەنجام‌نەدەری ئەم کردارە زیاد دەکات.
- مەترسیی زیاتر بۆ ژنان: گواستنەوە لە کرداری مەقعەدی بۆ کرداری واژنی دەتوانێت ئەگەری تووشبوون بە هەوکردنی ڕێڕەوی میز زیاد بکات. هەروەها، ئەم کردارە لە کەیسەکانی پلاسێنتای پێشەوەدا دەتوانێت ببێتە هۆی خوێنبەربوونی پلاسێنتا، یان ببێتە هۆی ڤاژینۆزی باکتریایی کە لە ژنانی دووگیاندا دەتوانێت سقطی منداڵی لێ بکەوێتەوە.
نەخۆشییەکانی گوازراوە بە سێکسی مقعدی
بەهۆی ناسکی پوششی ڕاستەڕەو و ئاسانبوونی دروستبوونی خەش لەسەری، ناوچەکە بە ئاسانی دەبێتە دەروازەی چوونەناوەوەی ڤایرۆس و بەکتریا بۆ ناو ڕەوتی خوێن.
ڤایرۆسی کەمبوونی بەرگریی مرۆڤ (ئایدز)
ئەم کردارە بە ڕەفتاری سێکسیی زۆرترین مەترسی بۆ گواستنەوەی تووشبوونی ئایدز دادەنرێت. لەبارەی ئاستی مەترسییەکە بە بەراورد بە سێکسی واژنی، هەڵسەنگاندنەکان جیاوازن: هەندێک سەرچاوە دەڵێن مەترسییەکە ٣٠ هێندە زیادترە، لە کاتێکدا سەرچاوەکانی دیکە دەڵێن هاوبەشی وەرگر ١٣ هێندە لە هاوبەشی دەرکەر زیاتر لە مەترسیی تووشبووندایە.
شێرپەنجا و تووشبوونی ڤایرۆسی
پەیوەندیی نێوان سێکسی مقعدی و شێرپەنجەی مەقعەد بە بڵاوبوونەوەی ڤایرۆسی پاپیلۆمای مرۆیی (HPV) پەیوەستە؛ ئەم ڤایرۆسە هەروەها دەبێتە هۆی زگیلی مەقعەد و ئەندامی زاوزێ. ئەم مەترسییانە لە کەسانی خاوەن هاوبەشی سێکسیی زۆر زیاتر دەبن.
تووشبوونی دیکە
لیستی نەخۆشییە گوازراوەکان بەهۆی ئەم کردارەوە ئەمانە لەخۆ دەگرێت:
- نەخۆشییە سێکسییەکان: سۆزاک، کلامیدیا، سیفلیس و هێرپەسی ئەندامی زاوزێ.
- هەوکردنی جگەر: هەوکردنی ڤایرۆسی جگەر B و C، و هەوکردنی جگەر A (بەتایبەتی لە ڕێگەی سێکسی دەم و مەقعەد).
- تووشبوونی بەکتریایی و پەراسیتی: بەکتریای ئی-کۆلای، سالمۆنیلا، شیگیلا، کامپیلووباکتەر، هەروەها ئەمیبای ڕیخۆڵە و جیاردیا.
ڕێگاکانی خۆپاراستن و کەمکردنەوەی زیان
بە ڕەچاوکردنی ئەم ڕێکارانە دەتوانرێت هەندێک مەترسی کەم بکرێتەوە:
- بەکارهێنانی کۆندۆم بۆ ڕێگریکردن لە گواستنەوەی تووشبوون، و گۆڕینی لە کاتی گواستنەوە لە مەقعەد بۆ واژن.
- بەکارهێنانی ماددەی خلیسکێنەر و یارمەتیدەر بۆ کەمکردنەوەی پێکدادان و ڕێگریکردن لە دران یان کونبوونی بافتەکان و کۆندۆم.
- خواردنی دەرمانی خۆپارێز دژی ڤایرۆسی کەمبوونی بەرگریی مرۆڤ، یان ئەنتیبیۆتیک بۆ چارەسەرکردنی تووشبوونی هەبوو.
- ئەگەر ئازار یان ناڕەحەتی هەست پێکرا، دەستبەجێ کردارەکە بوەستێنە.
پرسیارە باوەکان
ئایا بەهۆی سێکسی مقعدیەوە دووگیانی ڕوودەدات؟
بە گشتی دووگیانی ڕوونادات، چونکە مەقعەد لە ناوەوەوە پەیوەندی بە ملی منداڵدانەوە نییە. بەڵام لە حاڵەتە دەگمەنەکاندا، ئەگەر شلەی منی بە هەڵە بگاتە واژن و ژنەکە لە ماوەی بارووری‌دا بێت، ڕەنگە دووگیانی ڕووبدات.
ئایا لە پشکنینی ساڵانەدا نەخۆشییەکانی مەقعەد دەپشکنرێن؟
زۆرجار ئەم پشکنینانە بە شێوەی ڕۆتین ئەنجام نادرێن، مەگەر نەخۆش بە ڕوونی داوای لە پزیشک بکات؛ ئەمەش دەتوانێت دۆزینەوەی نەخۆشی تا دەرکەوتنی نیشانەکان دوا بخات.
چۆن دەتوانرێت فراوانبوونی کونەی مەقعەد چارەسەر بکرێت؟
دەتوانرێت ڕاهێنانی کێگڵ ئەنجام بدرێت بۆ یارمەتیدان لە چارەسەرکردنی کێشەی فراوانبوونی کونەی مەقعەد کە لەم کردارەوە دروست دەبێت.
کەی پێویستە سەردانی پزیشک بکرێت؟
ئەگەر یەکێک لەم نیشانانە دەرکەوت، دەبێت دەستبەجێ داوای چاودێریی پزیشکی بکرێت:
- خوێنبەربوونی مەقعەد یان دەرکەوتنی برین و درانی دیار.
- هەستکردن بە ئازاری توند یان بەردەوام لە ناوچەی ڕاستەڕەو.
- لەدەستدانی کۆنترۆڵی دەرکردنی پیسایی (بێکۆنترۆڵی پیسایی).
- دەرکەوتنی زگیل یان برینی نائاسایی لە ناوچەی ئەندامی زاوزێ یان مەقعەد.
ڕەتکردنەوەی بەرپرسیارێتی: ئەم ناوەڕۆکە تەنها بۆ زانیارییە و جێگرەوەی ڕاوێژ لەگەڵ پزیشکی پسپۆڕ نییە.
وتارە پەیوەندیدارەکان
- نەخۆشی ئەیدز: گواستنەوە، نیشانە و چارەسەر
- چارەسەری نەمانی هەڵچوون بە دەرزی
- ئەیدز چۆن دەگوازرێتەوە؟ ڕێگاکانی گواستنەوە
- حەبی دواخستنی خێرایی: جۆر و بەکارهێنان
- زیاتر دەربارەی نەخۆشییە گوازراوەکان بە سێکس
Illustration: AI-generated
approved by: Medica Health team