میزکردنی شەوانەی منداڵان، واتە دەرچوونی بێ‌ئیرادەی میز لە کاتی خەودا لە منداڵانی سەرووی ٥ ساڵە. زۆرجار پەیوەندی بە گەشەوە هەیە.
میزکردنی شەوانەی منداڵان چییە؟
ئەم دۆخە بریتییە لە میزکردنی بەهەڵە لە کاتی خەودا، تەنانەت لەو منداڵانەشدا کە پێشتر ڕاهێنانی بەکارهێنانی ئاودەست تەواو کردووە. ئەمە ڕووداوێکی باوی منداڵییە و زۆرجار بە هۆکارەکانی گەشەوە پەیوەستە. لە منداڵانی هەموو ڕەگەزەکاندا ڕوودەدات، بەڵام لە کوڕاندا کەمێک زیاترە.
دوو جۆری سەرەکی هەیە:
- سەرەتایی: منداڵەکە هەرگیز بۆ ماوەیەکی بەرچاو شەوانە وشک نەماوەتەوە.
- دووەم: دوای ئەوەی بۆ لانیکەم ٦ مانگ وشک بووە، دەست دەکاتەوە بە تەڕکردنی جێگا.
هۆکاری میزکردنی شەوانەی منداڵان
زۆربەی حاڵەتەکان بەهۆی گەشەوە ڕوودەدەن، نەک لە ئەنجامی نەخۆشییەکی بنەڕەتی. بەڵام چەند هۆکارێک دەتوانن کاریگەرییان هەبێت:
- هۆکارە جەستەییەکان: گنجایشی بچوکی کیسەی میز، خەوی قووڵ کە ڕێگری دەکات لەوەی منداڵەکە کاتێک کیسەی میز پڕە خەبەر بێتەوە، یان بەرهەمهێنانی میز بە بڕی زۆر لە شەودا.
- دۆخە پزیشکییەکان: تووشبوون بە هەوکردنی ڕێگای میز (UTIs)، شەکرە، یان وەستانی هەناسە لە خەودا. لە هەندێک حاڵەتدا، قەبزی دەتوانێت ڕاستڕەو وا بکات بە کیسەی میزدا فشار بهێنێت.
- هۆکارە دەمارەکی و گەشەییەکان: منداڵانی تووشبوو بە ADHD یان نەخۆشییەکانی طیفی ئۆتیزم لەوانەیە زیاتر تووشی ئەم دۆخە ببن.
- فشاری دەروونی: نیگەرانی، ناکۆکیی خێزانی، یان گۆڕانکارییە گەورەکانی ژیان وەک گواستنەوە یان دەستپێکردنی قوتابخانە.
- خووی خۆراک: کافایین و خواردنەوە گازییەکان دەتوانن وەک زیادکەری میز کار بکەن یان کیسەی میز هەستیار بکەن.
- بۆماوەیی: زۆرجار لە خێزاندا دەگوازرێتەوە؛ ئەگەر دایک‌وباوکی منداڵەکە جێگایان تەڕ کردبێت، ئەوا منداڵەکەش زیاتر لەوانەیە ئەوە بکات.
میزکردنی شەوانە کاریگەری لەسەر خەو و خۆشگوزەرانی
کاتێک میزکردنی شەوانە کاریگەری لەسەر خەو دەبێت، زۆرجار خەو تێکدەدات، چونکە منداڵەکە دەبێت لە خەو هەستێت و خۆی پاک بکاتەوە. ئەمە دەتوانێت خەوتنەوەی دووبارە قورس بکات. جگە لە کەمبوونەوەی خەوی جەستەیی، منداڵان لەوانەیە ئەمانەش ئەزموون بکەن:
- هەستی شەرم، خەمۆکی یان شەرمەزاریی کۆمەڵایەتی.
- نیگەرانی سەبارەت بە کاتی خەوتن.
- هەوکردنی پێست یان پەڵە بەهۆی بەرکەوتنی پێست بە میزەوە.
ڕێکارەکانی کۆتایی‌هێنان بە میزکردنی شەوانە
دایک‌وباوک دەتوانن ئامرازە ڕەفتاری و ژینگەییەکان بەکاربهێنن بۆ یارمەتیدانی منداڵەکانیان.
بەڕێوەبردن لە ماڵەوە
- کاتی خواردنەوەی شلە: هانی منداڵەکە بدەن لە ڕۆژدا ئاوی زۆر بخواتەوە، بەڵام خواردنەوەکان لە ١ بۆ ٢ کاتژمێر پێش خەوتن سنووردار بکەن.
- ڕێکاری چوونە ئاودەست: دڵنیا بن کە منداڵەکە پێش چوونە ناو جێگا دەستبەجێ میز دەکات.
- ژینگەیەکی پشتگیریکەر: سزا مەدەن و تاوانباری مەکەن. داپۆشی جێگای دژەئاو و پارێزەری جێگا بەکاربهێنن بۆ کەمکردنەوەی فشار.
- هاندانی ئەرێنی: تەقویمێک بەکاربهێنن بۆ تۆمارکردنی شەوە وشکەکان و پاداشت بدەن کاتێک ئامانجەکان بەدەست دەهێنرێن.
- پاکوخاوێنی خەو: کاتێکی جێگیری خەوتن دابنێن و پێش خەوتن یەک کاتژمێر لە شاشە دوور بن.
ئامراز و چارەسەری تایبەت
- ئامێری ئاگادارکەرەوەی میزکردنی شەوانە: ئامێری ئاگادارکەرەوەی میزکردنی شەوانەی منداڵان بە هەستەوەرێک شێ دەناسێتەوە و منداڵەکە لە خەو هەڵدەستێنێت. لەوانەیە ٣ بۆ ٤ مانگ بخایەنێت تا بە تەواوی کاریگەر بێت، هەرچەندە هەندێک کەس زووتر ئەنجام دەبینن.
- ڕاهێنانی جەستەیی: ڕاهێنانی بنکەی حەوزی یان بایۆفیدباک لەوانەیە یارمەتی هەندێک منداڵ بدات ئاگایی باشتر لە کیسەی میزەکەیان هەبێت.
- دەستێوەردانی پزیشکی: ئەگەر ڕێگاکانی ڕەفتاری سەرکەوتوو نەبن، پزیشک لەوانەیە دەرمان وەک دێسمۆپرێسین بۆ کەمکردنەوەی بەرهەمهێنانی میز، یان دەرمانی دژەکۆلینەرژیک بۆ ئارامکردنی کیسەی میز، بنووسێت.
پرسیارە باوەکان
بۆچی منداڵەکەم جێگا تەڕ دەکات؟
زۆرجار بەهۆی دواخستنی گەشەوەییە؛ کیسەی میز هێشتا بە تەواوی پێنەگەیشتووە یان منداڵەکە کاتێک پڕ دەبێت لە خەو هەڵناستێت. هەروەها دەتوانێت پەیوەندی بە بۆماوەیی، ADHD یان فشارەوە هەبێت.
ئامێری ئاگادارکەرەوەی میزکردنی شەوانە چۆن کار دەکات؟
ئامێرەکە بە جل یان جێگاکەوە دەبەسترێت و لە یەکەم نیشانەی شێدا دەنگی بیپ دەردەکات. ئەمە ڕاهێنان بە منداڵەکە دەکات هەستی پڕبوونی کیسەی میز بناسێتەوە و لە خەو هەڵستێت.
ئایا میزکردنی شەوانە نیشانەی ترۆما یان ئازاردانە؟
هەرچەندە بە تەنیا نیشانەیەکی سەرەکی نییە، دەتوانێت یەکێک بێت لە نیشانەکانی ئازاردان یان فشاری خێزانی، بە تایبەتی ئەگەر دوای ئەوە دەست پێ بکات کە منداڵەکە بۆ ٦ مانگ وشک بووبێتەوە.
کەی پێویستە سەردانی پزیشک بکەن
ئەگەر منداڵەکەتان لە نێوان ٦ و ٧ ساڵیدایە و هێشتا جێگا تەڕ دەکات، یان وا دەردەکەوێت کە نیگەرانە، ڕاوێژ بە پزیشکی منداڵان بکەن. ئەگەر ئەمانەیان بینی، دەستبەجێ داوای ڕاوێژی پزیشکی بکەن:
- دووبارە دەستپێکردنی میزکردن لە جێگا بە شێوەی لەناکاو دوای ٦ مانگ وشکبوونەوە.
- ئازار یان سووتان لە کاتی میزکردندا.
- میزی تۆخ، گۆڕاوڕەنگ یان خوێناوی.
- تینوێتیی زۆر یان نەتوانینی کۆنترۆڵکردنی میز لە ڕۆژدا.
- بە زەحمەت خەبەرکردنەوەی منداڵەکە.
ئاگاداری: ئەم ناوەڕۆکە تەنها بۆ مەبەستی زانیارییە و ڕاوێژی پزیشکی نییە. هەمیشە لەبارەی هەر دۆخێکی پزیشکییەوە پرسیارتان هەبوو، ڕاوێژ بە دابینکەرێکی تەندروستیی شایستە بکەن.
وتارە پەیوەندیدارەکان
- ڤیتامین بۆ خەوتن؛ ڕێنمایی تەندروستی
- کاتاپلەکسی: نیشانەکان و چارەسەر
- ڕەچەتەی CPAP: ڕێنمایی وەرگرتن و کڕین
- هایپەرکاپنیا: نیشانە، هۆکار و چارەسەر
- زیاتر دەربارەی خەو و تێکچوونەکانی خەو
Illustration: AI-generated
approved by: Medica Health team