آسم وضعیتی است که باعث التهاب و تورم مجاری هوایی می‌شود و شناخت علل آسم نقشی اساسی در تحریک حملاتی دارد که تنفس را دشوار می‌کنند.
علل آسم چیست و چگونه بر ریه‌ها تأثیر می‌گذارند؟
آسم زمانی رخ می‌دهد که مجاری هوایی تحریک شوند و این امر منجر به تنگ شدن عضلات اطراف آن‌ها، افزایش ترشح مخاط و ادم‌های التهابی می‌گردد. این انسداد، عبور هوا را دشوار کرده و منجر به بروز علائم تنفسی می‌شود. محرک‌ها در هر فرد متفاوت است و از مهم‌ترین آن‌ها می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:
- عوامل محیطی: مانند گرد و غبار، گرده‌ها، هاگ‌های کپک، موار و پوسته حیوانات خانگی و فضله سوسک‌ها.
- تغییرات آب و هوا: هوای سرد و خشک، یا رطوبت بالا و گرمای شدید.
- عفونت‌ها و آلاینده‌ها: سرماخوردگی، آنفلوانزا، دود و آلودگی هوا.
- فعالیت‌ها و احساسات: فعالیت بدنی شدید، استرس و هیجانات قوی.
- داروها و غذاها: آسپرین، داروهای ضدالتهاب غیر استروئیدی مانند ایبوپروفن و ناپروکسن سدیم، و برخی مواد نگهدارنده در غذاها و نوشیدنی‌ها مانند سولفیت‌ها.
- وضعیت‌های سلامتی: بیماری رفلاکس معده-مری (GERD).
علائم حمله آسم و نشانه‌های هشداردهنده
بسیاری از بیماران می‌پرسند حمله آسم چیست؛ این وضعیت معمولاً به صورت دوره‌ای (دوره های تشدید و آرامش) ظاهر می‌شود و علائم آن عبارتند از:
- خس‌خس سینه (صدای سوت)، به‌ویژه هنگام بازدم.
- احساس تنگی یا درد در قفسه سینه.
- سرفه مداوم که ممکن است شب‌ها یا هنگام بیدار شدن بدتر شود.
- دشواری در خواب یا صحبت کردن به دلیل تنگی نفس.
اگر نیاز به استفاده از اسپری‌های تسکین‌دهنده سریع افزایش یابد یا دستگاه پیک‌فلومتر (سنجش اوج جریان) کاهش کارایی ریه‌ها را نشان دهد، وضعیت وخیم‌تر شده است.
عوامل خطر و تشخیص
برخی عوامل احتمال ابتلا را افزایش می‌دهند، مانند سابقه خانوادگی یا ابتلا به حساسیت‌های دیگر مانند تب یونجه یا التهاب پوستی آتوپیک. همچنین چاقی، سیگار کشیدن یا قرار گرفتن در معرض دود سیگار در افزایش خطرات نقش دارند.
برای تشخیص، پزشکان بر موارد زیر تکیه می‌کنند:
۱. بررسی تاریخچه پزشکی و خانوادگی.
۲. استفاده از پیک‌فلومتر برای اندازه‌گیری قدرت و سرعت خروج هوا.
۳. انجام آزمایش‌های عملکرد ریه.
۴. در کودکان، ممکن است بر اساس نظارت دقیق بر علائم یا پاسخ به درمان آزمایشی تصمیم‌گیری شود.
نکاتی برای زندگی با آسم و پیشگیری از عوارض
برای مدیریت بهتر زندگی با آسم و جلوگیری از عوارضی مانند تخریب بافت ریه یا بستری شدن در بیمارستان، موارد زیر توصیه می‌شود:
- پایبندی به برنامه درمانی: مصرف منظم داروهای پیشگیرانه (مانند استروئیدهای استنشاقی) حتی در زمان نبود علائم.
- پرهیز از محرک‌ها: کاهش مواجهه با کنه گرد و غبار از طریق استفاده از روکش‌های مناسب bedding و اجتناب از فرش.
- واکسیناسیون: دریافت واکسن‌های آنفلوانزا و پنومونی برای جلوگیری از تشدید وضعیت.
- پایش خانگی: استفاده منظم از پیک‌فلومتر برای شناسایی هرگونه افت وضعیت پیش از وقوع حمله.
چه زمانی به پزشک مراجعه کنیم؟
در موارد زیر فوراً به مراکز اورژانس مراجعه کنید:
- بدتر شدن سریع تنگی نفس یا خس‌خس سینه.
- عدم بهبود علائم پس از استفاده از اسپری‌های سریع‌الاثر.
- کبودی یا رنگ مایل به آبی لب‌ها یا ناخن‌ها، یا احساس گیجی و کاهش سطح هوشیاری.
- دشواری شدید در راه رفتن یا صحبت کردن.
در صورت وجود موارد زیر، در ساعات عادی به پزشک مراجعه کنید:
- اگر مشکوک به ابتلا به این بیماری هستید یا سرفه شما چندین روز ادامه داشته است.
- اگر متوجه افزایش تکرار علائم یا نیاز بیشتر به اسپری‌های تسکینی شده‌اید.
- اگر نیاز به بازبینی و تعدیل دوزهای سالانه داروهای خود دارید.
سوالات متداول
چه چیزی باعث ایجاد آسم می‌شود؟
یک علت واحد و قطعی وجود ندارد، اما تصور می‌شود ترکیبی از عوامل ژنتیکی و محیطی باشد. «فرضیه بهداشت» اشاره می‌کند که کاهش مواجهه با میکروارگانیسم‌ها در جوامع بسیار تمیز ممکن است احتمال ابتلا به حساسیت و آسم را افزایش دهد.
تشخیص آسم چگونه انجام می‌شود؟
این کار از طریق پرسش درباره تاریخچه بیماری و خانواده، انجام تست‌های عملکرد ریه با پیک‌فلومتر و گاهی نظارت بر پاسخ بیمار به درمان‌های آزمایشی صورت می‌گیرد.
سطح بهداشت مورد نیاز چقدر است؟
بر اساس برخی نظریات، بهداشت بیش از حد در دوران کودکی ممکن است کودکان را به دلیل مواجهه کمتر با میکروب‌ها و انگل‌هایی که به تکامل سیستم ایمنی کمک می‌کنند، در معرض بیماری‌های حساسیتی قرار دهد.
سلب مسئولیت: این محتوا صرفاً برای اطلاع‌رسانی است و جایگزین توصیه پزشکی متخصص نمی‌باشد. لطفاً برای تشخیص وضعیت و تعیین درمان مناسب به پزشک مراجعه کنید.
مقالات مرتبط
- ۵ نکته مهم درباره آسم و روش‌های مدیریت آن
- تاثیر اسپری آسم برای کرونا در کاهش علائم بیماری
- راهنمای محافظت از نوزاد در برابر آسم و پیشگیری از آن
- بررسی رابطه آنتی بیوتیک و خطر آسم کودکان
- بیشتر درباره آسم
Illustration: AI-generated
approved by: Medica Health team