وەڵامی پرسیاری «مرۆڤ چەند کاتژمێر پێویستی بە خەوە» بە تەمەن و دۆخی تەندروستی دەگۆڕێت؛ پێویستی بە خەو بە پێشکەوتنی تەمەنەوە کەم دەبێتەوە.
ڕاسپاردەی ژمارەی کاتژمێری خەو بەپێی تەمەن
ماوەی خەوی ڕۆژانەی پێشنیارکراو بۆ کەسانی تەندروست، بەپێی ئەم گرووپانە جیاوازە:
- نوزادان (٠-٣ مانگ): لە ١٤ بۆ ١٧ کاتژمێر.
- منداڵانی شیرخۆر (٤-١٢ مانگ): ڕاسپاردەکان لە ١٢ بۆ ١٥ کاتژمێر دەگۆڕێن، لە کاتێکدا سەرچاوەی دیکە ١٢ بۆ ١٦ کاتژمێر دەستنیشان دەکەن.
- منداڵانی بچووک (١-٢ ساڵ): لە ١١ بۆ ١٤ کاتژمێر.
- تەمەنی پێش قوتابخانە (٣-٥ ساڵ): لە ١٠ بۆ ١٣ کاتژمێر.
- تەمەنی قوتابخانە (٦-١٣ ساڵ): لە ٩ بۆ ١١ کاتژمێر دەگۆڕێت، و لە هەندێک ڕاسپاردەدا بۆ تەمەنی ٦-١٢ ساڵ دەگاتە ١٢ کاتژمێر.
- هەرزەکاران (١٣-١٧ ساڵ): لە ٨ بۆ ١٠ کاتژمێر.
- گەورەساڵان (١٨-٦٤ ساڵ): لە ٧ بۆ ٩ کاتژمێر.
- بەساڵاچووان (٦٥ ساڵ و زیاتر): لە ٧ بۆ ٨ کاتژمێر.
هۆکارە کاریگەرەکان لەسەر ئەوەی مرۆڤ چەند کاتژمێر پێویستی بە خەوە
دیاریکردنی ماوەی خەو تەنها بە تەمەنەوە پەیوەست نییە، بەڵکو هۆکاری دیکەش کاریگەرییان هەیە، لەوانە:
- جینەکان: گۆڕانکارییە وەراثییەکان کاریگەری لەسەر ماوەی خەوی پەسەندکراو و شێوازی کاردانەوەی جەستە بە کەمیی خەو دەکەن.
- کوالێتی خەو: خەوی قووڵ و ئارام ڕەنگە وای بکات کەسێک بە کاتژمێری کەمتر بەس بێت، لە کاتێکدا کوالێتیی خراپ دەبێتە هۆی هەستی خەواڵوویی، تەنانەت دوای تەواوکردنی کاتژمێرە پێشنیارکراوەکانیش.
- دووگیانی: ژنان لەم ماوەیەدا بەهۆی گۆڕانکارییە هۆرمۆنییەکان و ناڕەحەتییە جەستەییەکان، تووشی کەمبوونەوەی کوالێتیی خەو دەبن.
- مێژووی نزیکی خەو: ئەگەر کەسێک لە ماوەی پێشوودا خەوی لێ قەدەغە کرابێت، پێویستی بە خەوی زیاتر دەبێت.
- پیری: هەرچەندە بەساڵاچووان پێویستیان بە ژمارەیەک کاتژمێر خەوە کە نزیکە لە پێویستیی گەنجان، بەڵام شێوازی خەویان دەگۆڕێت؛ خەوەکەیان کەمتر قووڵ دەبێت، کاتی خەوتنەکەیان زیاتر دەخایەنێت و شەوانە زۆرتر لە خەو هەڵدەستن.
گرنگیی خەوی زیاتر بۆ منداڵان
منداڵان پێویستیان بە ماوەی خەوی درێژترە بۆ پشتیوانی لە گەشەی خێرا، پەرەسەندنی مێشک و دروستبوونی تۆڕە عەصەبییە بەرپرسیارەکانی فێربوون و ڕەفتار. خەوی بەشی پێویست یارمەتی باشترکردنی بیرەوەری، کۆنترۆڵکردنی هەستەکان، سەرنج و تەندروستیی دەروونی و جەستەیی دەدات.
ڕێنمایی بۆ باشترکردنی کوالێتیی خەو
بۆ دڵنیابوون لە وەرگرتنی پشووی پێویست، دەتوانرێت ئەمانە جێبەجێ بکرێن:
- هەموو ڕۆژێک کاتی هەستان و چوونە جێخەو جێگیر بکرێت.
- پێش خەوتن، لە شاشە ئەلیکترۆنییەکان و هاندەرەکان، وەک کافئین و نیکۆتین، دوور بکرێتەوە.
- ڕۆتینێک بۆ ئارامبوون دابنرێت، وەک خوێندنەوەی چیرۆک بۆ منداڵان.
- ژینگەیەکی گونجاو بۆ خەو دابین بکرێت، لە ڕووی پلەی گەرمی و ڕووناکیی کاڵەوە.
- لە ڕۆژدا چاڵاکیی جەستەیی ئەنجام بدرێت، بەڵام پێش خەوتن بە ڕاستەوخۆ لە هەوڵی جەستەییی قورس خۆ بپارێزرێت.
- ئەگەر پێویست بوو، خەوی نیوەڕۆ بە ماوەیەکی کەمتر لە ٣٠ خولەک سنووردار بکرێت.
پرسیارە باوەکان
ژمارەی کاتژمێرەکانی خەو بە چ هۆکارێکەوە پەیوەستە؟
بە شێوەیەکی سەرەکی بە تەمەنەوە پەیوەستە، هەروەها هۆکارە جینەتییەکان، کوالێتیی خەو، دۆخی تەندروستی وەک دووگیانی، و ئەوەی کەسەکە پێشتر تا چەندە تووشی بێخەوی بووە، کاریگەرییان هەیە. بۆ زانینی ئەوەی مرۆڤ چەند کاتژمێر خەوی پێویستە، ئەم هۆکارانە لەبەرچاو بگرە.
بۆچی منداڵان پێویستیان بە کاتژمێری خەوی زیاترە؟
چونکە لە قۆناغی گەشەی خێرای جەستەیی و عەقڵیدان؛ خەو یارمەتی پەرەسەندنی مێشک و باشترکردنی تواناکانی تێگەیشتن و ڕەفتار دەدات.
ئایا شاشە ئەلیکترۆنییەکان کاریگەری لەسەر خەو دەکەن؟
بەڵێ، بۆیە پێش کاتی خەوتن پێشنیار دەکرێت بەکارهێنانی مۆبایل و تەلەفزیۆن کەم بکرێتەوە، بۆ دڵنیابوون لە کوالێتییەکی باشتر.
کەی پێویستە سەردانی پزیشک بکرێت؟
لە دۆخەکانی خوارەوەدا ڕاوێژ بە پزیشکی پسپۆڕ بکرێت:
- ئەگەر منداڵ بە شێوەیەکی بەرچاو کەمتر یان زیاتر لە ئاستی ئاسایی تەمەنی خەو بکات.
- کاتێک تێبینی کەمبوونەوەی ئاستی خوێندن یان ڕەفتار دەکرێت کە بەهۆی تێکچوونی خەوەوە بێت.
- هەستکردن بە ماندووبوونی بەردەوام، سەرەڕای وەرگرتنی ژمارەی کاتژمێرە پێشنیارکراوەکانی خەو.
بەرپرسیاریەتی: ئەم ناوەڕۆکە تەنها بۆ مەبەستی زانیارییە و جێگرەوەی ڕاوێژی پزیشکیی پسپۆڕانە نییە.
وتارە پەیوەندیدارەکان
- ADHD و کێشەکانی خەو: ڕێنمایی بۆ خەوی باشتر
- کەم‌خەوی و زیادبوونی کێش: ئەنجامی توێژینەوە
- کاتی گونجاو بۆ خەوتن و خەوتنی ئاسوودە
- تەختی جیاواز بۆ هاوسەران: سوودەکان
- زیاتر دەربارەی خەو و تێکچوونەکانی خەو
Illustration: AI-generated
approved by: Medica Health team