التهاب عنبیه در اثر تورم بخش رنگی چشم رخ می‌دهد و علت التهاب عنبیه می‌تواند شامل عوامل ارثی، عفونت‌های میکروبی یا آسیب‌های جسمی مستقیم باشد.
التهاب عنبیه چیست؟
عنبیه (که در زبان انگلیسی Iris نامیده می‌شود یا همان عنبیه به انگلیسی) حلقه‌ای رنگی است که مردمک چشم را احاطه کرده و بخشی از لایه میانی چشم به نام «عنبیه» (Uvea) است. این ناحیه مانند یک عضله عمل کرده و با منبسط و منقبض شدن، مقدار نور ورودی به چشم را کنترل می‌کند. هنگامی که این ناحیه دچار تحریک یا تورم شود، این وضعیت التهاب عنبیه یا یووئیت قدامی نامیده می‌شود.
علت التهاب عنبیه و عوامل خطر
در بسیاری از موارد، پزشکان علت دقیقی برای بروز این بیماری پیدا نمی‌کنند، اما مجموعه‌ای از عوامل و محرک‌های شایع وجود دارد:
- آسیب‌های مستقیم: مانند زخم‌های نافذ، ضربه با اشیاء سخت یا سوختگی‌های شیمیایی و حرارتی.
- عفونت‌های میکروبی:
- ویروس‌ها: مانند ویروس هرپس زوستر (عامل زونا) یا هرپس سیمپلکس.
- باکتری‌ها و انگل‌ها: مانند سل، سیفلیس و توکسوپلاسموز.
- قارچ‌ها: مانند کاندیدیاز.
- زمینه ارثی و ایمنی:
- داشتن ژنوتیپ HLA-B27 که احتمال ابتلا به بیماری‌های ایمنی مانند اسپوندیلیت انکیلوزان، سندرم رایتیر و آرتریت پسوریاسیک را افزایش می‌دهد.
- بیماری‌های خودایمنی مانند بیماری بهجت، سارکوئیدوز، لوپوس و آرتریت روماتوئیدe اطفال (به‌ویژه در کودکان).
- سایر دلایل: این وضعیت ممکن است پس از جراحی‌های چشم یا در نتیجه استفاده از برخی داروها مانند برخی درمان‌های گلوکوم یا داروهای پوکی استخوان ظاهر شود.
عواملی که احتمال ابتلا را افزایش می‌دهند:
- سیگار کشیدن.
- ضعف سیستم ایمنی یا اختلالات ایمنی.
- ابتلا به بیماری‌های مقاربتی مانند HIV/AIDS.
علائم التهاب عنبیه
نشانه ها معمولاً به‌سرعت در یک چشم ظاهر می‌شوند و شامل موارد زیر هستند:
- درد در چشم یا ناحیه ابرو.
- قرمزی شدید، به‌ویژه در ناحیه اطراف عنبیه.
- حساسیت بیش از حد به نورهای شدید.
- تغییر در شکل یا اندازه مردمک چشم (مردمک به‌طور غیرطبیعی کوچک می‌شود).
- تاری دید یا ضعف بینایی که ممکن است با سردرد همراه باشد.
اگر علائم به‌سرعت پیشرفت کنند، التهاب «حاد» و اگر به‌تدریج ظاهر شده و هفته‌ها یا ماه‌ها ادامه یابد، «مزمن» طبقه‌بندی می‌شود. در واقع علت التهاب مزمن عنبیه اغلب به بیماری‌های سیستمیک و خودایمنی بازمی‌گردد.
تشخیص و درمان التهاب عنبیه
پزشک چشم وضعیت را از طریق معاینه ظاهری، استفاده از لامپ اسلیت (میکروسکوپ نورپرداز) و تست حدت بینایی تشخیص می‌دهد. همچنین ممکن است فشار چشم اندازه‌گیری شود یا آزمایش خون درخواست گردد.
درمان التهاب عنبیه شامل موارد زیر است:
- قطره‌های چشمی: برای گشاد کردن مردمک و جلوگیری از اسپاسم عضلات، یا قطره‌های استروئیدی برای کاهش التهاب (در موارد غیرویروسی).
- داروهای سیستمیک: در صورتی که طی یک هفته پاسخی به قطره‌ها نباشد، پزشک ممکن است استروئیدهای خوراکی یا تزریقی تجویز کند.
- درمان‌های تخصصی: آنتی‌بیوتیک‌ها یا داروهای ضد ویروسی برای درمان عفونت‌های مسبب، یا سرکوب‌کننده‌های ایمنی در موارد بیماری‌های خودایمنی.
- اقدامات خانگی: استفاده از عینک‌های دودی برای کاهش درد ناشی از نور و مصرف مسکن‌ها در صورت نیاز.
عوارض التهاب عنبیه
اگر این وضعیت فوراً درمان نشود، ممکن است منجر به مشکلات جدی شود، از جمله:
- گلوکوم (آب چشم): افزایش فشار چشم که می‌تواند باعث از دست دادن بینایی شود.
- کاتاراکت (آب مروارید): کدر شدن عدسی چشم.
- کراتوپاتی استریال: رسوب کلسیم روی قرنیه که باعث تضعیف بینایی می‌شود.
- ادم ماکولا: تورم در شبکیه که منجر به تاری دید مرکزی می‌گردد. این موارد از جمله خطرناک‌ترین عوارض التهاب عنبیه هستند.
سوالات متداول
التهاب عنبیه چیست؟
التهابی است که بخش رنگی چشم (عنبیه) را درگیر کرده و منجر به تورم و قرمزی آن می‌شود و به عنوان یووئیت قدامی نیز شناخته می‌شود.
علت‌های التهاب عنبیه کدامند؟
دلایل آن متنوع است و از آسیب‌های جسمی چشم، عفونت‌های ویروسی یا باکتریایی، بیماری‌های خودایمنی تا عوامل ارثی مرتبط با ژن‌های خاص مانند HLA-B27 را شامل می‌شود.
آیا می‌توان التهاب عنبیه را با گیاهان دارویی درمان کرد؟
برخی منابع از زردچوبه، آلوئه ورا یا روغن کرچک برای کاهش تحریک استفاده می‌کنند، اما حتماً باید ابتدا با پزشک مشورت کنید زیرا برخی از این مواد ممکن است با داروهای دیگر تداخل داشته باشند یا باعث خونریزی شوند.
چه زمانی باید فوراً به پزشک مراجعه کرد؟
در صورت مشاهده علائم زیر، سریعاً به مراکز درمانی مراجعه کنید:
- درد شدید و ناگهانی در چشم که با نور شدید بیشتر می‌شود.
- قرمزی واضح در اطراف عنبیه.
- احساس دوبینی یا از دست دادن ناگهانی و شدید وضوح بینایی.
سلب مسئولیت: این محتوا صرفاً جهت اطلاع‌رسانی است و جایگزین مشورت با پزشک متخصص نمی‌باشد.
مقالات مرتبط
- عمل فیکو چشم چیست و چگونه انجام می‌شود؟
- عوارض لنز تماسی و نکات مراقبتی برای سلامت چشم
- همه چیز درباره اشک و دلایل ریزش مداوم آن
- نزدیک‌بینی چیست و چه علائمی دارد؟
- بیشتر درباره بیماری‌های چشم
Illustration: AI-generated
approved by: Medica Health team