جەستە لە کاتی خەوتندا گۆڕانی جەستەیی و ڕەفتاری بەخۆوە دەبینێت؛ لێرەدا مانای ئەمە چییە و ڕوونکردنەوە زانستییەکانی ئەم دیاردانە دەخوێنیتەوە.
ڕوونکردنەوەی زانستی بۆ شتەکانی کاتی خەوتن: مانای ئەمە چییە؟
مرۆڤ لە کاتی بێئاگاییدا دەتوانێت حاڵەت و دیاردەی جۆراوجۆر ئەزموون بکات، کە گرنگترینیان ئەمانەن:
- جوڵەی خێرای چاو و خەون: خەون لە قۆناغێکدا ڕوودەدات کە پێی دەوترێت «جوڵەی خێرای چاو»؛ لەم قۆناغەدا جەستە بێجوڵە دەمێنێتەوە، بەڵام چاوەکان بە خێرایی دەجووڵێن. خەونەکان دەتوانن خۆش یان ناخۆش بن و هەندێک جار ناکۆکییەکانی ژیان یان ئارەزووە بەدینەهاتووەکان دەرببڕن؛ هەروەها لەوانەیە ببنە هۆی پێکەنین، گریان یان بە ترسەوە لە خەو هەستان.
- هەڵپەڕینی خەوتن: هەندێک کەس لە سەرەتای خەوتندا هەست بە لەرزەیەکی لەناکاو دەکەن، وەک ئەوەی بکەون. ئەم حاڵەتە لە کەسانی تووشی خەوتنی ناڕێک، پشووی کەم یان زۆر خواردنەوەی کافایین زیاتر ڕوودەدات؛ هۆکارەکەی بە لاوازبوونی کارکردنی سیستەمی دەمارەوە دەبەسترێتەوە.
- ناڕێکیی جووڵە و قسەکردن: خەوڕەوی لەوانەیە بەهۆی نیگەرانی یان ماندووبوون، لە منداڵانی ترساو، یان لە پیرانی تووشی کێشەی خانەکانی مێشک ڕووبدات. لەم حاڵەتەدا مێشک بەشێکی لە خەودایە. هەروەها لەوانەیە قسەکردن بە وشەی تێنەگەیشتوو یان گفتوگۆکردن لەگەڵیدا بێت؛ ئەمە زیانبەخش نییە و بەهۆی گواستنەوە لە نێوان قۆناغەکانی خەوتن ڕوودەدات.
- خڕەخڕ و وەستانی هەناسە: شل‌بوونی ماسولکەکانی قوڕگ ڕێگای هەناسە توند دەکات و دەبێتە هۆی لەرزینی دیوارەکانی؛ ئەمەش خڕەخڕ دروست دەکات. لە هەندێک حاڵەتدا ڕێگای هەناسە بە تەواوی دادەخرێت، کە پێی دەوترێت وەستانی هەناسە؛ ئەمەش بەهۆی هەستکردن بە خنکان، کەسەکە لە خەو هەڵدەستێنێت.
گۆڕانکارییە جەستەیی و کارکردییەکان لە کاتی پشووداندا
لە ئەندامەکانی جەستەدا گۆڕانکاریی ناوخۆیی ڕوودەدەن بۆ دڵنیابوون لە گەڕاندنەوەی چالاکی:
- دڵ و گورچیلەکان: خێرایی لێدانی دڵ دادەبەزێت بۆ ئەوەی ماوەیەک پشووی بدات. هەروەها کارکردی گورچیلەکان هێواشتر دەبێت و ئارەزووی میزکردن کەم دەکات؛ جگە لە حاڵەتەکانی دووگیانی، شەکرە، یان خواردنەوەی بڕێکی زۆر شلە پێش خەوتن.
- پێست و گەشەکردن: دەرچوونی هۆرمۆنی گەشە زیاد دەبێت؛ ئەمەش بەرهەمهێنانی کۆلاجین لە پێستدا هان دەدات و یارمەتی چاکبوونەوەی خانەکان دەدات.
- سیستەمی هەرس و ماسولکەکان: ماسولکەکان، لەوانەش ماسولکەی گیرفانی کۆتایی ڕوودەکان، شل دەبنەوە و ئەمە دەرچوونی گاز زیاد دەکات. هەندێک کەس بەهۆی فشار و ماندووبوونی زۆر ددان دەکێشن، کە دەبێتە هۆی ئازاری چەناگە.
- ڕژانی تف: ئەمە کاتێک ڕوودەدات کە کەسەکە لەسەر لا بخەوێت و دەمەکەی کەمێک کراوە بێت. دووبارەبوونەوەی ئەم حاڵەتە لەوانەیە پەیوەندی بە گەڕانەوەی ترشی گەدە بۆ مری یان ئاوسانی سینوسەکانەوە هەبێت.
پرسیارە باوەکان: لە خەودا چی ڕوودەدات؟
بۆچی لە سەرەتای خەوتندا هەست دەکەم دەکەوم؟
ئەم هەڵپەڕینە زۆرجار بەهۆی لاوازبوونی کارکردنی سیستەمی دەمارەوە ڕوودەدات، و ئەگەری ڕوودانی زیاد دەبێت ئەگەر کافایینی زۆر بەکاربهێنرێت یان پشووی پێویست وەرنەگیرێت.
هۆکاری خڕەخڕ لە کاتی خەوتندا چییە؟
خڕەخڕ لە لەرزینی دیوارەکانی قوڕگ دروست دەبێت، کاتێک ماسولکەکانی شل دەبنەوە و ڕێگای هەناسە تەنگ دەبێت. توندی دەنگەکە بە پێی شێوازی دانانی سەر دەگۆڕێت.
ئایا قسەکردن لە خەودا نیشانەی کێشەیەکی تەندروستییە؟
قسەکردن لە خەودا بە شتێکی زیانبەخش دانانرێت و زۆرجار بەهۆی گواستنەوە لە قۆناغێکی خەوتنەوە بۆ قۆناغێکی تر ڕوودەدات.
بۆچی هەندێک کەس لە کاتی خەوتندا تفیان دەڕژێت؟
ئەمە کاتێک ڕوودەدات کە کەسەکە بە لا بخەوێت و دەمەکەی تا ڕادەیەک کراوە بێت. ئەگەر دووبارە ڕووبدات، لەوانەیە هۆکارەکەی ئاوسانی سینوسەکان یان گەڕانەوەی ترشی گەدە بۆ مری بێت.
کەی پێویستە سەردانی پزیشک بکەیت؟
لەو حاڵەتانەی خوارەوەدا پێشنیار دەکرێت ڕاوێژ بە پسپۆڕ بکەیت:
- بەهۆی هەستکردن بە خنکان، بەردەوام لە خەو لەناکاو هەڵدەستیت (وەستانی هەناسە).
- ڕژانی تف بە شێوەیەکی بەرچاو دووبارە دەبێتەوە.
- بەردەوام پێویستت بە میزکردن لە شەودا هەیە، هەرچەندە شلەی زۆرت نەخواردبێتەوە.
- کاتێک لە خەو هەڵدەستیت، بەردەوام هەست بە ئازاری چەناگە و ددان دەکەیت.
ڕەتکردنەوەی بەرپرسیارێتی: ئەم ناوەڕۆکە تەنها بۆ مەبەستی زانیارییە و جێگرەوەی ڕاوێژی پزیشکی پسپۆڕانە نییە.
وتارە پەیوەندیدارەکان
- مادەی هەستیارکەر و خەوی باشتر
- هۆکارەکانی کاریگەری لەسەر ئەدای کار و خەو
- کاریگەرییەکانی کەمخەوی و زۆرخواردن
- خواردنی زۆری مەلاتۆنین: نیشانە و مەترسییەکان
- زیاتر دەربارەی خەو و تێکچوونەکانی خەو
Illustration: AI-generated
approved by: Medica Health team