لکەکانی پیری نیشانەی قاوەیی یان ڕەشن کە لەگەڵ تەمەن لەسەر پێست دەردەکەون، و زۆرجار لە شوێنە زیاتر بەرکەوتووەکانی خۆر وەک ڕوو و دەست دەبینرێن.
لکەکانی پیری چین؟
ئەم دۆخە لە پزیشکیدا بە «لێنتیگۆ» ناسراوە و ناوەکەی لەوەوە هاتووە کە لە ڕەنگ و شێوەدا دەچێتەوە بە تۆوی نیسک. ئەم لکەانە بە هێواشی لە ماوەی ساڵاندا دروست دەبن، بەڵام هەندێک جار لەناکاو دەردەکەون. ڕەنگگۆڕانەکە شێوەیەکی هێلکەیی، ڕوویەکی هەموار و شێوەیەکی تەختی هەیە؛ قەبارەکەی لە خاڵی زۆر بچووکەوە تا ١٣ میلیمەترییە، و کەنارەکانی دەتوانن بازنەیی یان نائاسایی بن.
جۆرەکانی لکەکانی کەبد و هۆکارەکانی دەرکەوتن
پۆلێنکردنی ئەم لکەانە بە پێی هۆکار و شوێنی دەرکەوتنیان جیاوازە:
- لێنتیگۆی سادە: باوترین جۆرە و زۆرجار لە پێ، باڵا یان ناوچەی کۆڵکە دەردەکەوێت. دەتوانێت لە کاتی لەدایکبوون یان منداڵییەوە دەست پێ بکات و بە تێپەڕبوونی کات کەمڕەنگ ببێتەوە.
- لێنتیگۆی خۆری: بەهۆی بەرکەوتنی زۆر بە تیشکی خۆرەوە دروست دەبێت، کە هەندێک خانەی پێست هان دەدات دابەش ببن. لە کەسانی تەمەنیان لە ٤٠ ساڵ زیاترە باوترە، هەرچەندە کەسانی تەمەنی کەمتر هەروەها تووشی دەبن، و قەبارەکەی لەگەڵ کاتدا دەتوانێت گەورەتر ببێت.
- لکەکانی برۆنزی پێست: بەهۆی بەکارهێنانی تەختەکانی دەستکردی برۆنزی پێستەوە دروست دەبن.
- لکەکانی تیشک: بەهۆی بەرکەوتن بە جۆرەکانی تیشک دروست دەبن، وەک ئەو تیشکانەی لە بەرنامەکانی چارەسەری شێرپەنجەدا بەکاردێن.
فاکتەرەکانی مەترسی
چەند هۆکارێک مەترسی دەرکەوتنی لکەکانی پیری زیاد دەکەن، لەوانە:
- هەبوونی پێستی ڕوون.
- دووبارە بەرکەوتن بە سووتانی خۆر یان تیشکی زۆری خۆر.
- بەکارهێنانی دانیشتنەکانی برۆنزی پێست لە ناوەوە.
- وەرگرتنی چارەسەری تیشکی.
هەڵبژاردەکانی چارەسەری لکەکانی پیری
هەرچەندە ئەم دۆخە مەترسیدار نییە، هەندێک کەس بۆ باشترکردنی دیمەنی جوانکاری سەردانی پزیشکی پێست دەکەن و چەند هەڵبژاردەیەک هەیە:
- بەکارهێنانی کرێمی پزیشکی تایبەت بە سپیکردنەوە و ڕوونکردنەوە.
- ئەنجامدانی پێست‌هەڵکەندن بە ماددەی کیمیایی.
- بەکارهێنانی لەیزەر یان جۆرە تایبەتەکانی تیشک.
- بەستن بە سەرما بۆ لەناوبردنی ئەو خانانەی لکەکان دروست دەکەن.
ڕێگاکانی پێشگیری و پاراستن
دەتوانرێت ئەگەری دەرکەوتنی ئەم ڕەنگگۆڕانانە کەم بکرێتەوە بە:
- دوورکەوتنەوە لە خۆر لە نێوان کاتژمێر ١٠ی بەیانی تا ٢ی دوای نیوەڕۆ.
- لە کەشی گەرم و خۆراویدا جل لەبەرکردن کە پێ و باڵا دادەپۆشێت.
- بەکارهێنانی کرێمی پارێزەری خۆر بەردەوام، کاتێک ماوەیەکی زۆر لە دەرەوە بەسەر دەبەیت.
کەی پێویستە سەردانی پزیشک بکەیت؟
پێشنیار دەکرێت ڕاوێژ بە پزیشکی پێست بکرێت بۆ دڵنیابوون لەوەی لکەکان شێرپەنجەی پێست نین؛ پزیشک دەتوانێت پارچەیەک لە لکەکە وەربگرێت و لە تاقیگەدا پشکنینی بکات. ئەگەر ئەمانەی خوارەوە تێبینی کرا، دەبێت دەستبەجێ چاودێری پزیشکی وەربگیرێت:
- گۆڕانی بەردەوام لە شێوە یان ڕەنگی لکەکان.
- فراوانبوون و زیادبوونی بەردەوامی قەبارەی لکەکان.
- دەرکەوتنی کەناری نائاسایی یان ڕەنگی نامۆ و جۆراوجۆر.
- هەستی خوران، یان تێبینی سووربوونەوە، نەرمبوون یان خوێنبەربوون لە شوێنی تووشبوو.
پرسیارە باوەکان
لکەکانی پیری چین؟
ئەوانە لکەی تەختی پێستن و ڕەنگیان قاوەیی یان ڕەشە؛ زۆرجار لەگەڵ تەمەن لەو شوێنانە دەردەکەون کە بەرکەوتووی خۆرن و خوران یان نیشانەی جەستەیی دیکە دروست ناکەن.
کەی ئەم لکەانە دەبنە مایەی نیگەرانی؟
ئەگەر ڕەنگ یان شێوەیان بگۆڕێت، دەست بە خوێنبەربوون بکەن، خوران و سووربوونەوە دروست بکەن، یان قەبارەیان بە شێوەیەکی بەرچاو زیاد بکات، دەبنە مایەی نیگەرانی.
بەیاننامەی بەرپرسیاریەتی پزیشکی: ئەم ناوەڕۆکە تەنها بۆ مەبەستی زانیارییە و جێگەی ڕاوێژکردن بە پزیشکی پسپۆڕ ناگرێتەوە.
وتارە پەیوەندیدارەکان
- کیستی جگەر؛ نیشانە و چارەسەر
- جگەر و هەوکردنی جگەر: ڤایرۆسی Bی مزمن
- زیانی جگەر: هۆکارە سەرەکییەکان
- ڕۆژی جیهانی هەپاتیت؛ پێشگیری و چارەسەر
- زیاتر دەربارەی جگەر و هەوکردنی جگەر
Illustration: AI-generated
approved by: Medica Health team