مطالعات نشان می‌دهند که کمخوابی و پرخوری منجر به افزایش کالری دریافتی می‌شود که می‌تواند باعث افزایش وزن و اثرات منفی بر سلامت قلب گردد.
کمخوابی و پرخوری چگونه بر وزن اثر می‌گذارد؟
تحقیقات نشان داده است که محرومیت از خواب، افراد را به مصرف مقادیر بیشتری از غذا سوق می‌دهد. در مطالعه‌ای روی شرکت‌کنندگانی با سنین ۱۸ تا ۴۰ سال، مشخص شد کسانی که تنها دو-سوم مدت معمول خود خوابیدند، روزانه حدود ۵۴۹ کالری اضافی مصرف کردند، در حالی که گروهی که به طور طبیعی خوابیده بودند، ۱۴۳ کالری کمتر از حد معمول مصرف کردند.
این افزایش کالری می‌تواند منجر به افزایش وزن تا یک پوند (حدود ۴۵۰ گرم) در یک هفته شود. نکته جالب این است که افرادی که مدت بیشتری بیدار بودند، تصور می‌کردند به دلیل افزایش فعالیت بدنی، کالری بیشتری می‌سوزانند، اما در واقعیت هیچ تفاوت عملی در میزان فعالیت بین دو گروه مشاهده نشد.
خطرات اختلالات خواب برای سلامتی
مشکلات تنها به افزایش وزن محدود نمی‌شود، بلکه خطرات دیگری را نیز شامل می‌شود:
- سلامت قلب: خواب کمتر از ۶ ساعت، احتمال ابتلا به تصلب شرایین (تصلب رگ‌ها) را ۲۷٪ افزایش می‌دهد. همچنین خواب بیش از حد (بیش از ۸ ساعت برای زنان) ممکن است با تجمع پلاک در شریان‌ها مرتبط باشد.
- متابولیسم: کمبود خواب با افزایش خطر ابتلا به چاقی و دیابت نوع ۲ مرتبط است.
- سلامت روان: اختلال خواب می‌تواند منجر به اضطراب، کاهش قدرت تمرکز و در برخی موارد افسردگی شود.
دلایل خواب زیاد و بیش از حد
در مقابل کمبود خواب، شرایطی وجود دارد که منجر به خوابیدن برای ساعات طولانی می‌شود، از جمله:
- اختلالات عصبی: مانند نارکولپسی (خواب‌رفتگی) که باعث حملات ناگهانی خواب در طول روز می‌شود.
- مشکلات تنفسی: آپنه مرکزی خواب که چرخه خواب را قطع کرده و باعث می‌شود فرد در طول روز نیاز شدیدی به خواب داشته باشد.
- بیماری‌های ارگانیک: شامل کم‌کاری تیروئید، بیماری‌های کلیوی و مجاری ادراری، یا عوارض جانبی برخی داروها که بر سیستم عصبی اثر می‌گذارند.
آیا کم‌خونی باعث اختلال در خواب می‌شود؟
برخلاف باور رایج که کم‌خونی منجر به خواب زیاد می‌شود، تحقیقات نشان می‌دهند که این وضعیت ممکن است باعث بی‌خوابی و کمخوابی شود. این اتفاق به دلیل عوامل متعددی رخ می‌دهد:
- خستگی مداوم: تلاش مضاعف بدن برای رساندن اکسیژن به اندام‌ها باعث خستگی شدیدی می‌شود که مانع از توانایی خوابیدن می‌گردد.
- اثرات هورمونی: کمبود آهن باعث افزایش ترشح کورتیزول و کاهش ملاتونین (هورمون مسئول خواب) شده و ممکن است باعث سندرم پای بی‌قرار شود.
- ناقلات عصبی: کمبود آهن بر تولید دوپامین و سروتونین که تنظیم‌کننده خواب هستند، تأثیر می‌گذارد.
سوالات متداول
آیا کم‌خونی باعث اختلال در خواب می‌شود؟
بله، کم‌خونی اغلب با بی‌خوابی و دشواری در به خواب رفتن مرتبط است (به جای خواب بیش از حد)، که دلیل آن خستگی شدید، اضطراب و کمبود ناقلات عصبی تنظیم‌کننده خواب در مغز است.
مدت زمان ایده‌آل خواب برای بزرگسالان چقدر است؟
انجمن ملی خواب توصیه می‌کند که بزرگسالان ۷ تا ۹ ساعت در شب بخوابند، در حالی که مطالعات دیگر نشان می‌دهند خواب ۶ تا ۸ ساعته برای سلامت قلب و عروق بهینه است.
چرا هنگام بیدار ماندن در شب احساس گرسنگی می‌کنم؟
کمبود خواب با تغییرات در هورمون‌های سیری و گرسنگی مرتبط است و باعث می‌شود بدن برای جبران کمبود استراحت، کالری اضافی طلب کند.
چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟
در صورت مشاهده علائم زیر باید فوراً با پزشک مشورت کنید:
- بروز حملات ناگهانی و غیرقابل توضیح خواب در طول روز.
- احساس خستگی شدید همراه با رنگ‌پریدگی پوست، سردی اندام‌ها یا تنگی نفس (علائم کم‌خونی).
- بیدار شدن‌های مکرر در شب همراه با احساس خفگی یا قطع تنفس.
- از دست دادن کنترل بر الگوی خواب به گونه‌ای که بر عملکرد روزانه یا وضعیت روانی تأثیر بگذارد.
سلب مسئولیت پزشکی: این محتوا صرفاً جهت اطلاع‌رسانی است و جایگزین مشاوره پزشکی متخصص نمی‌باشد.
مقالات مرتبط
- فشار مثبت بازدمی (EPAP) چیست و چگونه عمل می‌کند؟
- راهنمای چیدمان سرویس خواب برای بهبود کیفیت خواب
- بررسی عوامل مؤثر بر آپنه خواب و نقش وزن بدن
- راهنمای جامع تشخیص بی‌خوابی و معیارهای پزشکی آن
- بیشتر درباره خواب و اختلالات خواب
Illustration: AI-generated
approved by: Medica Health team