Boyun bölgesinde bulunan dört küçük bezden oluşan paratiroidler, vücut sağlığını korumak için temel olarak kandaki kalsiyum seviyelerini düzenler; ancak bu bezler bazen tiroid ameliyatı gibi süreçlerden etkilenebilir.
Paratiroid Bezlerinin Görevi Nedir?
Boynun arka kısmında yer alan bu bezlerin her birinin çapı 3 ila 4 mm, ağırlığı ise yaklaşık 30 mg’dır. Konumları nedeniyle tiroid beziyle yakın olsalar da fonksiyonel olarak ondan farklıdırlar. Temel önemleri; böbreklerin, kemiklerin, sinir sisteminin ve kalbin çalışması için gerekli olan kalsiyum dengesini korumaktır.
Bu bezler kalsiyumu şu mekanizmalarla kontrol eder:
- Kandaki kalsiyum düştüğünde, ana depo olan kemiklerden kalsiyum salınımını uyarmak için özel bir hormon salgılarlar.
- Bağırsakları, gıdalardan kalsiyum emilimini artırması için uyarırlar.
- İdrar yoluyla vücuttan atılan kalsiyum miktarını azaltırlar.
- Kalsiyum seviyeleri normal sınıra ulaştığında hormon üretimini durdururlar.
Paratiroid Bozuklukları
Bu bezlerin salgıladığı hormonun kandaki normal değeri 10-65 pikogram/ml arasındadır. Bu sistemde çeşitli sağlık sorunları gelişebilir:
Hiperaktivite (Hiperparatiroidizm)
Hormon salgısının artmasıyla oluşur ve ikiye ayrılır:
- Primer: Genellikle bezlerin büyümesine neden olan iyi huylu bir tümörden kaynaklanır. Kandaki kalsiyumu yükselterek kemikleri olumsuz etkiler ve cerrahi müdahale ile tedavi edilir.
- Sekonder: Kandaki kalsiyum düşüklüğuna bir yanıt olarak gelişir. D vitamini eksikliği veya fosforu artıran böbrek hastalıkları gibi durumlarda, bezler eksikliği gidermek için aktiviteyi artırır.
Olası Belirtiler: Hafif veya şiddetli olabilir; böbrek taşları, kemik erimesi, sık idrara çıkma, uyku bozuklukları, depresyon, kas spazmları ve kronik baş ağrılarını içerebilir.
Hipoparatiroidizm (Yetersizlik)
Bu durum hormon seviyesinin düşmesine ve sonuç olarak kan kalsiyumunun azalmasına yol açar. Genellikle boyun bölgesine uygulanan radyoterapi veya tiroid ameliyatı sırasında bu bezlerin yanlışlıkla çıkarılması veya hasar görmesi sonucu ortaya çıkar. Tedavi, kalsiyum ve D vitamini takviyeleri ile yapılır.
Olası Belirtiler: Ellerde ve ağız çevresinde karıncalanma, bacaklarda ve yüzde kas spazmları, cilt kuruluğu, saç dökülmesi ve kalp ritim bozuklukları görülebilir.
Kanser
Paratiroid kanseri oldukça nadirdir. Kontrolsüz hücre büyümesi, aşırı miktarda hormon salgılanmasına yol açarak hiperkalsemiye (kanda kalsiyum yüksekliği) neden olur. Belirtileri boyunda şişlik, kilo kaybı, yutma güçlüğü ve ses değişikliği şeklinde ortaya çıkar.
D Vitamini ve Kalsiyum İlişkisi
Bezler, kalsiyum seviyelerini ayarlamak için D vitamini ile birlikte çalışır. Kalsiyum eksik olduğunda, bezler bağırsak emilimini artırmak için D vitamininin kandaki aktif formunun üretimini artırır. Bu nedenle, güneş ve gıdalar yoluyla yeterli D vitamini almak kritik önem taşır.
Bezlerin Sağlığı Nasıl Teşhis Edilir?
Doktorlar sorunları tespit etmek için şu prosedürlere dayanır:
- Hastanın tıbbi geçmişinin ve kullandığı ilaçların gözden geçirilmesi.
- Boyun bölgesini incelemek ve anormal büyümeleri belirlemek için ultrason kullanımı.
- Anormal dokuları tespit etmek için sistemismi taraması (nükleer tıp).
- Tümörleri incelemek için ince iğne aspirasyonu ile doku örneği alınması.
Sıkça Sorulan Sorular
Paratiroid bezi nedir?
Boyunda, tiroid bezinin arkasında yer alan dört adet çok küçük bez grubudur ve temel görevleri kandaki kalsiyum seviyelerini düzenlemektir.
D vitamini eksikliği bu bezleri nasıl etkiler?
D vitamini eksikliği kandaki kalsiyumun düşmesine neden olur. Bu durum, bezleri eksikliği telafi etmek için daha fazla çalışmaya teşvik eder; bu durum sekonder hiperparatiroidizm olarak bilinir.
Bu bezlerin kanseri tehlikeli midir?
Çok nadir görülen bir kanser türüdür ve özellikle erken evrelerde teşhis edildiğinde tedavisi nispeten kolaydır.
Ne Zaman Doktora Gidilmeli?
Aşağıdaki belirtiler ortaya çıktığında mutlaka bir doktora danışılmalıdır:
- Boyun bölgesinde belirgin şişlik.
- Seste ani değişiklik veya yutma güçlüğü.
- Tekrarlayan kas spazmları veya ekstremitelerde şiddetli karıncalanma.
- Sık idrara çıkma ile birlikte seyreden kronik kemik veya sırt ağrıları.
Sorumluluk Reddi: Bu içerik yalnızca bilgilendirme amaçlıdır ve uzman tıbbi danışmanlığın yerini tutmaz.
İlgili makaleler
- İyi Kolesterol Düşüklüğü Nedenleri ve Tedavisi
- Trans Kadın Hormon Tedavisi Hakkında Kapsamlı Rehber
- Tiroid Nodülü Nasıl Teşhis Edilir? 4 Temel Yöntem
- Tiroid ve Kalp İlişkisi: Organlar Üzerindeki Etkileri
- Hormonlar ve Metabolizma hakkında daha fazlası
Photo: lazy fri13th, BY 2.0, via flickr.com
approved by: Medica Health team