فریاکەوتنی سەرەتایی و حاڵەتە بەپەلەکان لە ئازاری توندی سکدا گرنگن؛ لێرەدا هۆکار، نیشانە و چاودێریی ئەم دۆخە دەناسێنیت.
ئازاری توندی سک لە ئەنجامی هەڵچوون یان هەوکردنی توندی پەردەی ناو بۆشایی سک ڕوودەدات؛ ئەم دۆخە ڕەنگە بۆ پاراستنی ژیانی نەخۆش پێویستی بە نەشتەرگەریی خێرا هەبێت.
هۆکارەکانی ئازاری توندی سک چین؟
ئەم ئازارە توندانە کاتێک دروست دەبن کە ماددەکان، وەک میز، پیسایی، چرک، شلەی ڕیخۆڵەکان یان شلەی دەوری کۆرپە، بۆ بۆشایی سک دەڕژێن. گرنگترین هۆکارەکانی دۆخە توندەکانی سک ئەمانەن:
- هەوکردنی توندی پاشکۆی ڕیخۆڵەی کوێر.
- گیرانی ڕیخۆڵەکان.
- هەوکردنی کیسەی زەرداو یان جگەر.
- زام و تەقینی زامی گەدە، کە لە منداڵاندا دۆخێکی باوە.
- هەوکردنی ئەندامەکانی پشت پەردەی ناو سک، وەک هەوکردنی پانکریاس یان گورچیلە، بوونی بەردی گورچیلە، یان هەوکردنی کیسەی میز.
نیشانەکانی هەوکردنی توندی پەردەی ناو سک
هەوکردنی پەردەی ناو سک (پەردەی پرێتۆن) جووڵەی ڕیخۆڵەکان وەستێنێت؛ ئەمەش دەبێتە هۆی کۆبوونەوەی گاز و پیسایی و ڕشانەوە بۆ بەتاڵکردنەوەی گەدە. نیشانەکان بەم شێوەیە دەردەکەون:
- ئازار لە کاتی دەست‌لێدان بە سکدا، کە ڕەنگە لە شوێنێکی دیاریکراودا بێت یان بڵاو بێتەوە.
- دوورکەوتنەوە لە جووڵە یان هەناسەدانی قووڵ، چونکە ئازار زیاد دەکات.
- هەڵئاوسانی دیاری سک.
- خێرابوونی لێدانی دڵ و دابەزینی پەستانی خوێن لە ئەنجامی کەمبوونەوەی شلەی لەش.
- گرتنەبەری هەندێک دۆخی جەستە بۆ کەمکردنەوەی ئازار؛ وەک بەرزکردنەوەی ئەژنۆی ڕاست لە هەوکردنی پاشکۆی ڕیخۆڵەی کوێردا، یان پاڵکەوتن لەسەر لای ڕاست لە هەوکردنی پانکریاسدا.
قۆناغەکانی گەشەکردنی زامی گەدە
زامی گەدە سێ قۆناغی سەرەکی تێدەپەڕێنێت:
١. دەستپێکردنی دروستبوونی زام لە دیواری گەدەدا.
٢. قۆناغێکی پێشکەوتوو کە بە خوێنبەربوون دیاری دەکرێت؛ زۆرجار دەبێتە هۆی ڕشانەوەی خوێن یان دەرچوونی پیسایی تێکەڵ بە خوێن.
٣. قۆناغی کونبوونی دیواری گەدە؛ دۆخێکی مەترسیدارە کە ناوەڕۆکی گەدە دەڕژێنێتە بۆشایی سک و هەوکردنی پەردەی ناو سک دەست پێدەکات.
فریاکەوتنی سەرەتایی و حاڵەتە بەپەلەکان لە ئازاری توندی سکدا
لە کاتی مامەڵەکردن لەگەڵ حاڵەتە بەپەلەکانی سکدا، ئەم ڕێنماییانە جێبەجێ بکە:
- گواستنەوەی دەستبەجێ: نەخۆش بە خێرایی بگوازنەوە بۆ بەشی فریاکەوتنی نەخۆشخانە.
- پێنەدانی خواردن و خواردنەوە: نابێت هیچ شتێک لە ڕێی دەمەوە بە نەخۆش بدرێت، چونکە هەڵئاوسان زیاد دەکات و نەشتەرگەری مەترسیدارتر دەکات.
- خۆپاراستن لە بەکارهێنانی دەرمانی کەمکردنەوەی ئازار: نابێت دەرمانی کەمکردنەوەی ئازار بدرێت، چونکە نیشانە گرنگەکانی دەشارێتەوە و دیاریکردنی شوێن و توندی ئازار بۆ پزیشک ئاڵۆز دەکات.
- یارمەتیی سەرەتایی: ڕێگاکانی هەناسەدان لە پاشماوەی ڕشانەوە پاک بکەنەوە، ئەگەر هەناسەدان قورس بوو ئۆکسجین دابین بکەن و هەوڵ بدەن پلەی گەرمیی جەستە دابەزێنن.
کەی دەبێت دەستبەجێ پزیشک ببینیت؟
کاتێک ئەم نیشانانە دەردەکەون، بچۆ بۆ فریاکەوتن:
- ئازاری توند و لەناکاوی سک کە ڕێگا لە جووڵەی نەخۆش دەگرێت.
- ڕەقی یان کشانی دیواری سک لە کاتی دەست‌لێداندا.
- ڕشانەوەی بەردەوام، یان دەرچوونی خوێن لەگەڵ ڕشانەوە یان پیسایی.
- خێرایی هەناسەدان لەگەڵ دابەزینی پەستانی خوێن.
پرسیارە باوەکان
هۆکاری ئازاری توندی سک چییە؟
زۆرجار لە هەوکردنی پەردەی ناو سکەوە دروست دەبێت؛ هەوکردنی پاشکۆی ڕیخۆڵەی کوێر، تەقینی زامی گەدە، گیرانی ڕیخۆڵەکان، یان هەوکردنی جگەر و کیسەی زەرداو لە هۆکارەکانن.
هۆکاری ئازاری توندی خوارەوەی سک چییە؟
ڕەنگە بەهۆی هەوکردنی ئەندامەکانی بەشی خوارەوە یان پشتی سک بێت، وەک هەوکردنی کیسەی میز، هەوکردنی گورچیلە یان بەردی گورچیلە.
بۆچی نابێت لە حاڵەتە توندەکانی سکدا دەرمانی کەمکردنەوەی ئازار بدرێت؟
چونکە دەرمانەکانی کەمکردنەوەی ئازار شوێن و توندیی ئازار دەشارنەوە؛ ئەمە لە کاتی پشکنین گومانی پزیشک زیاد دەکات و ڕێگری لە تشخیصی وردی دۆخەکە دەکات.
ڕەتکردنەوەی بەرپرسیارێتی: ئەم ناوەڕۆکە تەنها بۆ مەبەستی زانیارییە و جێگرەوەی ڕاوێژکردن بە پزیشکی پسپۆڕ یان وەرگرتنی چاودێریی پزیشکیی بەپەلە نییە.
وتارە پەیوەندیدارەکان
- گومان لە ژەهراویبوون چی بکەم؟
- مامەڵە لەگەڵ نەخۆشانی هاوکاری ناکەن
- کەرەستەکانی ئەمبولانس و ئامێرە سەرەکییەکان
- بنەماکانی یارمەتیی سەرەتایی: ڕێنمایی گرنگ
- زیاتر دەربارەی فریاکەوتنی سەرەتایی و حاڵەتە بەپەلەکان
Illustration: AI-generated
approved by: Medica Health team