آلرژی شیر در کودکان یک پاسخ ایمنی غیرطبیعی به پروتئین‌های لبنی است که علائم آن در افراد مبتلا می‌تواند از موارد خفیف تا شدید متغیر باشد.
آلرژی شیر در کودکان چیست و دلایل آن کدامند؟
این وضعیت زمانی رخ می‌دهد که سیستم ایمنی پروتئین‌های خاصی در شیر را به عنوان اجسام مضر شناسایی کرده و باعث تحریک تولید پادتن‌های نوع (IgE) شود. این پادتن‌ها به سیستم ایمنی سیگنال می‌دهند تا هیستامین و سایر مواد شیمیایی را آزاد کند که منجر به بروز علائم می‌شود.
پروتئین‌های اصلی ایجادکننده واکنش در شیر گاو عبارتند از:
- کازئین: در بخش جامد شیر یافت می‌شود.
- پروتئین وی (Whey): در بخش مایع شیر وجود دارد.
سایر انواع شیر پستانداران مانند شیر بز، گوسفند و گاومیش نیز می‌توانند واکنش‌های مشابهی ایجاد کنند.
علائم آلرژی کودکان به لبنیات
نشانه ها معمولاً دقایق یا ساعت‌ها پس از مصرف شیر ظاهر می‌شوند و به دو دسته تقسیم می‌شوند:
- علائم فوری: شامل کهیر، تورم لب‌ها، زبان یا گلو، استفراغ، تنگی نفس یا خس‌خس سینه و خارش اطراف دهان.
- علائم دیررس: مانند اسهال یا مدفوع شل (که ممکن است حاوی خون باشد)، دل‌پیچه، آب‌ریزش بینی و اشک چشم.
آیا داروی آسم و آلرژی خاصی برای کمک به درمان وجود دارد؟
یک مطالعه کوچک به امکان استفاده از «اومالیزوماب» اشاره کرده است؛ یک درمان بیولوژیک که به عنوان داروی آسم کودکان نیز به کار می‌رود و می‌تواند به غلبه بر آلرژی‌های شدید کمک کند. این درمان با مسدود کردن پروتئین ایمنی IgE، از فعال شدن سلول‌های ماست و ترشح مواد ایجادکننده تورم و خارش جلوگیری می‌کند.
در آزمایشی روی ۱۱ کودک (بین ۷ تا ۱۷ سال) که دچار واکنش‌های تهدیدکننده حیات بودند، تزریق این دارو به مدت ۹ هفته انجام شد و سپس با مصرف مقادیر افزایشی شیر به صورت روزانه برای دو تا سه ماه ادامه یافت که در ۹ کودک موفقیت‌آمیز بود.
تفاوت بین آلرژی شیر و عدم تحمل شیر چیست؟
بسیاری این دو حالت را با هم اشتباه می‌گیرند، اما تفاوت آن‌ها بنیادی است:
- آلرژی واقعی: با سیستم ایمنی مرتبط است و برای جلوگیری از واکنش‌های خطرناک، نیاز به حذف کامل شیر دارد.
- عدم تحمل (مانند عدم تحمل لاکتوز): ارتباطی با سیستم ایمنی ندارد و علائم آن اغلب محدود به مشکلات گوارشی مانند نفخ، گاز و اسهال است.
عوامل خطر و عوارض
احتمال ابتلا در موارد زیر افزایش می‌یابد:
- سابقه خانوادگی آسم، اگزما یا تب یونجه.
- ابتلا به درماتیت آتوپیک.
- وجود انواع دیگر آلرژی کودکان.
عوارض احتمالی می‌تواند شامل کمبود تغذیه و کند شدن رشد به دلیل محدودیت‌های غذایی و همچنین اضطراب و استرس در هنگام انتخاب غذا باشد.
جایگزین‌های لبنی و پیشگیری
پرهیز از شیر و فرآورده‌های آن، درمان اولیه است. برای پیشگیری از واکنش‌ها:
- برچسب مواد غذایی را به دقت بخوانید تا کلمات «کازئین»، «پروتئین وی» یا ترکیباتی که با «لاکتو» شروع می‌شوند را شناسایی کنید.
- شیردهی طبیعی بهترین گزینه برای نوزادان است.
- پس از مشورت با پزشک، از شیرهای صنعتی با قابلیت حساسیت‌زایی پایین (هیدرولیز شده جزئی یا شدید)، شیرهای مبتنی بر اسیدهای آمینه یا سویا استفاده کنید.
چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟
به محض ظهور هرگونه علامت پس از مصرف شیر، باید با متخصص آلرژی مشورت کنید. همچنین در صورت مشاهده علائم «آنافیلاکسی» (حساسیت مفرط) که وضعیتی تهدیدکننده حیات است، باید فوراً درمان اضطراری دریافت کنید. این علائم عبارتند از:
- تورم گلو و تنگی مجاری تنفسی که مانع تنفس شود.
- افت شدید فشار خون (شوک).
- قرمزی شدید صورت و خارش گسترده.
سوالات متداول
آیا آلرژی شیر در کودکان با گذشت زمان از بین می‌رود؟
بله، این حساسیت در اکثر کودکان با افزایش سن و تکامل سیستم گوارشی کاهش می‌یابد، اما در برخی افراد ممکن است تا پایان عمر باقی بماند.
سندرم التهابی روده و کولون (FPIES) چیست؟
نوعی آلرژی غذایی دیررس است که در آن واکنش (غالباً استفراغ و اسهال) چندین ساعت پس از مصرف شیر ظاهر می‌شود و معمولاً با گذشت زمان برطرف می‌گردد.
چگونه کمبودهای غذایی ناشی از حذف شیر را جبران کنم؟
پزشک یا متخصص تغذیه می‌تواند در برنامه‌ریزی وعده‌های غذایی متوازن کمک کند و در صورت نیاز، مکمل‌های کلسیم، ویتامین D و ریبوفلاوین را تجویز نماید.
سلب مسئولیت پزشکی: این محتوا صرفاً برای اطلاع‌رسانی است و جایگزین مشورت با پزشک متخصص نمی‌باشد.
مقالات مرتبط
- ارتباط سوزش معده مزمن و بیماری آسم
- خطرات آلودگی هوا در بارداری برای جنین و نوزاد
- کم‌خونی بارداری و احتمال بروز آسم در کودکان
- آسم سرفه‌ای چیست و چه علائمی دارد؟
- بیشتر درباره آسم
Illustration: AI-generated
approved by: Medica Health team