برخی از افراد مبتلا به آپنه انسدادی خواب (OSA)، هنگام بیدار شدن دچار سردرد آپنه خواب می‌شوند؛ وضعیتی که ممکن است بین ۱ از هر ۱۰ نفر تا ۱ از هر ۳ نفر را تحت تأثیر قرار دهد.
سردرد آپنه خواب چیست؟
سردرد آپنه خواب در واقع دردی تکرارشونده است که هنگام بیدار شدن و حداقل ۱۵ روز در ماه احساس می‌شود. برای دریافت این تشخیص خاص، فرد باید دارای OSA با شاخص آپنه-هیپوپنه (AHI) ۵ یا بالاتر باشد. افرادی که دچار این اختلال هستند، تا سه برابر بیشتر از افراد سالم، احتمال است که از سردردهای صبحگاهی رنج ببرند.
این سردردها معمولاً به صورت دردی مبهم یا احساس فشار، مشابه یک باند سفت دور سر، حس می‌شوند. درد معمولاً دوطرفه است (یعنی در هر دو طرف سر احساس می‌شود) و می‌تواند تا چهار ساعت طول بکشد. برخلاف میگرن، این وضعیت باعث حساسیت به نور یا صدا نمی‌شود و تهوع را به همراه ندارد.
علت بروز سردرد همراه با آپنه خواب چیست؟
علت دقیق این پدیده هنوز به‌طور کامل شناخته نشده و شواهد میان پژوهشگران متفاوت است. برخی معتقدند هیپوکسمی (سطح پایین اکسیژن خون) باعث گسترش رگ‌های خونی در مغز شده و فشار و درد ایجاد می‌کند. با این حال، داده‌های دیگر نشان می‌دهد افرادی که این سردردها را دارند، اغلب سطح اکسیژن و وقفه‌های تنفسی مشابهی با کسانی دارند که دچار OSA هستند اما دردی احساس نمی‌کنند.
تئوری دیگر این است که این سردردها نتیجه کیفیت پایین خواب هستند. اختلالات تنفسی می‌تواند منجر به خوابی غیرتازه شود و خطر بیماری‌های قلبی-عروقی و فشار خون بالا را افزایش دهد که ممکن است به‌طور مستقیم‌تری باعث تحریک درد شود.
سایر انواع سردردها در ارتباط با آپنه خواب
علاوه بر نوع صبحگاهی، انواع دیگر سردرد نیز با OSA مرتبط هستند:
- سردردهای خوشه‌ای: این موارد اغلب در حین خواب رخ می‌دهند و ممکن است شامل گرفتگی بینی، تعریق پیشانی یا افتادگی پلک‌ها باشند.
- سردردهای هیپنیک: که به «سردردهای ساعت زنگ‌دار» معروف‌اند، معمولاً چهار تا شش ساعت پس از به خواب رفتن شروع شده و ممکن است باعث بیدار شدن فرد شوند.
- سردردهای تنشی: دردهای مبهمی هستند که اغلب با استرس یا بهداشت خواب ضعیف مرتبط‌اند.
- میگرن: اگرچه نتیجه مستقیم OSA نیست، اما افرادی که میگرن دارند بیشتر در معرض کم‌خوابی قرار می‌گیرند.
در این موارد، ممکن است فرد دچار سردرد آپنه خواب در شب شود که کیفیت استراحت او را کاهش می‌دهد.
عوامل خطر و درمان
زنان و افرادی که سابقه سردرد دارند، در معرض خطر بیشتری هستند. در مورد اینکه آیا شدت OSA احتمال بروز این سردردها را افزایش می‌دهد یا خیر، اختلاف نظر وجود دارد؛ برخی مطالعات می‌گویند بله و برخی دیگر این ارتباط را اندک می‌دانند.
برای درک بهتر، باید به تعریف آپنه توجه کرد؛ آپنه به معنای توقف موقت تنفس در حین خواب است. در واقع معنی آپنه در اینجا به معنای انسداد مجاری تنفسی است.
درمان سردرد آپنه خواب معمولاً شامل مدیریت OSA زمینه‌ای است:
- درمان با CPAP: دستگاهی که فشار هوا را از طریق ماسک منتقل می‌کند تا مجاری تنفسی باز بماند.
- دستگاه‌های دهانی: ابزارهای سفارشی که فک را به جلو می‌راند.
- تغییرات سبک زندگی: کاهش وزن، پرهیز از الکل یا آرام‌بخش‌ها قبل از خواب و خوابیدن به پهلو یا دمر.
- جراحی: اقداماتی مانند تنزیکتومی (برداشتن لوزه) برای باز کردن مجرای تنفسی.
چه زمانی به پزشک مراجعه کنیم؟
اگر با سردردهای مکرر بیدار می‌شوید یا متوجه این علائم هشداردهنده OSA شدید، با یک ارائه‌دهنده خدمات بهداشتی مشورت کنید:
- خرخر بلند یا نفس‌نفس زدن برای هوا در حین خواب.
- بیدار شدن با احساس خفگی یا عدم تازگی.
- خواب‌آلودگی بیش از حد در طول روز یا انرژی کم.
- در کودکان: شب‌ادراری، بیش‌فعالی یا مشکل در تمرکز.
در برخی موارد شدید، فرد ممکن است سردرد آپنه خواب در تمام روز را تجربه کند که نیاز به پیگیری فوری پزشکی دارد.
سوالات متداول
سردرد آپنه خواب چه احساسی دارد؟
به‌طور کلی به صورت فشار مبهم و غیرضربانی یا مانند یک باند سفت در هر دو طرف سر احساس می‌شود.
سردرد آپنه خواب چه مدت طول می‌کشد؟
درد معمولاً تا چهار ساعت پس از بیدار شدن ادامه دارد، اگرچه گاهی اوقات زودتر برطرف می‌شود.
چه چیزی به درمان سردرد آپنه خواب کمک می‌کند؟
این سردردها اغلب پس از درمان موفقیت‌آمیز آپنه انسدادی خواب با روش‌هایی مانند درمان CPAP، دستگاه‌های دهانی یا تغییرات سبک زندگی ناپدید می‌شوند.
سلب مسئولیت پزشکی: این محتوا صرفاً برای اطلاع‌رسانی است و توصیه پزشکی محسوب نمی‌شود. همیشه برای هرگونه سوال در مورد یک بیماری، با پزشک یا سایر ارائه‌دهندگان واجد شرایط خدمات بهداشتی مشورت کنید.
مقالات مرتبط
- شناخت بیداری گیج‌آلود و علائم مستی خواب
- بررسی طرح تغییر ساعت و اثرات آن بر سلامت
- علت بیدار شدن زود هنگام افراد مسن و راهکارهای بهبود خواب
- ارتباط آپنه خواب و کاهش وزن و تاثیر داروهای لاغری
- بیشتر درباره خواب و اختلالات خواب
Illustration: AI-generated
approved by: Medica Health team