ئەم بابەتە ڕوونی دەکاتەوە شۆردنەوەی کۆلۆن چییە، بۆچی بەکاردێت و چ مەترسییەکانی هەیە، هەروەها جێگرەوە سروشتییەکانی باس دەکات.
شۆردنەوەی کۆلۆن چییە؟
لە شۆردنەوەی کۆلۆن بە ئاو، بۆ پەمپکردنی بڕێکی زۆر ئاو کە نزیکەی ٦٠ لیترە، بۆرییەک لە ڕێگەی کونی مەبەزەوە دەخرێتە ناوەوە. لە هەندێک حاڵەتدا، پسپۆڕان یان پزیشکان باکتریای بەسوود، گیا یان ئەنزایم بۆ ئەو ئاوە زیاد دەکەن.
شۆردنەوەی کۆلۆن بۆ چی بەکاردێت؟
باوەڕی باو هەیە کە ئەم ڕێکارە سوودی هەیە، بەڵام هیچ بەڵگەی زانستییەک ئەو سوودانە پشتڕاست ناکاتەوە. لە سوودە چاوەڕوانکراوەکاندا ئەمانە هەن:
- پاککردنەوەی ڕیخۆڵەکان لە ژەهری پاشماوەی خواردنی هەرس‌نەکراو.
- کەمکردنەوەی گاز و چارەسەرکردنی ئاوسانی سک.
- یارمەتیدان بۆ کەمکردنەوەی کێش یان پاراستنی کێش.
- پشتگیریکردن لە سیستەمی بەرگریی جەستە و کەمکردنەوەی ئەگەری تووشبوون بە شێرپەنجەی کۆلۆن.
مەترسی و کاریگەرییەکانی شۆردنەوەی کۆلۆن
ئەم ڕێکارە ڕەنگە ببێتە هۆی کۆمەڵێک ئاڵۆزیی تەندروستی، لەوانە:
- دروستبوونی کون لە ڕیخۆڵەکان یان گرژیی ڕیخۆڵە.
- هەستکردن بە دڵتێکچوون و ڕشانەوە.
- تووشبوون بە وشکبوونەوەی جەستە، کە ڕەنگە ببێتە هۆی سەرگێژی.
- تێکچوونی هاوسەنگیی توخمە سەرەکییەکانی جەستە یان تووشبوون بە هەوکردنی بەکتریایی.
- کەمبوونەوەی بڕی باکتریا بەسوودەکان لە سیستەمی هەرسدا.
- ئەگەری تووشبوون بە لەکارکەوتنی گورچیلە یان دەرکەوتنی کاردانەوەی هەستیاری بەرامبەر بەو ماددانەی زیاد دەکرێنە ناو ئاوەکە.
ئەو کەسانەی زیاتر سوودی دەبینن و زیاتر زیانیان پێدەگات
وەڵامی جەستە بۆ ئەم ڕێکارە بە پێی دۆخی تەندروستی جیاوازە:
ئەو کەسانەی زیاتر سوودی دەبینن:
باوەڕ وایە ئەو کەسانەی تووشی قەبزیی توندن یان نەخۆشیی بێ‌کۆنترۆڵی پیساییان هەیە، زیاتر لەوانی تر بتوانن سوود لەم ڕێکارە ببینن.
ئەو کەسانەی زیاتر زیانیان پێدەگات:
- نەخۆشانی گورچیلە: چونکە دەرکردنی بڕی ئەو ئاوەی بەکاردێت، بارێکی زیادە دەخاتە سەر گورچیلەکان.
- ئەو کەسانەی بواسیر یان درزی کونی مەبەزیان هەیە: چونکە خستنە ناوەوەی بۆرییەکە یان پەمپکردنی ئاو ڕەنگە ببێتە هۆی برین لە ناوچەی مەبەزدا.
جێگرەوە سروشتییەکان بۆ پاککردنەوەی کۆلۆن
دەتوانرێت بەبێ پەنا بردنە بەر دەستێوەردانی پزیشکی، پاکیی کۆلۆن بپارێزرێت بە:
١. پەیڕەوکردنی ڕێژەیەکی خواردنی تەندروست کە پڕە لە ڕیشاڵ و کەمکردنەوەی خواردنی گۆشتی سوور.
٢. وازهێنان لە جگەرەکێشان.
٣. ئەنجامدانی پشکنینی زوو بۆ شێرپەنجەی کۆلۆن، لە تەمەنی پەنجا ساڵییەوە.
پرسیارە باوەکان
شۆردنەوەی کۆلۆن چییە؟
ڕێکارێکە کە تێیدا بڕێکی زۆر ئاو (نزیکەی ٦٠ لیتر) لە ڕێگەی بۆرییەکەوە کە لە کونی مەبەز دەخرێتە ناوەوە، دەکرێتە ناو کۆلۆن.
ئایا شۆردنەوەی کۆلۆن زیانبەخشە؟
بەڵێ، ڕەنگە بۆ هەندێک کەس زیانبەخش بێت و ببێتە هۆی ئاڵۆزیی وەک کونبوونی ڕیخۆڵە، وشکبوونەوەی جەستە یان لەکارکەوتنی گورچیلە.
کێ زیاتر سوود دەبینێت و کێ زیاتر زیانی پێدەگات؟
ئەو کەسانەی قەبزیی توندیان هەیە یان تووشی بێ‌کۆنترۆڵی پیسایی بوون، زیاتر سوود دەبینن؛ بەڵام نەخۆشانی گورچیلە و ئەو کەسانەی بواسیر یان درزی کونی مەبەزیان هەیە، زیاتر زیانیان پێدەگات.
کەی پێویستە سەردانی پزیشک بکەیت؟
ئەگەر دوای ئەم ڕێکارە نیشانەکانی خوارەوە دەرکەوتن، دەبێت دەستبەجێ ڕاوێژ بە پزیشک بکەیت:
- ئازاری تیژ یان گرژیی توندی ڕیخۆڵە.
- دەرکەوتنی نیشانەکانی وشکبوونەوەی توندی جەستە، وەک سەرگێژیی بەردەوام.
- ڕشانەوە یان دڵتێکچوونی نائاسایی.
- خوێنبەربوون یان برین لە ناوچەی مەبەزدا.
بەرپرسیارێتی: ئەم ناوەڕۆکە تەنها بۆ مەبەستی زانیارییە و جێگرەوەی ڕاوێژی پزیشکیی پسپۆڕانە نییە.
وتارە پەیوەندیدارەکان
- هیرشپرونگ: نیشانەکان، تشخیص و چارەسەر
- دەرمانی کولیتی ئەلسەری و ڕێگاکانی چارەسەر
- سندرۆمی ڕوودەی هەستیار لە دووگیانیدا: چارەسەر
- پەراستیتەکانی ڕیخۆڵە: نیشانە و چارەسەر
- زیاتر دەربارەی ڕیخۆڵە و کۆڵۆن
Illustration: AI-generated
approved by: Medica Health team