خوێندنی نەرم و دواخستنی وانەی بەیانی، سەرکەوتنی قوتابیان لە وەرگرتنی خەوی پێویست زیاد دەکات و تەندروستی جەستەیی و دەروونییان باشتر دەکات.
پەیوەندی فێربوونی دوورەوە بە سەرکەوتنی قوتابیان لە وەرگرتنی خەو
توێژینەوەیەک کە ٥٠٠٠ قوتابیی پۆلی شەشەم تا دوازدەم لەخۆ گرتبوو، دەرخستی کە شێوازی خوێندن ڕاستەوخۆ کاریگەری لە ماوەی پشووی شەوانەیان هەیە. ئەنجامەکان بەپێی شێوازی فێربوون جیاواز بوون:
- فێربوونی ناهاوکات: بەرزترین ڕێژەی خەوی پێویستی تۆمار کرد؛ ڕێژەکە لە قوتابیانی قۆناغی ئامادەییدا زیاتر لە ٨١% و لە قوتابیانی قۆناغی ناوەندیدا زیاتر لە ٦٢% بوو، چونکە وانەی ڕاستەوخۆیی نەبوو کە ناچاریان بکات زوو لە خەو هەستن.
- فێربوونی ئۆنلاین لەگەڵ وانەی ڕاستەوخۆ: ٥٦.٩%ی قوتابیانی ئامادەیی و ٣٨.٧%ی قوتابیانی ناوەندی خەوی پێویستیان وەرگرت.
- خوێندنی ئامادەیی: کەمترین ڕێژەی تۆمار کرد؛ تەنها ٣٧.٢%ی قوتابیانی ئامادەیی و ٢٠.٤%ی قوتابیانی ناوەندی خەوی پێویستیان وەرگرت.
کاریگەری دواخستنی کاتی دەستپێکی ڕۆژی خوێندن
توێژینەوەیەکی دیکە کە ٢٨,٠٠٠ قوتابیی لەخۆ گرتبوو، ئاماژەی بەوە کرد کە دواخستنی کاتی دەستپێکی خوێندن یارمەتی هەرزەکاران دەدات ڕووبەڕووی کێشەکانی خەو ببنەوە کە پەیوەستن بە قۆناغی گەشەی بلوغ:
- قۆناغی ئامادەیی: بە دواخستنی خوێندن بۆ ٧٠ خولەک، خەوی قوتابیان بە ناوەند ٣.٨ کاتژمێر لە هەفتەدا زیاد بوو و ٢٠%یان گوتیان خەواڵوویی ڕۆژانەیان کەم بووەتەوە.
- قۆناغی ناوەندی: دواخستنی خوێندن بۆ ماوەی ٤٠ تا ٦٠ خولەک، خەویان بە ٢.٤ کاتژمێر لە هەفتەدا زیاد کرد و خەواڵوویی ڕۆژانە بە ڕێژەی ١٢% کەم بووەوە.
- قۆناغی سەرەتایی: کاتێک کاتی دەستپێکی خوێندن بۆ ماوەی یەک کاتژمێر پێش خرا، هیچ گۆڕانکارییەک لە شێوازی خەوی ئەم قوتابییانەدا نەبوو.
مەترسییەکانی کەمی خەو بۆ منداڵان و هەرزەکاران
وەرنەگرتنی پشووی پێویست دەبێتە هۆی خراپبوونی چەند لایەنێکی تەندروستی و کارکردنیان:
- تەندروستی جەستەیی: زیادبوونی ئەگەری تووشبوون بە قەڵەوی، بەرزبوونەوەی پەستانی خوێن و زیادبوونی ڕووداو و برینداربوون.
- تەندروستی دەروونی و ڕەفتاری: دروستبوونی گۆڕانی نەرێنیی حاڵەت و زیادبوونی کێشە ڕەفتارییەکان.
- ئەدای خوێندن: کێشە لە چڕکردنەوەی سەرنج، لاوازیی یادەوەریی کورتخایەن و کێشە لە پرۆسەکردنی زانیاریی نوێ و تەواوکردنی ئەرکەکان.
پرسیارە باوەکان
ئایا فێربوونی دوورەوە کاریگەری لەسەر کوالێتیی خەوی قوتابیان هەیە؟
بەڵێ، بە تایبەتی لە سیستەمەکاندا کە پێویستیان بە ئامادەبوون لە وانەی ڕاستەوخۆ نییە؛ قوتابیان زۆرجار دواتر لە خەو هەڵدەستن و کاتژمێری زیاتر دەخەون.
کاتی پێشنیارکراوی دەستپێکی خوێندن بۆ هەرزەکاران کەیە؟
ئەکادیمیای ئەمریکیی پزیشکی منداڵان پێشنیار دەکات ڕۆژی خوێندن بۆ قوتابیانی قۆناغی ناوەندی و ئامادەیی لە کاتژمێر ٨.٣٠ی بەیانی دەست پێ بکات.
ئایا قوتابیانی قۆناغی سەرەتایی لە دواخستنی کاتی خوێندن سوودمەند دەبن؟
بەپێی توێژینەوەکان، بە گۆڕینی کاتی دەستپێکی خوێندن، هیچ گۆڕانکارییەک لە شێوازی خەو یان شێوازی ژیانی قوتابیانی قۆناغی سەرەتاییدا نەبینرا.
کەی پێویستە ڕاوێژ بە پزیشک بکرێت؟
ئەگەر نیشانەی تێکچوونی درێژخایەنی خەو ببینرێت، پێشنیار دەکرێت سەردانی پسپۆڕان بکرێت، وەک:
- خەواڵوویی زۆر و بەردەوام لە کاتی ڕۆژدا، سەرەڕای خەوتنی شەوانە.
- خراپبوونی لەناکاوی دەستکەوتی خوێندن یان توانای چڕکردنەوەی سەرنج و یادەوەری.
- دەرکەوتنی نیشانە جەستەییەکانی پەیوەست بە کەمی خەو، وەک بەرزبوونەوەی پەستانی خوێن یان قەڵەویی زۆر.
ڕەتکردنەوەی بەرپرسیاریەتی: ئەم ناوەڕۆکە تەنها بۆ مەبەستی زانیارییە و جێگرەوەی ڕاوێژی پزیشکیی پسپۆڕانە نییە.
وتارە پەیوەندیدارەکان
- ماسكی CPAP؛ داهێنان بۆ چارەسەری خەوی ئاسوودەتر
- هۆکاری ترسی شەوانە و چارەسەری
- هۆکاری بێخەوی و نیگەرانی چییە؟
- دڵەڕاوکێی شەوانە و ڕێگاکانی ئارامبوونەوە
- زیاتر دەربارەی خەو و تێکچوونەکانی خەو
Illustration: AI-generated
approved by: Medica Health team