سکچوون و ئەنفلۆنزا لەگەڵ ئەنفلۆنزای وەرزی هاوشێوەن، بەڵام هەندێک جار چاودێریی پزیشکیی خێرا بۆ ڕێگریکردن لە ئاڵۆزی و چاکبوونەوە پێویستە.
نیشانەکانی سکچوون و ئەنفلۆنزا چین؟
نیشانەکانی ئەم ڤایرۆسە لەگەڵ ئەنفلۆنزای ئاسایی هاوشێوەن، بەڵام لەوانەیە نیشانەکانی گەدە و ڕیخۆڵە زیاتر دیار بن. نیشانە باوەکان ئەمانەن:
- بەرزبوونەوەی پلەی گەرمی (تا) و ئاوسان یان داخستنی لووت.
- کۆکە، هەوکردنی قوڕگ و هەستکردن بە ماندووبوونی زۆر.
- سەرئێشە، ئازاری ماسولکەکان و لەرز.
- تێکچوونی گەدە و ڕیخۆڵە، وەک ڕشانەوە و سکچوون لە هەمان کاتدا.
ئەم نیشانانە زۆرجار لە ماوەی نێوان یەک تا ٣ ڕۆژ دوای بەرکەوتن بە ڤایرۆسەکە دەردەکەون.
ڕێگاکانی گواستنەوەی تووشبوون و پێشگیری
ڤایرۆسەکە لە ڕێگەی وردەئاوی دەرچوو لە کۆکە یان پژمینەوەی کەسی تووشبوو، یان لە ڕێگەی دەستدان بە ڕوویەکی پیسبوو و پاشان دەستدان بە ڕوو، دەگوازرێتەوە. شایانی باسە خواردنی گۆشتی بەراز نابێتە هۆی تووشبوون بە ئەم نەخۆشییە.
بۆ پاراستنی خۆت لە تووشبوون، ئەم ڕێنماییانە جێبەجێ بکە:
- دەستەکانت بە ئاو و سابون بۆ لانیکەم ٢٠ چرکە بشۆ، یان مادەی پاککەرەوەی ئەلکۆلی بە ڕێژەی ٦٠% یان زیاتر بەکاربهێنە.
- کاغەزی دەستپاککەرەوە یان ناوەوەی ئەژنۆت بەکاربهێنە بۆ داپۆشینی دەم و لووتت لە کاتی کۆکەدا.
- ئەو ڕووانە پاک و بێهەڵگرەوە بکە کە زۆر دەستیان لێدەدرێت، وەک دەستگرتەکانی دەرگا.
- ڤاکسینی ساڵانەی ئەنفلۆنزا وەربگرە بۆ کەمکردنەوەی ئەگەری تووشبوون یان توندی نەخۆشییەکە.
- کاتێک هەست بە نەخۆشی دەکەیت، لە ماڵەوە بمێنەوە؛ هەروەها بۆ لانیکەم ٢٤ کاتژمێر دوای ونبوونی تا.
چارەسەری ئەنفلۆنزای بەراز و ئەگەری چاکبوونەوە
ڕێژەی چاکبوونەوە لەم نەخۆشییە بەرزە و زۆربەی تووشبووان بە شێوەی خۆکار لە ماوەی دوو هەفتەدا چاک دەبنەوە. لەگەڵ ئەوەشدا، هەندێک هۆکار ڕەنگە مەترسیی ئاڵۆزییەکان زیاد بکەن، وەک:
- تەمەن: منداڵانی خوار تەمەنی ٥ ساڵ و کەسانی بەساڵاچوو (٦٥ ساڵ یان زیاتر).
- تەندروستی: دووگیانبوون، دیابێت، یان ئەسم، نەخۆشیی دڵ و گورچیلە.
- بەرگریی جەستە و کێش: لاوازیی بەرگریی جەستە بەهۆی نەخۆشییەکانی وەک ئایدز یان دەرمانی کیمیایی، و بەرزبوونەوەی پێوەری جەستەیی کێش بۆ ٤٠ یان زیاتر.
چارەسەری پزیشکی دژەڤایرۆسەکان وەک زانامیویر، پێرامیویر و ئۆسێلتامیویر دەگرێتەوە، و باشترە لە ماوەی ٤٨ کاتژمێر لە دەستپێکی نیشانەکاندا بدرێن. هەروەها، دەرمانی کەمکردنەوەی ئازار کە بێ ڕەچەتە بەردەستن بۆ کەمکردنەوەی تا بەکاردەهێنرێن؛ بەڵام پێویستە لە پێدانی ئەسپیرین بە منداڵانی خوار تەمەنی ١٨ ساڵ خۆ بپارێزرێت بۆ ڕێگریکردن لە سەندرۆمی ڕای.
کەی پێویستە سەردانی پزیشک بکەیت؟
ئەگەر ئەم نیشانانە دەردەکەون، دەبێت دەستبەجێ داوای چاودێریی پزیشکی بکەیت:
- هەناسەدانی سەخت یان ئازار و فشار لە سنگدا.
- بەردەوامبوونی بەرزیی پلەی گەرمی بۆ ماوەی زیاتر لە ٣ تا ٥ ڕۆژ.
- گۆڕانی ڕەنگی پێست بۆ خۆڵەمێشی یان شین.
- ڕشانەوەی بەردەوام یان توند کە ڕێگە لە خواردنەوەی شلەکان دەگرێت.
- تێکچوونی هۆش یان سەرگێژەی توند.
پرسیارە باوەکان
چۆن تووشی ئەنفلۆنزای بەراز دەبیت؟
تووشبوون کاتێک ڕوودەدات کە وردەئاوی بچوکی ڤایرۆسەکە هەڵدەژمێریت کە کەسی تووشبوو لە کاتی کۆکە یان پژمینەوە دەریدەکات؛ یان دەست لە ڕوویەکی پیسبوو بە ڤایرۆسەکە دەدەیت و پاشان میکرۆبەکان دەگوازیتەوە بۆ چاو، لووت یان دەم.
هۆکارەکانی سەرماخۆردن و ئەنفلۆنزا دوای کۆکە یان پژمینی نەخۆشەکان ماوەی چەند لە ژینگەدا دەمێننەوە؟
ماوەکە لە چەند کاتژمێرێک تا چەند ڕۆژێک دەگۆڕێت و بە جۆری ڤایرۆس، سروشتی ڕووەکە (لەسەر ڕووە ڕەقەکان زیاتر لەسەر قوماش دەمێنێتەوە) و بارودۆخی ژینگە، وەک شێ و پلەی گەرمی و جووڵەی هەوا، پەیوەستە.
ئایا دژەزیندەکان ئەم نەخۆشییە چارەسەر دەکەن؟
نەخێر، چونکە ئەنفلۆنزای بەراز بەهۆی ڤایرۆسەوە دروست دەبێت و دژەزیندەکان تەنها بۆ چارەسەری تووشبوونی بەکتریایی بەکاردەهێنرێن.
ڕەتکردنەوەی بەرپرسیاری: ئەم ناوەڕۆکە تەنها بۆ زانیارییە و جێگرەوەی ڕاوێژ لەگەڵ پزیشکی پسپۆڕ نییە.
وتارە پەیوەندیدارەکان
- چارەسەری کۆرۆنا و دەستنیشانکردنی ڤایرۆس
- چارەسەری زکام و ڕێنماییە ماڵەوەکان
- کۆکەی بلغم‌دار و کاریگەری ئەنتیبیۆتیک
- گەڕاندنەوەی حەسی بۆنکردن دوای سەرماخۆردن
- زیاتر دەربارەی هەڵامەت، ئەنفلۆنزا و کۆڤید-١٩
Illustration: AI-generated
approved by: Medica Health team