سپیرۆمەتری تاقیکردنەوەیەکی بێ‌ئازارە کە قەبارە و خێرایی هەوای هەناسەدان دەپێوێت و یارمەتی پشکنینی کارکردنی سییەکان دەدات.
سپیرۆمەتری چییە؟
ئەم ڕێکاری پزیشکییە باوە یارمەتی پزیشکان دەدات بزانن سییەکانتان چەندە باش کار دەکەن. بە تایبەتی، سێ پێوەری سەرەکی دەپێوێت: بڕی ئەو هەوایەی دەتوانن هەڵیبمژنەوە، بڕی ئەو هەوایەی دەتوانن دەریبکەن، و خێرایی ئەوەی هەوا لە سییەکانتان دەریدەن.
تاقیکردنەوەی سپیرۆمەتری بۆ ئەسمە و نەخۆشییەکانی دیکە
پێشکەشکارانی چاودێری تەندروستی ئەنجامەکان بەکاردەهێنن بۆ دیاریکردنی هۆکاری کێشەکانی هەناسەدان. ئەم تاقیکردنەوەیە دەتوانێت یارمەتی دەستنیشانکردنی چەندین دۆخ بدات، لەوانە:
- ئەسمە
- فیبرۆزی کیستی
- فیبرۆزی سییەکان (شوێنەبرین لە سییەکان)
- نەخۆشییەکی درێژخایەنی ڕێگاکانی هەناسەدانی بەرگری (COPD)
ئامادەکاری بۆ تاقیکردنەوەی سپیرۆمەتری
ئەم ڕێکارە بە شێوەیەکی ئاسایی نزیکەی ١٥ خولەک دەخایەنێت و لە نووسینگەی پزیشک ئەنجام دەدرێت. بۆ ئامادەبوون:
- پێش کاتی چاوپێکەوتنەکە خواردنی ژەمێکی گەورە مەخۆن.
- جل‌وبەرگێک لەبەر بکەن کە ڕێگەتان بدات بە ئاسانی بجوڵێن و هەناسە بدەن.
- سەبارەت بەو دەرمانانەی لە ڕۆژی تاقیکردنەوەکەدا نابێت بیانخۆن، لەگەڵ پزیشکتان ڕاوێژ بکەن.
ڕێکاری تاقیکردنەوەکە چۆن ئەنجام دەدرێت؟
لە کاتێکدا لەسەر کورسییەک دادەنیشن، پەڕژینێک لەسەر لووتتان دادەنرێت بۆ ئەوەی هەوا لە کونەکانی لووتتانەوە دەرنەچێت. هەناسەیەکی قووڵ هەڵدەکێشن و بە هێز و خێرایییەکی زۆر لە ناو بۆڕییەکدا هەوا دەدەن کە بە ئامێری سپیرۆمەتەرەوە بەستراوە. بۆ دڵنیابوون لە دروستیی پێوانەکە، دەبێت لێوەکانتان بە تەواوی بە دەوری بۆڕییەکەدا دابخەن.
تاقیکردنەوەکە بە شێوەیەکی ئاسایی سێ جار دووبارە دەکرێتەوە. پزیشکەکەتان بەرزترین بەها لە نێوان ئەو سێ بەهایەدا بەکاردەهێنێت بۆ ئەوەی وردترین ئەنجام بەدەست بێت.
تێگەیشتن لە ئەنجامەکانتان
پزیشکان ئەنجامەکانتان بە پێی ڕەگەز، بەرزی و تەمەنتان هەڵدەسەنگێنن. سەرنجیان لەسەر دوو پێوەری سەرەکییە:
- توانای ژیانیی بە زۆر (FVC): کۆی ئەو بڕە هەوایەی دەتوانن بیخەنە ناو و دەریبکەن.
- قەبارەی هەناسەدانی دەرەوەی بە زۆر (FEV-1): بڕی ئەو هەوایەی دەتوانن لە چرکەی یەکەمدا دەریبکەن.
بە گشتی، بەها ئاساییەکانی FEV-1 و FVC هەردووکیان لە نێوان ٨٠% تا ١٢٠%دان.
FEV-١ی نزم زۆرجار ئاماژەیە بۆ نەخۆشییەکانی ڕێگای هەناسەدانی بەربەستدار، وەک COPD؛ لەم دۆخەدا هەوا بە ئاسایی دەچێتە ناو سییەکان، بەڵام بەهۆی تەنگیی ڕێگاکانی هەناسەدانەوە ناتوانێت بە خێرایی دەربچێت. بە پێچەوانەوە، ئەگەر سییەکان نەتوانن بە بڕی پێویست هەوا پڕ ببن، ئەمە دەکرێت ئاماژە بێت بۆ نەخۆشییەکی سنووردارکەری سییەکان، وەک فیبرۆزی سییەکان. ئەگەر گومان لە بوونی بەربەستێکدا هەبێت، پزیشکێک ڕەنگە دەرمانی فراوانکەری بۆڕەکانی هەناسەدان بدات و تاقیکردنەوەکە دووبارە بکاتەوە بۆ بینینی ئەوەی دەرمانەکە ڕەوتی هەوا باشتر دەکات یان نا.
مەترسی و سەلامەتی
ئەم ڕێکارە بێ‌ئازارە، هەرچەندە هەوڵی هەناسەدانی قووڵ ڕەنگە هەندێک کەس سەرگێژ یان ماندوو بکات. ئەگەر تازە نەشتەرگەریتان کردووە یان نەخۆشییەکی دڵتان هەیە، پێش تاقیکردنەوەکە ئاگاداری پزیشکتان بکەنەوە.
پرسیارە باوەکان
ئایا پێویستم بە سپیرۆمەتری هەیە؟
ئەگەر کێشەی هەناسەدانتان هەیە یان لە مەترسیی ئەسمە یان COPDدان، ئەم تاقیکردنەوەیە هەنگاوێکی یەکەمی گرنگە بۆ دەستنیشانکردنی نەخۆشی. هەروەها بەکاردێت بۆ چاودێریکردنی ئەوەی چارەسەری دیاریکراو یان دەرمانێک بە کاریگەری کار دەکات یان نا.
چۆن بۆ تاقیکردنەوەی سپیرۆمەتری ئامادە ببمەوە؟
جل‌وبەرگی ئاسوودە لەبەر بکەن، پێش تاقیکردنەوەکە لە خواردنی قورس خۆ بپارێزن، و سەبارەت بە سنووردارکردنی دەرمان لەو ڕۆژەدا لەگەڵ پێشکەشکاری چاودێری تەندروستی خۆتان بپرسن.
تاقیکردنەوەکە چی دەپێوێت؟
قەبارەی ئەو هەوایە دەپێوێت کە دەتوانن هەڵیبمژنەوە و دەریبکەن، هەروەها خێراییی دەرکردنی هەواش دەپێوێت.
ئایا تاقیکردنەوەی سپیرۆمەتری لە ماڵەوە ئەنجام دەدرێت؟
ئەم ڕێکارە بە شێوەیەکی ئاسایی لە نووسینگەی پزیشک ئەنجام دەدرێت.
کەی پزیشک ببینن
ئەگەر بەردەوام هەناسەتان تەنگ دەبێت یان هەناسەدانتان قورسە، ڕاوێژ بە پێشکەشکاری چاودێری تەندروستی بکەن. ئەگەر پێشینەی نەخۆشیی دڵتان هەیە یان بە تازەیی نەشتەرگەریتان کردووە، پێش ئەنجامدانی ئەم تاقیکردنەوەی کارکردنی سییەکان پەیوەندی بە پزیشکەوە بکەن.
ڕەتکردنەوەی بەرپرسیارێتی: ئەم ناوەڕۆکە تەنها بۆ زانیارییە و ڕاوێژی پزیشکی نییە. هەمیشە لە هەر پرسیارێک سەبارەت بە دۆخێکی پزیشکی، ڕاوێژ بە پێشکەشکارێکی شایستەی چاودێری تەندروستی بکەن.
وتارە پەیوەندیدارەکان
- تاقیکردنەوەی EMG بۆ هەڵسەنگاندنی ماسولکە
- تاقیکردنەوەی گلوکۆز بۆ ناسینەوەی شەکرە
- بەهۆی ئازاری جومگەکان وەرزش ناکەم؟
- بنەماکانی یارمەتیی سەرەتایی: ڕێنمایی گرنگ
- زیاتر دەربارەی پشکنین و دەستنیشانکردن
Illustration: AI-generated
approved by: Medica Health team