بەکارهێنانی ڤیتامین C بە ورید، بە بەراورد بە وەرگرتنی لە ڕێگەی دەمەوە، زوو‌تر ئاستێکی بەرزی ئەم ماددەیە لە خوێندا دروست دەکات.
سوودەکانی بەکارهێنانی ڤیتامین C بە ورید
ئەم ڕێکارە چەندین سوودی تەندروستی بۆ جەستە دەبەخشێت، لەوانە:
- پشتگیری لە بەرگریی جەستە و چاکبوونەوە: توانای جەستە بۆ بەرەنگاربوونەوەی ڤایرۆس و تووشبوون بە باکتریا زیاد دەکات؛ هەروەها بە هاندانی بەرهەمهێنانی ئەنزایمەکانی لایزین و پرۆلین، کە بۆ بافتە پەیوەندیدارەکان پێویستن، چاکبوونەوەی برین خێراتر دەکات.
- تەندروستیی پێست و جومگەکان: بەرهەمهێنانی کۆلاژن خێراتر دەکات، کە یارمەتی کەمکردنەوەی چین‌وچرووک و چارەسەری ئەکنە دەدات و لە دۆخی ئیلتیهابی جومگەی ڕۆماتۆیدیدا پارێزگاری لە نەرمەبافەکانی جومگە دەکات.
- زیادکردنی وزە و باشترکردنی دۆخی دەروونی: بە شیکردنەوەی چەوری بۆ بەرهەمهێنانی وزە، هەستی ماندووبوون کەم دەکاتەوە؛ هەروەها بە گۆڕینی تیرۆسین بۆ ئەپینەفرین یارمەتی کەمکردنەوەی فشار دەدات.
- بەرەنگاربوونەوەی ئۆکسیدان: تایبەتمەندییەکانی ڤیتامین C دژە ئۆکسیدان، پارێزگاری لە DNA و پرۆتین و پێکهاتەکانی خانەکان دەکەن؛ هەروەها چارەسەرێکی کاریگەرە بۆ ئەنفلۆنزا.
ڤیتامین C و چارەسەری شێرپەنجە
تاقیکردنەوە تاقیگەییەکان نیشانیان داوە کە دۆزی بەرز لەوانەیە ببێتە هۆی مردنی خانە شێرپەنجەییەکان و گەشەی هەندێک جۆری شێرپەنجە، وەک شێرپەنجەی جگەر، کۆلۆن، پانکریاس و پرۆستات، خاو بکاتەوە. سەبارەت بە نەخۆشانی ژێر چارەسەری کیمیاوی، ئەنجامەکان جیاوازن؛ لە کاتێکدا ئەم دەرزییانە یارمەتی باشترکردنی کوالێتی ژیان و کەمکردنەوەی دڵتێکچوون، ئازار و ماندووبوون دەدەن، هەندێک توێژینەوە ئاماژە بەوە دەکەن کە هەندێک شێوەی ڤیتامینەکە لەوانەیە کاریگەری چارەسەری کیمیاوی کەم بکەنەوە.
پێویستە ئاماژە بەوە بکرێت کە خزمەتگوزاری تەندروستی ناوخۆیی ئەم دۆزە بەرزانە وەک چارەسەری فەرمیی شێرپەنجە یان هیچ دۆخێکی پزیشکیی دیکە پەسەند نەکردووە.
مەترسیی دۆزی زۆر و کەمیی ڤیتامین
کەمیی توندی ڤیتامین C دەبێتە هۆی نەخۆشیی سکەربووت، کە بێهێزی، خوێنبەربوون و بەئاسانی کەوتنی شینایی لە جەستەدا دروست دەکات و کۆلاژن لاواز دەکات.
بەڵام خواردنی بڕی زۆر (زیاتر لە ٢٠٠٠ ملغ لە ڕۆژێکدا) لەوانەیە ئەمانە دروست بکات:
- کێشەی هەرسکردن وەک سکچوون، دڵتێکچوون، ڕشانەوە و سووتانی گەدە.
- دروستبوونی بەردی گورچیلە، سەرئێشە و خورانی ددان.
- گۆڕانکاری لە پەستانی خوێن (بەرزبوونەوە یان نزمبوونەوە).
کەی پێویستە ڕاوێژ بە پزیشک بکرێت؟
لە حاڵەتەکانی خوارەوەدا نابێت دەرزیی دۆزی بەرز بە ڕێگای وریدی بەکاربهێنرێت، یان پێویستە زۆر وریا بن:
- هەبوونی کێشە لە کارکردنی گورچیلەکان.
- تووشبوون بە نەخۆشیی کۆبوونەوەی ئاسن (زیادبوونی پاشەکەوتکردنی ئاسن).
- دۆخی هەڵوەشانی خوێن (تێکچوونی خانە سوورەکانی خوێن).
پرسیارە باوەکان
ڤیتامین C چۆن یارمەتی بەرهەمهێنانی کۆلاژن دەدات؟
وەک پێکهاتەیەکی سەرەکی لەگەڵ ئەنزایمەکاندا کار دەکات بۆ دروستکردنی کۆلاژن؛ کە پرۆتینی سەرەکیی ئێسک، پێست، بەستەرەکان و نەرمەبافەکانی جومگەیە.
ئایا جەستە دەتوانێت ڤیتامین C لە ناوخۆدا دروست بکات؟
نەخێر، جەستە ناتوانێت دروستی بکات؛ بۆیە پێویستە لە ڕێگەی پاشکۆی خۆراکی یان خواردنەوە وەریبگرین.
ڤیتامین C چۆن کاریگەری لەسەر فشار دەکات؟
بە گۆڕینی تیرۆسین بۆ ئەپینەفرین یارمەتی کەمکردنەوەی هۆرمۆنی کۆرتیزۆن دەدات، کە ئاستی فشار کەم دەکاتەوە.
بەرپرسیارنەبوون: ئەم ناوەڕۆکە تەنها بۆ مەبەستی زانیارییە و جێگەی ڕاوێژکردن بە پزیشکی پسپۆڕ ناگرێتەوە.
وتارە پەیوەندیدارەکان
- ڤیتامین E: سوود و پێویستی بە تەواوکەر
- ڤیتامینی E بۆ نینۆک: سوود و ڕێگاکانی بەکارهێنان
- نیشانەکانی کەمی ڤیتامین و چارەسەری
- ئۆمێگا ٣ لەگەڵ ڤیتامین C: سوود و سەرچاوەکان
- زیاتر دەربارەی ڤیتامین و کانزاکان
Illustration: AI-generated
approved by: Medica Health team