سوودەکانی سەرما بۆ تەندروستی لە زستاندا ڕەنگە خەو باشتر بکات و چەوری بسووتێنێت؛ هەروەها ڕێنمایی پاراستنی منداڵان لە گۆڕانی کەشوهەوا دەدات.
کاریگەرییە ئەرێنییەکان و سوودەکانی سەرما بۆ تەندروستی
کەشی سارد دەتوانێت چەند سوودێکی تەندروستی بۆ جەستەی هەبێت، ئەگەر بە ئاگاییەوە مامەڵەی لەگەڵ بکرێت، لەوانەش:
- باشترکردنی کوالێتی خەو: کەمبوونەوەی پلەی گەرما یارمەتی جەستە دەدات بە شێوەیەکی کاریگەر خۆی سارد بکاتەوە؛ ئەمەش کێشەکانی بێخەوی کەم دەکاتەوە و خەوێکی قووڵ دەبەخشێت، کە پارێزگاری لە لاوازبوونی تواناکانی تێگەیشتن یان زیادبوونی مەترسیی شەکرە و نەخۆشییەکانی گورچیلە دەکات.
- بەڕێوەبردنی کێش و چەوری: سەرما چەوریی سپی (چەوریی زیانبەخش کە هۆکاری قەڵەوییە) دەگۆڕێت بۆ چەوریی قاوەیی کە وزە بە جەستە دەدات. هەروەها، لەرزین دەبێتە هۆی دەرکردنی هۆرمۆنی ئیریسین کە چەوری دەسووتێنێت؛ بۆیە لەرزین بۆ ماوەی ١٥ خولەک لەوانەیە هاوتای وەرزشکردن بۆ ماوەی کاتژمێرێک بێت.
- کردنەوەی ئیشتیها: بە دابەزینی پلەی گەرما، ئارەزووی خواردن زیاد دەبێت، بە تایبەتی کاتێک چالاکیی جەستەیی وەک ڕاکردن یان ڕۆیشتن لە کەشی سارددا ئەنجام دەدرێت.
- کەمکردنەوەی هەوکردن: کۆمپرێسی سارد یارمەتی سڕکردنی شوێنی برین دەدات و لە کەمکردنەوەی توندی شینبوون و هەوکردندا بەشداری دەکات، ئەگەر بە شێوەی دروست بەکاربهێنرێت.
- پاڵپشتی دەروونی: لە ڕۆژە ساردەکاندا، هەندێک کەس لەوانەیە داهێنانی زیاتر یان ئارەزووی پەیوەندیکردنی کۆمەڵایەتیی زیاتر بە تەلەفۆن لەگەڵ خزم و کەسوکار هەست پێ بکەن.
پاراستنی ساواکان لە گۆڕانی کەشی زستان
منداڵانی تازە لەدایکبوو پێویستیان بە چاودێریی تایبەتە، چونکە زیاتر لە هەمووان کاریگەریی سەرما لەسەریان دەبێت؛ بۆیە ئەمانە پێشنیار دەکرێن:
- ژینگەی ژوور: پێویستە پلەسنجێک دابنرێت بۆ دڵنیابوون لەوەی پلەی گەرمیی ژوورەکە لە ٢٢ پلەی سێلسیۆسدا بمێنێتەوە. باشترە سیستەمی گەرماکەریی ناوەندی یان کولێری گەرم بەکاربهێنرێت، لەگەڵ ئەوەی جێگەخەوی منداڵ لانیکەم ٦٠ سم لە سەرچاوەی گەرماوە دوور بخرێتەوە.
- هەواگۆڕکێ و شێدارکردن: پێویستە ڕۆژانە جارێک منداڵ بۆ ژوورێکی تر بگوازرێتەوە تا ژوورەکەی هەواگۆڕکێی بۆ بکرێت؛ هەروەها قاپێک ئاو یان خاولییەکی تەڕ لە دوورەوەی گەرماکەر دابنرێت بۆ ڕێگریکردن لە وشکبوونی هەوا.
- جلوبەرگ و خۆشۆردن: باشترە منداڵ ٢ تا ٣ چین جلە سووک و گەرمەکانی لەبەر بکرێت. لە کاتی خۆشۆردندا، پلەی گەرمیی ژوورەکە دەبێت لە نێوان ٢٢ و ٢٤ پلەی سێلسیۆسدا بێت و سەری بە باشی وشک بکرێتەوە.
هۆکارەکانی هەستکردنی زۆر بە سەرما
ئەگەر هەست دەکەیت لەوانی تر زیاتر ساردت دەبێت، ئەمە لەوانەیە نیشانەی بارودۆخێکی تەندروستی بێت، وەک:
- ناڕێکییەکانی خوێن و غوددەکان: وەک کەمخوێنی بەهۆی کەمی ئاسن یان ڤیتامین B12، یان کەمکاریی غوددەی تیروئید کە کاریگەری لەسەر پرۆسەکانی میتابۆلیزم دەکات.
- کێشەکانی ڕەگە خوێنییەکان: وەک تەسکبوونی شەریانەکان یان سندرۆمی ڕینۆد کە دەبێتە هۆی شین یان سپیبوونی پەنجەکان.
- نەخۆشییە درێژخایەنەکان و کەمیی خۆراک: وەک شەکرە کە لەوانەیە ببێتە هۆی کێشەی گورچیلە، یان کەمیی مەگنیزیۆم و نیاسین، یان کەمیی زۆری کێشی جەستە کە عایقبوونی گەرمی کەم دەکاتەوە.
پرسیارە باوەکان
چۆن خۆت لە تووشبوون بە زکام و ئەنفلۆەنزا بپارێزیت؟
دەتوانیت بە بەردەوامی دەستەکانت بشۆیت، لە کەسانی نەخۆش دوور بکەویتەوە، کاتی پژمین دەم و لووتت بپۆشیت و پێش پاککردنەوەی دەستەکانت لە دەرمان، دەست لە ڕووخسارت نەدەیت.
ئەگەر منداڵەکە تووشی سەرما بوو چی بکەین؟
پێویستە گرنگی بە گەرم ڕاگرتنی منداڵ بدەیت، پلەی گەرمیی ژوورەکەی لە ئاستێکی گونجاودا بهێڵیتەوە و ڕاوێژ بە پسپۆڕان بکەیت بۆ دڵنیابوون لە سەلامەتیی ئامرازەکانی گەرمکردن کە لە ماڵەوە بەکاردەهێنرێن.
چۆن لە ماڵەوە مامەڵە لەگەڵ زکام بکەین؟
پشوو و ئارامگرتنی تەواو، خواردنەوەی شلەی گەرم و شۆربا، غرغڕەکردن بە ئاو و خوێ، و بەکارهێنانی بخوور بۆ شێدارکردنی لووت پێشنیار دەکرێن؛ لەگەڵ ئەوەی لە ئەنتیبیۆتیک خۆ بپارێزیت، چونکە ڤایرۆس چارەسەر ناکات.
کەی پێویستە سەردانی پزیشک بکەیت؟
لەو دۆخانەی خوارەوەدا پێویستە دەستبەجێ ڕاوێژی پزیشکی وەربگریت:
- خراپتربوونی نیشانەکانی زکام و چاکنەبوونەوە لە ماوەی چەند ڕۆژێکی کەمدا.
- هەستکردن بە سەرمای بەردەوام کە لەگەڵ ماندووبوون، پەڵەی ڕووخسار یان ڕژانی قژدا بێت.
- دەرکەوتنی بێهەستی و مورموربوون، یان گۆڕانی ڕەنگی پەنجەکان بۆ شین یان سپی.
- هەڵئاوسانی ڕووخسار یان پێ لەگەڵ هەستکردن بە سەرما.
بەڕێوەبردنی بەرپرسیاریەتی: ئەم ناوەڕۆکە تەنها بۆ مەبەستی زانیارییە و جێگەی ڕاوێژکردن بە پزیشکی پسپۆڕ ناگرێتەوە.
وتارە پەیوەندیدارەکان
- هۆکارەکانی کۆکە و نەخۆشییە مەترسیدارەکان
- خوێنڕژانی ناوخۆ: نیشانە، هۆکار و چارەسەر
- تەندروستی هەستی: نیشانەکان و ڕێگاکانی باشترکردن
- پاشەڕۆی چەور و هۆکارەکانی
- زیاتر دەربارەی تەندروستی گشتی
Illustration: AI-generated
approved by: Medica Health team