بەڵگەی پزیشکی نییە کە سوودی ڤیتامین سی تووشبوون بە کۆرۆنا ڕابگرێت؛ پاکوخاوێنی و دوورکەوتنەوەی کۆمەڵایەتی ڕێگاکانی سەرەکین.
ڤیتامین سی چییە و ڕۆڵی لە جەستەدا چییە؟
ڤیتامین سی بە ناوی ئەسیدی ئەسکۆربیکیش دەناسرێت. مادەیەکی خۆراکیی پێویستە و وەک دژە ئۆکسیدان کار دەکات بۆ پاراستنی جەستە لە ڕادیکاڵە ئازادەکان، کە ڕەنگە مەترسی نەخۆشییەکانی دڵ و شێرپەنجە زیاد بکەن. ئەم ڤیتامینە بەشداری لە چەندین کاری گرنگی جەستەدا دەکات، لەوانە:
- یارمەتیدانی دروستبوونی کۆلاجین و پاراستنی تەندروستی خوێنبەرەکان، ماسولکەکان و ئێسکەکان.
- یارمەتیدانی جەستە بۆ هەڵمژینی ئاسن.
- بەهێزکردنی سیستەمی بەرگریی جەستە بە هاندانی خانە لیمفۆسایتەکان بۆ زیادکردنی دژەتەنەکان و چالاککردنی خانە فاگۆسایتەکان کە بەکتریاکان دەخۆن.
- کەمکردنەوەی هەوکردن و پاراستنی پێست وەک بەربەستێک کە ڕێگری لە چوونەژوورەوەی مادە زیانبەخشەکان دەکات.
سوودی ڤیتامین سی لە چارەسەری کۆڤید-١٩؟
بۆچوون و بەڵگەکان سەبارەت بە بەکارهێنانی ئەم ڤیتامینە بۆ ڕووبەڕووبوونەوەی ڤایرۆسی کۆرۆنا جیاوازن:
- تەواوکەرە خۆراکییەکانی دەمەوە: بەڵگەیەک نییە کە خواردنی تەواوکەرەکان بە دەم ڕێگری لە تووشبوون بکات یان نەخۆشییەکە چارەسەر بکات؛ لە هەمان کاتدا، دۆزی بەرزیان ڕەنگە ببێتە هۆی سکچوون و تێکچوونی گەدە.
- چارەسەری لە ڕێگەی دەمارییەوە: هەندێک تیمی پزیشکی لە توێژینەوەدان بۆ ئەوەی دۆزی زۆر بەرزی ڤیتامین بە ڕێگەی دەمارییەوە بە نەخۆشانی نەخۆشخانە بدرێت، بۆ باشترکردنی کارکردنی سییەکان و کەمکردنەوەی پێویستی بە هەناسەدانی دەستکرد. بەڵام ئەم ڕێکارانە بۆ حاڵەتە توندەکانن و بە چاودێریی پزیشکی ئەنجام دەدرێن؛ بەهۆی نەبوونی بەڵگەی بەسەوە، بەشێکی سەرەکیی پلانی چارەسەری نین.
ڤیتامین سی لە چیدا هەیە و پێویستیی ڕۆژانە
دەتوانرێت پێویستیی ڕۆژانە بە ئاسانی لە ڕێگەی خواردنی جۆراوجۆری میوە و سەوزەوە دابین بکرێت؛ بۆ نموونە، پرتەقاڵێکی مامناوەند ٧٧%ی بڕی ڕۆژانە دابین دەکات، لە کاتێکدا پەرداخێک برۆکۆلی پێکاو (١٦٠ گرام) ١١٢%ی پێویستیی ڕۆژانە دابین دەکات.
بڕی ڕۆژانەی پێویست ٩٠ میلیگرامە، بەڵام هەندێک گرووپ پێویستییان بە بڕی زیاترە:
- ژنانی شیردەر: ٣٠ میلیگرام زیاتر.
- جگەرەکێشان: ٣٥ میلیگرام زیاتر.
ڕاسپاردە بۆ هەڵبژاردنی تەواوکەری ڤیتامین سی
ئەگەر بڕیارت دا تەواوکەر بەکاربهێنیت، لە کاتی هەڵبژاردنی تەواوکەری ڤیتامین سی ئەمانە لەبەرچاو بگرە:
١. لە کۆمپانیا متمانەپێکراوەکانەوە بیکڕە بۆ دڵنیابوون لە کوالێتی.
٢. پابەندی دۆزی پێشنیارکراو بە و لە سنووری زۆرترین دۆز، کە ٢٠٠٠ میلیگرامە لە ڕۆژێکدا، تێپەڕ مەکە بۆ ئەوەی کاریگەرییە لاوەکییەکان ڕوونەدەن.
٣. پێش دەستپێکردن ڕاوێژ بە پزیشک بکە، بە تایبەتی ئەگەر دەرمانی کەمکردنەوەی کۆلیسترۆڵ بەکاردەهێنیت یان چارەسەری تیشکی یان کیمیایی وەردەگریت، چونکە ڕەنگە دەرمانەکان لەگەڵ یەکتر کارلێک بکەن.
پرسیارە باوەکان
ڤیتامین سی چییە؟
مادەیەکی خۆراکیی بنەڕەتی و دژە ئۆکسیدانە، کە بە ئەسیدی ئەسکۆربیک ناسراوە و بەشداری لە بەهێزکردنی بەرگریی جەستە، دروستکردنی کۆلاجین و هەڵمژینی ئاسندا دەکات.
پێویستت بە تەواوکەری ڤیتامین سی هەیە؟
بە گشتی، ئەگەر کەسێکی تەندروست خۆراکییەکی جۆراوجۆر لە سەوزە و میوە بخوات، پێویستی بە تەواوکەر نییە؛ چونکە جەستە بڕی زیادە لە ڕێگەی میزەوە دەردەکات.
ڤایرۆسی سی چۆن دەستنیشان دەکرێت؟
بە تاقیکردنەوەیەکی سادەی خوێن دەستنیشان دەکرێت، و ڕەنگە پزیشک دواتر داوای وەرگرتنی نموونەی بافتی جگەر بکات بۆ هەڵسەنگاندنی ئاستی زیانی هەڵوەریی درێژخایەن.
کەی دەبێت سەردانی پزیشک بکەیت؟
کاتێک نیشانە ئاگادارکەرەوەکانی پەیوەست بە تووشبوون بە ڤایرۆس یان نەخۆشییەکانی جگەر دەردەکەون، دەبێت دەستبەجێ داوای چاودێریی تەندروستی بکەیت، وەک:
- زەردبوونی پێست یان چاوەکان.
- هەستکردن بە ماندووبوونی زۆر و کەمبوونی ئارەزووی خواردن.
- دڵتێکچوونی بەردەوام یان ڕشانەوە و ئازاری سک.
- کێشەی توندی هەناسەدان کە پێویستی بە دەستێوەردانی پزیشکی هەیە.
بەرپرسیارییەتی: ئەم ناوەڕۆکە تەنها بۆ زانیارییە و جێگرەوەی ڕاوێژی پزیشکیی پسپۆڕانە نییە.
وتارە پەیوەندیدارەکان
- نەخۆشیی ئۆتۆئیمۆنی و هێرشی بەرگری لە کاتی کۆرۆنا
- قانقاریا: نیشانە و چارەسەر
- ڕێنمایی حاڵەتەکانی تووشبوون بە کۆرۆنا
- خۆشی چۆن دەگوازرێتەوە؟ بۆنی هەیە؟
- زیاتر دەربارەی نەخۆشییە درمەکان
Illustration: AI-generated
approved by: Medica Health team