سوزاک تووشبوونێکی بەکتریاییە کە لە ڕێگەی پەیوەندیی سێکسییەوە دەگوازرێتەوە؛ نیشانەکان بە پێی شوێنی تووشبوون جیاوازن و زۆر کەس هیچ نیشانەیەکیان نابێت.
سوزاک چییە و چۆن دەگوازرێتەوە؟
بەکتریای نیسێریا گۆنۆڕیا دەبێتە هۆی ئەم نەخۆشییە، کە لە ڕێگەی پەیوەندیی سێکسیی ڤاجینایی، لە ڕێگەی کۆم یان دەمەوە دەگوازرێتەوە. دایکانی تووشبووش دەتوانن لە کاتی لەدایکبووندا تووشبوونەکە بگوازنەوە بۆ منداڵەکانیان. ئەم نەخۆشییە ئەو ناوچانەی جەستە دەگرێتەوە کە گەرم و تەڕن، وەک قوڕگ، چاو، ڕاستەڕەوە و ئەندامە زاوزێییەکان.
نیشانەکانی سوزاک بە پێی ناوچەی تووشبوو
نیشانەکانی سوزاک لە پیاواندا
هەندێک پیاو ڕەنگە هیچ نیشانەیەکیان نەبێت، بەڵام هەندێکی دیکە لە کاتی میزکردندا سووتان هەست پێدەکەن. دواتر دۆخەکە دەتوانێت ئەمانە لەخۆ بگرێت:
- دەرچوونی شلە لە ئەندامی نێرینە، بە ڕەنگی سپی یان زەرد یان سەوز.
- ئاوسان یان ئازار لە گونەکان.
- سووربوونەوە و ئاوسانی دەروازەی میزڕەو یان پێستی سەری ئەندامی نێرینە.
- زیادبوونی پێویستیی خێرا بۆ میزکردن.
نیشانەکانی سوزاکی ژنان
نیشانەکان لە ٥٠%ی ژناندا زۆرجار سووک یان نادیارن؛ ئەمەش دەستنیشانکردنیان قورس دەکات، چونکە لەگەڵ تووشبوونی میزەڵدان یان ڤاجینا تێکەڵ دەکرێن. نیشانەکان ئەمانەن:
- شلەی ڤاجیناییی ئاویی یان کرێمی، بە بۆنێکی توند و ڕەنگێکی مایل بۆ زەرد یان سەوز.
- سووتان و ئازار لە کاتی میزکردندا، لەگەڵ دووبارەبوونەوەی پێویستیی میزکردن.
- خوێنبەربوونی ڤاجینا دوای پەیوەندیی سێکسی یان لە نێوان سووڕی مانگانەدا.
- ئازار لە لگەن یان ژێر سک، و ئازار لە کاتی پەیوەندیی هاوسەرگیریدا.
تووشبوون لە ناوچەکانی دیکە
- ڕاستەڕەوە: نیشانەکانی سوزاکی ڕەگەزی لە ڕاستەڕەوەدا بە شێوەی خورانی کۆم، شلەی چرکین، یان خوێنبەربوون و ئازار لە کاتی پاشەڕۆکردندا دەردەکەون.
- دەم و قوڕگ: سوزاکی دەم ڕەنگە هیچ نیشانەیەکی نەبێت؛ بەڵام ئەگەر نیشانەکان دەربکەون، بریتین لە هەوکردنی بەردەوامی قوڕگ، ئاوسانی گرێ لیمفاوییەکانی مل و برینی قوڕگ.
- چاو: دەبێتە هۆی هەستیاربوون و سووربوونەوەی چاو، ئاوسانی پلک و دەرچوونی شلەی موخاتی سپی یان زەرد.
سوزاک و دووگیانی و نوزادان
نیشانەکانی ژنی دووگیان لەگەڵ ژنی نادووگیان جیاوازییان نییە؛ بەڵام چارەسەرنەکردنی دەتوانێت ببێتە هۆی ئاڵۆزیی وەک لەبارچوون، لەدایکبوونی پێشوەختە یان هەوکردنی پلاسێنتا. نوزادانیش لە ماوەی ٢ بۆ ٥ ڕۆژ دوای لەدایکبوون ڕەنگە تووشی هەوکردنی چاو ببن (سووربوونەوە و دەرچوونی شلە لە چاو)، و تووشبوونی پێستی سەر یان میزڕەویشیان دەگرێتەوە.
دەستنیشانکردن و چارەسەری سوزاک
دەستنیشانکردن بە پشکنینی نموونەی میز یان وەرگرتنی نموونە بە سواب لە ناوچەی تووشبوو (قوڕگ، ڤاجینا یان ڕاستەڕەوە) دەکرێت.
هەڵبژاردەکانی چارەسەر:
- حاڵەتە بێ ئاڵۆزییەکان: بە دژەبەکتریا چارەسەر دەکرێن، وەک دەرزیی سێفتریاکسۆن بە دۆزی ٥٠٠ mg جارێک لە ماسولکەدا. لە حاڵەتێکی دیکەدا، ڕەنگە جێنتامایسین (دەرزیی ٢٤٠ mg) لەگەڵ ئازیتڕۆمایسین (٢ گرام حەب) بەکاربهێنرێت.
- حاڵەتە بڵاوبووەکان: ئەوانەی دەگەنە جومگەکان یان پەردەکانی مێشک، پێویستیان بە مانەوە لە نەخۆشخانە و وەرگرتنی سێفتریاکسۆن بە دۆزی ١ تا ٢ گرام ڕۆژانە بۆ ماوەی ٧ ڕۆژ تا ٤ هەفتە هەیە.
- نوزادان: مەرهەمی دژەبەکتریایی چاو وەک ڕێکاری پێشگیری بەکاردێت؛ ڕەنگە منداڵەکە پێویستی بە دەرزیی سێفتریاکسۆن بە دۆزی ٢٥ تا ٥٠ mg/kg هەبێت.
پرسیارە باوەکان
نیشانەکانی سوزاک کەی دەردەکەون؟
زۆرجار لە ماوەی دوو هەفتەدا دوای تووشبوون دەردەکەون، بەڵام ڕەنگە چەند مانگێک دوا بکەون، یان لە هەندێک نەخۆشدا هەرگیز دەرنەکەون.
چۆن دەتوانرێت لە سوزاک خۆمان بپارێزین؟
دەتوانرێت بە خۆپاراستن لە چالاکیی سێکسی، بەکارهێنانی کۆندۆم، یان تەنها پەیوەندی لەگەڵ هاوبەشێکی تاک کە تووش نەبووە، خۆمان بپارێزین.
چارەسەری سوزاک چییە و ئایا بە تەواوی چاک دەبێتەوە؟
بە دژەبەکتریاکانی کە پزیشک دەینووسێت چارەسەر دەکرێت و دەتوانرێت بە تەواوی چاک ببێتەوە؛ بەڵام چارەسەرەکە ئاڵۆزییە هەمیشەییەکان لاناچێت و ڕێگری لە تووشبوونەوە ناکات. نیشانەکانی سوزاکی پیاوانیش بە پێی شوێنی تووشبوون دەگۆڕێن.
ئایا دەتوانرێت سوزاک لە ماڵەوە چارەسەر بکرێت؟
ناتوانرێت سوزاک لە ماڵەوە یان بە گیا چارەسەر بکرێت؛ بۆ لەناوبردنی بەکتریاکە پێویستی بە دژەبەکتریای پزیشکی هەیە.
کەی پێویستە سەردانی پزیشک بکرێت؟
ئەگەر ئەمانە تێبینی کرا، دەبێت دەستبەجێ پەیوەندی بە پسپۆڕەوە بکرێت:
١. دەرچوونی شلەی چرکین لە ئەندامی نێرینە، ڤاجینا یان ڕاستەڕەوە.
٢. هەستکردن بە سووتان یان ئازاری توند لە کاتی میزکردندا.
٣. ئەگەر هاوبەشی سێکسی تووشبوونی بۆ دەستنیشان کرابێت، تەنانەت ئەگەر هیچ نیشانەیەک نەبێت.
ڕەتکردنەوەی بەرپرسیارێتی: ئەم ناوەڕۆکە تەنها بۆ مەبەستی زانیارییە و جێگەی ڕاوێژی پزیشکیی پسپۆڕ ناگرێتەوە.
وتارە پەیوەندیدارەکان
- نەخۆشییە گوازراوەکانی سێکس: نیشانە و چارەسەر
- هێرپەسی ئەندامی زاوزێ: ڕێگا بۆ کەمکردنەوەی مەترسی
- حەبی دواخستنی خێرایی: جۆر و بەکارهێنان
- مەترسییەکانی سێکسی مقعدی و تەندروستی
- زیاتر دەربارەی نەخۆشییە گوازراوەکان بە سێکس
Illustration: AI-generated
approved by: Medica Health team