سندرۆمی پیریفۆرمس کاتێک ڕوودەدات کە ماسولکەیەک لە کۆڵکدا فشاری لەسەر دەمارە سیاتیکییەکە دەکات، و ئازار و گرژبوونی ماسولکە لە ناوچەی کەمەر و لاق دروست دەکات.
زانیاری دەربارەی سندرۆمی پیریفۆرمس
ئەم دۆخە تێکچوونێکی دەمار و ماسولکەیی دەگمەنە. ماسولکەی پیریفۆرمس لە کۆڵک، لە نزیک بەشی سەرەوەی جومگەی لەگنە، هەڵکەوتووە و لە کۆتایی ستوونی پشتەوە تا سەرەتای ڕان درێژ دەبێتەوە. گرنگیی ئەم ماسولکەیە لە پاراستنی هاوسەنگی جومگەی لەگنەدایە؛ ئەمەش یارمەتی کەسەکە دەدات بڕوات، کێشی جەستەی بگوازێتەوە و ڕانەکانی بسووڕێنێت. کاتێک ئەم ماسولکەیە گرژ دەبێت یان دەکێشرێت، فشاری لەسەر دەمارە سیاتیکییەکە دەکات؛ ئەو دەمارە بە تەنیشتیدا یان بەناویدا تێدەپەڕێت و تا پێکان دەگات، و ئەمەش دەبێتە هۆی ئەم دۆخە.
هۆکارەکانی سندرۆمی پیریفۆرمس
چەندین هۆکار دەتوانن ببنە هۆی ئەم دۆخە، لەوانە:
- برینداریی جەستەیی: وەک ڕووداوی ئۆتۆمبێل یان کەوتن.
- عادەتە ڕۆژانەکان: دانیشتن بۆ ماوەیەکی درێژ، یان دانانی جزدانی ئەستوور لە گیرفانی دواوە.
- هۆکارە جەستەییەکان: گەورەبوونی ماسولکە بەهۆی ڕاهێنانی وەرزشیی قورس، لاوازی ماسولکەکانی کۆڵک، یان زیادبوونی کێش و فشار لەسەر ناوچەکە بەهۆی دووگیانی.
- کێشەکانی پێکهاتەی جەستە: لاربوونی ستوونی پشت (سکۆلیۆز)، جیاوازی درێژی لاقەکان، یان کەموکوڕیی لەدایکبوو لە پێکهاتەی ماسولکەکە، وەک دووبەشبوونی.
- کێشە تەندروستییەکانی دیکە: وەک هەوکردنی دەمارەکانی مۆرتۆن لە پێدا.
نیشانەکانی سندرۆمی پیریفۆرمس
کەسەکە ڕەنگە ئازارێکی تیژ هەست پێ بکات کە وەک ئازاری سیاتیکە و لە خوارەوەی پشت یان کۆڵکەوە تا لاق و پێ درێژ دەبێتەوە. نیشانەکانی دیکە ئەمانەن:
- هەستی مورمور، بێ‌هەستی یان سووتان لە ناوچەی کۆڵک.
- ئازار لە یەک لای کۆڵک و سەختیی دانیشتن یان خستنەسەر کێش.
- گرژبوونی ماسولکەکانی لاق و ئازاری خوارەوەی پشت.
- ئازار لە کاتی جوڵاندنی لەگن یان لە کاتی پشکنینی پزیشکیی ڕاستەڕەوە.
ڕێگاکانی دۆزینەوە و چارەسەر
هەندێک جار گەیشتن بە دۆزینەوەی کۆتایی سەختە؛ بۆیە پزیشکان پشت بە پشکنینی کلینیکی و مێژووی پزیشکی دەبەستن، هەروەها تاقیکردنەوەی وەک «چەمانەوە، نزیککردنەوە و سووڕاندنی ناوەوە». وێنەگرتنی پزیشکی وەک سی‌تی‌سکەن و ڕێزۆنانسی موگناتیسیش بەکاردێت بۆ دەرخستنی هۆکارەکانی دیکە، وەک دەرچوونی دیسک.
بۆ مامەڵەکردن لەگەڵ دۆخەکە، هەڵبژاردەکان جۆراوجۆرن:
چاودێریی ماڵەوە و ڕێگاکانی ناپزیشکی
- بە شێوەیەکی کاتی واز لە چالاکییە ماندووکەرەکان بهێنە، وەک ڕاکردن و پاسکیل‌سواری.
- ڕاهێنانی کشانەوە و یوگا بکە و ناوچەی بریندار ماساژ بدە.
- بۆ چەند ڕۆژێک کۆمپرێسی سارد بەکاربهێنە (بۆ ماوەی ١٥ تا ٢٠ خولەک)، پاشان بیگۆڕە بە کۆمپرێسی گەرم.
- ئەگەر ناچاریت بۆ ماوەیەکی درێژ دابنیشیت، پشووی کورت بۆ ڕۆیشتن وەربگرە.
چارەسەری سندرۆمی پیریفۆرمس بە ڕێگای پزیشکی
ئەگەر دۆخەکە بە چاودێریی ماڵەوە باشتر نەبوو، ڕەنگە پزیشک ئەم ڕێگایانە بەکاربهێنێت:
- دەرمان: دەرمانی کەمکردنەوەی ئازار وەک پاراسیتامۆڵ، دژەهەوکردنە ناستێرۆیدییەکان وەک ناپرۆکسین یان ئایبۆپرۆفین، هەروەها دەرمانی شلکەرەوەی ماسولکە.
- دەرزی: دەرزیی ستێرۆید بۆ کەمکردنەوەی ئازار، یان دەرزیی بۆتۆکس (کە ڕەنگە کاریگەرییەکەی کورتخایەن بێت).
- توانابەخشین: چارەسەری فیزیایی بۆ گەڕاندنەوەی هێزی ماسولکە.
- نەشتەرگەری: دوایین هەڵبژاردەیە بۆ لابردنی بەستەرییەکان یان کەمکردنەوەی فشار لەسەر دەمار.
ڕێگریکردن لە برینداربوون
بە جێبەجێکردنی ئەمانە دەتوانرێت ئەگەری برینداربوون کەم بکرێتەوە:
- پێش وەرزش ڕاهێنانی گەرمکردنەوە و کشانەوە بکە و توندیی ڕاهێنانەکان بە هێواشی زیاد بکە.
- لە ڕاکردن لەسەر ڕووی نایەکسان یان گردەکان خۆت بپارێزە.
- بۆ ماوەیەکی درێژ بەو شێوەیە دانەمیشە یان مەخەوە کە فشار بخاتە سەر ماسولکەکانی کۆڵک.
- کاتێک ئازار هەست پێ دەکەیت، پشووی تەواو وەربگرە و هەر بریندارییەک لە کاتی ڕوودانی چارەسەر بکە.
پرسیارە باوەکان
نیشانەکانی سندرۆمی پیریفۆرمس چین؟
زۆرجار بە ئازار لە یەک لای کۆڵک، بێ‌هەستییەک کە بۆ لاق درێژ دەبێتەوە، ناڕەحەتی لە کاتی دانیشتن و گرژبوونی ماسولکەکان دەردەکەوێت.
چارەسەری سندرۆمی پیریفۆرمس چییە؟
چارەسەر بە گۆڕینی شێوازی ژیان، کۆمپرێس و ماساژ دەست پێ دەکات و ڕەنگە دواتر دەرمانی دژەهەوکردن، چارەسەری فیزیایی یان نەشتەرگەری بۆ دۆخە چارەسەرسەختەکان لەخۆ بگرێت.
ئایا سندرۆمی پیریفۆرمس مەترسیدارە؟
ئەمە تێکچوونێکی دەگمەنە، بەڵام پشتگوێخستنی چارەسەرکردنی ڕەنگە لە هەندێک دۆخدا ببێتە هۆی زیانی هەمیشەیی بۆ دەمارەکان.
کەی پێویستە پزیشک ببینیت؟
لە کاتی دەرکەوتنی ئەم نیشانانە، دەبێت دەستبەجێ ڕاوێژی پزیشکی وەربگریت:
- بەردەوامبوونی ئازار بۆ زیاتر لە چەند هەفتەیەک، یان دەرکەوتنی لەناکاوی دوای ڕووداوێک.
- هەستی بێ‌هەستی یان لاوازیی لەناکاو و توند لە لاق یان خوارەوەی پشت.
- بەردەوام کەوتنەخوارەوە لە کاتی ڕۆیشتن، بەهۆی سەختیی کۆنترۆڵکردنی پێ.
- لەدەستدانی توانای کۆنترۆڵکردنی میز یان ڕیخۆڵە.
ڕەتکردنەوەی بەرپرسیاری: ئەم ناوەڕۆکە تەنها بۆ مەبەستی زانیارییە و جێگرەوەی ڕاوێژ لەگەڵ پزیشکی پسپۆڕ نییە.
وتارە پەیوەندیدارەکان
- سندرۆمی دەنگی پشیلە: نیشانە و چارەسەر
- آتڕۆفی ماسولکەیی شوکی: هۆکار و چارەسەر
- سندرۆمی کارپێنتەر و نیشانەکانی
- سندرۆمی ئێهلەرس-دانلۆس و نیشانەکانی
- زیاتر دەربارەی بۆماوە و نەخۆشییە دەگمەنەکان
approved by: Medica Health team