زیانەکانی کەمخەوی کاریگەری لەسەر کارکردنی جەستەی پیاوان دادەنێت، مەترسی نەخۆشییە درێژخایەنەکان زیاد دەکات و توانای جەستەیی و سێکسی لاواز دەکات.
ڕێژەی ئاسایی خەوتن و پێداویستییە ڕۆژانەکان
زۆربەی گەورەساڵان پێویستیان بە ٧ تا ٩ کاتژمێر خەوتنە بۆ دڵنیابوون لە تەندروستی جەستە. بەڵام هەندێک بارودۆخ پێویستی بە خەوتنی زیاتر هەیە، کە دەگاتە ١٠-١٥ کاتژمێر؛ وەک ماوەی دووگیانی، چاکبوونەوە لە نەخۆشی، یان کاتی ئەنجامدانی هەوڵێکی جەستەیی زۆر، وەک ڕاکردن لە ماراتۆن.
لە بەرامبەردا، خەوتنی زۆر (زیاتر لە ٩ یان ١٠ کاتژمێر) ڕەنگە ببێتە هۆی کێشە لە بەردەوامی خەو یان دژواری خەوبردن؛ هەروەها لە هەندێک حاڵەتدا پەیوەندی بە نەخۆشییەکانی دڵ و شەکرەوە هەبووە.
وردەکارییەکانی زیانەکانی کەمخەوی لەسەر تەندروستی پیاوان
کەمبوونەوەی پشووی شەوانە دەبێتە هۆی کۆمەڵێک کاریگەریی تەندروستی کە بە تایبەتی کاریگەرییان لەسەر پیاوانە:
- کاریگەری لەسەر توانای سێکسی و پیتاندن: خەوتن یارمەتی بەرزبوونەوەی ئاستی هۆرمۆنی تێستۆستێرۆن دەدات؛ بۆیە کەمخەوی دەبێتە هۆی کەمبوونەوەی ئارەزووی سێکسی، بە تایبەتی لە پیاوانی سەرووی تەمەنی چل ساڵ. هەندێک زانیاریش ئاماژە بەوە دەکەن کە لەو کەسانەی کوالێتی خەویان نزمە، ڕەنگە ژمارەی سپێرم بە ڕێژەی ٢٥% کەم ببێتەوە.
- زیادبوونی کێش و قەڵەوی: هاوسەنگی هۆرمۆنەکانی برسیبوون (گرێلین) و تێربوون (لێپتین) تێکدەچێت، ئەمەش ئارەزووی خواردن زیاد دەکات و خواردنی کالۆریی زیاتر لێدەکەوێتەوە. هەروەها ڕەنگە دەرچوونی ئینسولین زیاد ببێت و ئەمەش هەڵگرتنی چەوری لە جەستەدا زیاتر دەکات.
- لاوازبوونی بەرگریی جەستە: بەرهەمهێنانی خانەکانی T کەم دەبێتەوە؛ ئەم خانانە بەرپرسیارن لە بەرەنگاربوونەوەی تووشبوون. لە هەمان کاتدا، فاکتەرە هەوکردنەکان (سایتۆکاینەکان) زیاد دەبن و جەستە زیاتر تووشی سەرماخۆردن و تووشبوونی بەکتریایی، وەک بەکتریای سترێپتۆکۆکی، دەبێت.
- مەترسیی شێرپەنجە و نەخۆشییە درێژخایەنەکان: لەو کەسانەی تەنها ٣ تا ٥ کاتژمێر دەخەون، ئەگەری تووشبوون بە شێرپەنجەی پرۆستات بە ڕێژەی ٥٠% زیاد دەبێت. هەروەها مەترسیی تووشبوون بە شێرپەنجە لە کارمەندانی شێفتی بە ڕێژەی ٤٣% زیاد دەبێت. جگە لەوە، مەترسیی تووشبوون بە شەکرەی جۆری دوو، نەخۆشییەکانی دڵ و جەڵتەی مێشک زیاد دەبێت.
- تەندروستی دەروونی و سەرنج: بێبەشبوون لە خەو دەبێتە هۆی گۆڕانی دۆخی دەروونی، پەرێشانی بیر و دژواری بڕیاردان؛ ئەمەش ئەگەری ڕوودانی ڕووداوی هاتوچۆ یان برینداربوونی ناوماڵ زیاد دەکات.
ڕێگاکانی باشترکردنی کوالێتی خەوی پیاوان
دەتوانرێت چەند هەنگاوێکی دیاریکراو بگیرێتەبەر بۆ کەمکردنەوەی مەترسییە تەندروستییەکان و باشترکردنی پشووی شەوانە:
- کاتی خەوتن و هەستان جێگیر بکە بۆ ڕێکخستنی کاتژمێری زیستی.
- ژوورێکی تاریک و بێدەنگ ئامادە بکە و پلەی گەرمی لە نێوان ٦٠ و ٦٧ پلەی فەرەنهایتدا ڕێک بخە.
- یەک کاتژمێر پێش خەوتن دوور لە شاشە ئەلیکترۆنییەکان بکەوە، بۆ ئەوەی ڕووناکی شین ڕێگری لە دەرچوونی مێلاتۆنین نەکات.
- بە شێوەیەکی بەردەوام چالاکیی جەستەیی بکە، بەڵام لە وەرزشکردن لە کاتی درەنگی شەو خۆ بپارێزە.
- لە ئێواراندا خواردنەوەی کافایین و نیکۆتین کەم بکەوە.
- ماوەی خەوی نیوەڕۆ بۆ ٣٠ خولەک لە سەرەتای ڕۆژدا سنووردار بکە.
پرسیارە باوەکان
جەستەت پێویستی بە چەند کاتژمێر خەوە؟
زۆرجار گەورەساڵان پێویستیان بە ٧ تا ٩ کاتژمێر خەوی شەوانەیە، بەڵام ئەم پێویستییە بە پێی تەمەن و بارودۆخی تەندروستی دەگۆڕێت.
ڕێژەی ئاسایی خەوتنی مرۆڤ چەندە؟
ڕێژەی گشتی بۆ گەورەساڵان ٧-٩ کاتژمێرە، لە کاتێکدا منداڵان و هەرزەکاران، بە پێی گروپی تەمەنییان، پێویستیان بە ماوەیەکی درێژترە کە لە ٨ تا ١٦ کاتژمێر دەگۆڕێت.
ئایا دژواری خەوتن ئەگەری نەخۆشی زیاد دەکات؟
بەڵێ، چونکە کەمخەوی دژەتەنەکان و خانەکانی بەرگریی جەستە کەم دەکاتەوە؛ ئەمەش جەستە زیاتر لەبەردەم ڤایرۆسەکاندا دادەنێت و پرۆسەی چاکبوونەوە دوا دەخات.
کەی پێویستت بە خەوتنی زیاتر لە ئاسایی هەیە؟
کاتێک تووشی نەخۆشییەکی درێژخایەن دەبیت، لە ماوەی چاکبوونەوە لە نەخۆشییەکدا، یان دوای ئەنجامدانی هەوڵێکی جەستەیی توند.
کەی پێویستە سەردانی پزیشک بکەیت؟
کاتێک ئەم نیشانانە دەردەکەون، ئامۆژگاری دەکرێت ڕاوێژ بە پسپۆڕ بکەیت:
- هەستکردن بە ماندووبوونی بەردەوام، سەرەڕای ئەوەی ماوەیەکی پێویست لە جێگای خەوتندا بەسەربردووە.
- گومانکردن لە تووشبوون بە کێشەی هەناسەدان، وەک وەستانی هەناسە لە خەودا.
- تووشبوون بە بێخەویی درێژخایەن کە کاریگەری لەسەر بەرهەمهێنانی ڕۆژانە دادەنێت.
بەیاننامەی بەرپرسیارێتی: ئەم ناوەڕۆکە تەنها بۆ مەبەستی زانیارییە و جێگرەوەی ڕاوێژی پزیشکیی پسپۆڕانە نییە.
وتارە پەیوەندیدارەکان
- هۆکارەکانی فلجی خەو و نیشانەکان
- خەوی مایکرۆ: نیشانە، مەترسی و چارەسەر
- چارەسەری ئەپنیا لە خەودا؛ چۆن کار دەکات؟
- دەرمانی دژەهەستیاری چی دەکات؟ بنادریل و خەوتن
- زیاتر دەربارەی خەو و تێکچوونەکانی خەو
Illustration: AI-generated
approved by: Medica Health team