بزانە دۆزی سەلامەتی مێلاتۆنین چەندە، زۆری مێلاتۆنین چ مەترسییەکی هەیە و ئەم هۆرمۆنە چۆن کاریگەری لەسەر شێوازی خەوتنت دادەنێت.
تێگەیشتن لە ڕۆڵی مێلاتۆنین
غودەی پینیال لە مێشکدا ئەم هۆرمۆنە بەرهەم دەهێنێت بۆ ڕێکخستنی کاتژمێری ناوخۆیی ٢٤ کاتژمێری جەستە. بەرهەمهێنانی مێلاتۆنین بە گشتی کاتێک خۆر ئاوا دەبێت زیاد دەکات و خەواڵوویی دروست دەکات، و بە بەرکەوتن بە ڕووناکی کەم دەبێتەوە بۆ یارمەتیدانی بەئاگابوونەوە. جەستە لە شەوێکدا نزیکەی ٠.١ میلیگرام بەرهەم دەهێنێت، بەڵام زۆر کەس بۆ ئەوەی زووتر بخەون یان ماوەیەکی درێژتر بخەون، پەنا دەبەنە بەر پاشکۆی مێلاتۆنین.
دیاریکردنی دۆزی مێلاتۆنین گونجاو
هیچ ڕاسپاردەیەکی فەرمیی تاک نییە، چونکە بڕی گونجاو بە تەندروستی، کێش و تەمەنەوە پەیوەستە. ڕێنمایییە گشتییەکان ئەمانەن:
- پێگەیشتووان: زۆرێک لە پسپۆڕان پێشنیار دەکەن بە ٠.٥ تا ١ میلیگرام دەست پێ بکرێت. دۆزی کاریگەر بۆ جێت لاگ یان بێخەوی بە گشتی لە نێوان ١ تا ٥ میلیگرامدایە. هەندێک پسپۆڕ پێشنیار دەکەن لە ٣ میلیگرام زیاتر نەخورێت، لە کاتێکدا هەندێکی تر هەر بڕێک لە ١٠ میلیگرام زیاتر بە زۆر دەزانن.
- بەساڵاچووان: ئەوانەی تەمەنیان لە ٦٥ ساڵ زیاترە، پێش بەکارهێنان دەبێت ڕاوێژ بە پزیشک بکەن. بە گشتی پێشنیار دەکرێت کەمترین دۆزی گونجاو بۆ ماوەیەکی کورت بەکاربهێنن.
- منداڵان: پێش بەکارهێنان، دایک‌وباوکان دەبێت لەگەڵ پزیشک قسە بکەن. بۆ منداڵانی تەمەنی ٥ ساڵ و زیاتر، دۆز نابێت لە ٣ میلیگرام زیاتر بێت. منداڵانی خوار ٥ ساڵ نابێت ئەم پاشکۆیە بخۆن.
مەترسییەکان و کاریگەرییە لاوەکییەکانی مێلاتۆنین
بە گشتی مێلاتۆنین بە مادەیەکی ژەهراوی‌نەبوو دادەنرێت، بەڵام بڕی زۆری دەتوانێت کاردانەوەی نەرێنی دروست بکات. کاریگەرییە لاوەکییە باوەکان بریتین لە:
- خەونی ڕوون یان خەونی ترسناک.
- سەرگێژە و مەترسیی زیاتر بۆ کەوتن.
- ماندوویی یان خەواڵوویی لە ڕۆژی دواتردا.
لە حاڵەتە دەگمەنەکاندا، خواردنی زۆر دەتوانێت نیشانەی توند دروست بکات، لەوانە تشەنج، لەدەستدانی هۆشیاری یان کێشەی هەناسەدان.
چۆن مێلاتۆنین بە سەلامەتی بخۆین
بۆ باشترکردنی ئەنجام و کەمکردنەوەی مەترسی، ئەم هەنگاوانە لەبەرچاو بگرە:
- کات: پاشکۆکە ٢٠ تا ٦٠ خولەک پێش ئەو کاتە بخۆ کە دەتەوێت بخەویت.
- شێوەی بەرهەم: هەڵبژاردەکان بریتین لە دڵۆپی شلە، سپرەی، گامی و حەب. ئاگاداربە کە شێوە جیاوازەکان جیاوازییان لە خێرایی و ڕێژەی هەڵمژین هەیە.
- کۆنترۆڵی کوالێتی: ئەم پاشکۆیانە پێش فرۆشتن بۆ دڵنیابوون لە وردییان تاقی ناکرێنەوە؛ بۆیە دۆزی ڕاستەقینەی ناو حەبێک ڕەنگە لەوەی لەسەر لیبێڵەکە نووسراوە جیاواز بێت.
- سەرەتا ژیانی ڕۆژانە: پێش پشتبەستن بە پاشکۆکان، پێشینە بدە بە وەرزشی ڕۆژانە، بەرکەوتن بە تیشکی خۆر و کاتی جێگیری خەوتن.
کێ ڕەنگە سوودی لەم پاشکۆیە وەربگرێت؟
بەکارهێنانی پاشکۆی مێلاتۆنین زۆرجار بۆ گرووپی دیاریکراو باشتر سوودبەخشە، وەک:
- کرێکارانی شێفتی یان ئەوانەی جێت لاگ دەیانگرێتەوە.
- ئەوانەی بە شێوەی سروشتی ئاستی هۆرمۆنیان نزمە.
- منداڵانی لەسەر سپێکترەمی ئۆتیزم.
- ئەوانەی خەویان بەهۆی دەرمانی دیاریکراوەوە تێکدەچێت.
پرسیارە باوەکان
چەند کات دەخایەنێت تا کاری بکات؟
بە گشتی، ٢٠–٤٠ خولەک دوای خواردنی مێلاتۆنین ئەنجامەکە دەردەکەوێت.
چەند ماوە لە جەستەدا دەمێنێتەوە؟
جەستە ئەم هۆرمۆنە بە خێرایی پرۆسێس دەکات و نیوەعومری ٢٠ تا ٤٠ خولەکە. ئاستی بەرزی مێلاتۆنین بە گشتی لە ماوەی یەک کاتژمێردا دوای دۆزێکی ئاسایی ١ تا ٥ میلیگرام دەگاتە لوتکە.
ئایا گامی مێلاتۆنین دەتوانێت ببێتە هۆی خواردنی زۆر؟
بەڵێ. ناوەندەکانی کۆنترۆڵی ژەهراوی ڕاپۆرتیان داوە کە پەیوەندییەکان سەبارەت بە منداڵان و خواردنی ناخوازیارانە بە شێوەیەکی بەرچاو زیاد بوون.
ئایا مێلاتۆنین لەگەڵ دەرمانی تر کارلێک دەکات؟
بەڵێ. دەتوانێت لەگەڵ دەرمانی دژەخەمۆکی، دەرمانی شەکرە، دەرمانی ڕێگری لە دووگیانی و دەرمانی فشاری خوێن کارلێک بکات.
کەی پێویستە پزیشک ببینیت؟
ئەگەر شیردەدەیت، دووگیانیت یان نەخۆشییەکی درێژخایەنت هەیە، ڕاوێژ بە دابینکەری چاودێریی تەندروستی بکە. ئەگەر تۆ یان منداڵێک ئەم نیشانانەی خوارەوەی هەبوو، دەستبەجێ داوای یارمەتیی پزیشکی بکە:
- کێشەی هەناسەدان.
- تشەنج.
- لەدەستدانی هۆشیاری.
تێبینی: ئەم دەقە زانیاریی گشتی پێشکەش دەکات و نابێت وەک ڕێنماییی پزیشکیی پیشەیی لێی تێبگەیت.
وتارە پەیوەندیدارەکان
- پشکنینی خەو لە ماڵەوە: ڕێنمایی تاقیکردنەوە
- خەوتن دوای خواردن: کاریگەری و مەترسییەکان
- چەند کاتژمێر خەو پێویستە؟
- ئاوخواردن و کاریگەرییەکەی لەسەر خەو
- زیاتر دەربارەی خەو و تێکچوونەکانی خەو
Illustration: AI-generated
approved by: Medica Health team