زمانی سپی دەتوانێت بەهۆی هۆکارە جیاوازەکانەوە دروست ببێت و نیشانەی هەوکردنی قارچی یان تێکچوونی بەرگریی جەستە بێت.
هۆکارەکانی زمانی سپی چین؟
هۆکارەکانی گۆڕانی ڕەنگی زمان جۆراوجۆرن، لە گرنگترینیان:
- برفکی دەم: هەوکردنێکە کە لە زیادبوونی زۆری قارچی کاندیدا دروست دەبێت و دەبێتە هۆی دەرکەوتنی لکەی سپی لە دەم و سەر زمان.
- لوکوپلاکیا: دەرکەوتنی لکە سپییە بەرزبووەکانە بەهۆی زیادبوونی خانەکانی پەردەی ناوەوەی دەم کە پەیوەندییان بە پرۆتینی کێراتینەوە هەیە؛ ئەم خانانە لەوانەیە دوای چەند ساڵ ببنە خانەی شێرپەنجەیی.
- لیخێنی تەختی دەم: بەهۆی کەمبوونەوەی بەرگریی جەستە، لکەی سپی و برین لە دەم و ئازار لە لثەکاندا دەردەکەون.
- زمانی جوگرافی: بەهۆی جیاوازیی خێرایی گەشەکردنی خانەکانی زمانەوە ڕوودەدات؛ لکەی سوور (خانە نوێیەکان) و لکەی سپی (خانە کۆنەکان) دروست دەبن.
- سیفلیس: ئەگەر برینەکانی دەم کە بەهۆی ئەم نەخۆشییەی ڕەگەزییەوە دروست بوون چارەسەر نەکرێن، لەوانەیە لکەی سپی دەرکەوێت.
نیشانە هاوڕێکەوتووەکانی گۆڕانی ڕەنگی زمان
لەوانەیە کەسەکە لەگەڵ ڕەنگی سپی، هەندێک نیشانەی دیکەش تێبینی بکات، وەک:
- بۆنی ناخۆشی دەم.
- گۆڕانی تامی خواردن یان هەستکردن بە تامێکی نامۆ.
- کۆبوونەوەی پاشماوەی خواردن لە دەم دوای خواردن.
- دەرکەوتنی نیشانەکانی نەخۆشییەکانی لثە.
تشخیص و چارەسەری زمانی سپی
پزیشک بۆ تشخیص پشت بە پشکنینی کلینیکی دەبەستێت؛ بەوەی شێوە و ڕەنگی زمان دەبینێت و لە نەخۆش دەپرسی ئایا لە جوڵاندنی زماندا کێشەی هەیە یان تامی خواردن گۆڕاوە. هەروەها لەوانەیە داوای ئەنجامدانی ژماردنی تەواوی خوێن (CBC) بکات بۆ گەڕان بەدوای نەخۆشییە گشتییەکانی جەستەدا.
سەبارەت بە چارەسەر، ئەوە بە هۆکارەکەوە دیاری دەکرێت:
- دژەزیندەوەرەکان: وەک بەکارهێنانی پەنیسیلین بۆ چارەسەرکردنی سیفلیس.
- کۆرتیکۆستیرۆیدەکان: وەک بەیتامێتازۆنی مووضعی بۆ چارەسەرکردنی لیخێنی تەختی دەم.
- ئازارشکێنەکان: وەک ئایبۆپرۆفین، بە تایبەتی لەو حاڵەتانەی چارەسەری زمانی جوگرافی پێویستی بە کەمکردنەوەی ئازار هەیە.
- دەستێوەردانی نەشتەرگەری: بۆ لابردنی چینە سپییەکان لە حاڵەتەکانی لوکوپلاکیا.
ڕێگاکانی پێشگیری و چاودێریی دەم
دەتوانرێت ئەگەری تووشبوون کەم بکرێتەوە بە پابەندبوون بە ئەم عادەتانە:
- دوو جار لە ڕۆژدا بە فڵچە و خەمیرەدانی ددان ددانەکان پاک بکەرەوە و ڕۆژانە جارێک ڕیشاڵی ددان بەکاربهێنە.
- ڕۆژانە بۆ پاککردنەوەی زمان کاتی زمان یان فڵچە بەکاربهێنە.
- واز لە جگەرەکێشان بهێنە یان بەکارهێنانی کەم بکەرەوە.
- پابەندی بە خواردنی هاوسەنگ بە، کە سەرنجی لەسەر میوە و سەوزە تازەکان بێت.
- بەردەوام سەردانی پزیشکی ددان بکە.
پرسیارە باوەکان
زمانی سپی چییە؟
گۆڕانی ڕەنگی ڕووی زمانە بۆ ڕەنگی سپی، کە بەهۆی کۆبوونەوەی خانە یان قارچ یان هەوکردنی جۆراوجۆرەوە دروست دەبێت.
هۆکاری زمانی سپی و چارەسەری چییە؟
هۆکارەکە دەگەڕێتەوە بۆ دۆخەکانی وەک برفکی دەم، لوکوپلاکیا یان لیخێنی تەختی دەم؛ چارەسەرەکەش بە پێی تشخیص جیاوازە و دەتوانێت دژەقارچ، کۆرتیکۆستیرۆید، دژەزیندەوەر یان نەشتەرگەری بگرێتەوە.
هۆکاری زمانی جوگرافی چییە؟
بەهۆی جیاوازیی خێرایی نوێبوونەوەی خانەکانی زمانەوە دروست دەبێت، کە جیاوازی لە نێوان لکە سوورەکان (خانە نوێیەکان) و لکە سپییەکان (خانە کۆنەکان) دروست دەکات.
کەی پێویستە سەردانی پزیشک بکەیت؟
کاتێک ئەم نیشانانە دەردەکەون، دەبێت دەستبەجێ ڕاوێژ بە پزیشک بکەیت:
- دەرکەوتنی لکە سپییەکان کە ون نابن یان زیاتر بەرز دەبنەوە.
- هەبوونی برین لە دەم یان لثەکان کە ئازاری لەگەڵدایە.
- کێشە لە جوڵاندنی زمان یان گۆڕانێکی بەرچاو لە هەستی تامکردندا.
بەرپرسیارنەبوون: ئەم ناوەڕۆکە تەنها بۆ زانیارییە و جێگرەوەی ڕاوێژی پزیشکیی پسپۆڕانە نییە.
وتارە پەیوەندیدارەکان
- چاندنی ددان: سەلامەتی و ئەنجامەکان
- هۆکاری بۆنی ناخۆشی جەستە و دەم و چارەسەر
- سووتانی زمان و ڕێگاکانی چارەسەری
- هەوکردنی لثەی دەوری ددانی عەقڵ: نیشانە و چارەسەر
- زیاتر دەربارەی دەم، زمان و پووک
Photo: WDnet Studio, CC0 1.0, via stocksnap.io
approved by: Medica Health team